Қазақша рефераттар

Мәліметтер концептуалдық моделін қолданушымен талдау

Автоматтандырылған жұмыс орны (АЖО) — маманның ақпараттық және есептеуіш қажеттіліктерін жедел қанағаттандыруды қамтамасыз ететін, оның жұмыс орнында орналасқан аппараттық және бағдарламалық құралдар кешені. Көбіне мұндай құрал ретінде дербес компьютер қолданылады.

Қажет болған жағдайда АЖО қосымша электрондық құрылғылармен толықтырылады: дискілік жинақтауыштар, басып шығару құрылғылары, оптикалық оқығыштар, графикалық құрылғылар, басқа АЖО-мен бір арнада жұмыс істеу құралдары, жергілікті есептеуіш желі және т.б.

Негізгі ерекшелік

АЖО ортасында маманнан қосалқы немесе жүйелік бағдарламалау бойынша арнайы білім талап етілмейді. Негізгі талап — қолданушы аймағында зерттелетін үдерістерге бейімделе алу қабілеті.

АЖО-ның басты қызметі — жұмыс орындарындағы ақпаратты орталықтандырылған әрі автоматтандырылған өңдеу, сондай-ақ АЖО және дербес компьютерлердің жергілікті желілері арқылы және ауқымды есептеуіш желілерге кіру кезінде тиісті деректер базасын пайдалану.

Қойма қызметкеріне арналған АЖО: практикалық жұмыстың мазмұны

АЖО-ның осындай техникалық құрамы сәйкес бағдарламалық құралдармен бірге экономикалық есептерді шешуге, құжаттарды жедел түзетуге, графикалық, кестелік және мәтіндік құжаттармен диалогтық режимде жұмыс істеуге, сондай-ақ әртүрлі картотекаларды жүргізуге мүмкіндік береді. Бұл тәсіл «қойма қызметкерінің жұмыс үстелі» метафорасын іске асырады.

Практикалық жұмыста тауарлар қоймасы қызметкеріне арналған АЖО қарастырылады. Жұмыс теориялық және тәжірибелік бөлімдерден тұрады. Теориялық бөлімде материалдар қоймасының бағдарламалық қамтамасыз ету мәселелері талданады. Тәжірибелік бөлімде тапсырма объектіге бағытталған тәсілдерді пайдалана отырып, MS Access ортасында орындалады.

Мақсаты

MS Access бағдарламасының құралдарын қолдана отырып, тауарлардың қоймалық есебін автоматтандыру міндетін шешу. Бұл, өз кезегінде, шаруашылық субъектісінің басқару құралдарын жетілдіруге ықпал етеді.

Нәтижесі

Құжаттарды өңдеу жылдамдайды, деректер құрылымдалады, кестелер мен есептерді қалыптастыру жеңілдейді және ақпаратпен жұмыс істеу тәртібі біріздендіріледі.

Деңгей 1: методологиялық жобалау

Методологиялық жобалау — жобалау үдерісін жеңілдету мақсатында арнайы процедураларды, техникалық құралдарды, аспаптарды және құжаттаманы қолдану. Бұл тәсіл бүкіл үдерісті бірнеше фазаға, ал фазаларды бірнеше деңгейге бөледі. Әр деңгейде әзірлеушіге алдыңғы міндеттерді шешуге көмектесетін техникалық құралдар ұсынылады.

Бірінші деңгейдің өзегі

Бірінші деңгей — жасалатын қосымшаның қолданушыларының типтеріне сәйкес концептуалдық модель құру.

Концептуалдық модель нені қамтиды?

  • қатынас (байланыс) типтері;
  • атрибуттар;
  • атрибуттар домені;
  • потенциалды кілттер;
  • бастапқы (primary) кілттер.

Концептуалдық модель құру барысында құжаттама толықтырылып, нақтыланып отырады.

Маңызды ескерту

Бірінші деңгейді аяқтамас бұрын концептуалдық модельді қолданушымен міндетті түрде талқылау қажет. Модель ER-диаграмма түрінде берілуі және оған қатысты құжаттамасы болуы тиіс.

1) Байланыс типін анықтау

Көп жағдайда қатынастар жұпты болады, алайда күрделі қатынастарда екіден көп объектіні қамтуы мүмкін. Рекурсивті байланыстарды да мұқият тексеру қажет.

  • Барлық байланыстардың дұрыс белгіленгенін тексеру.
  • Әр байланыстың кардиналдылығын көрсету: бірден бірге, бірден көпке, көптен көпке.
  • Төменгі/жоғарғы шектеулер белгілі болса, оларды құжаттамаға енгізу.
  • Байланыстарға қолданушыға түсінікті атау беру.

2) Атрибуттарды анықтау

Бұл деңгейде жасалып отырған деректер базасы моделіндегі барлық қажетті деректер атрибут ретінде айқындалады және тиісті байланыстармен сәйкестендіріледі. Мағынасы басқа атрибуттар арқылы анықталатын атрибуттар туынды (есептелетін) атрибуттар болып саналады.

Әр атрибут үшін тіркелетін мәліметтер:

  • атрибут атауы және оны көрсету ережесі;
  • бар синонимдері (егер болса);
  • мәліметтер типі және мән өлшемі;
  • қабылдайтын мәндер жиыны (егер шектеу болса);
  • міндетті/міндетті емес болуы;
  • құрамалы болуы және қандай бөліктерден тұратыны;
  • мәнін есептеу/анықтау әдісі (қажет болса);
  • көптік атрибут па (бір объектіге бірнеше мән беруі мүмкін бе).

3) Атрибуттар доменін анықтау

Бұл деңгейдің негізгі міндеті — модельдегі барлық атрибуттардың домендерін анықтау. Домен — бір немесе бірнеше атрибут қабылдай алатын мәндер жиынын сипаттайтын ереже/шектеулер жиынтығы. Домендер анықталғаннан кейін олардың атаулары мен сипаттамалары мәліметтер сөздігіне енгізіледі.

4) Потенциалды және бастапқы кілттерді анықтау

Әр қатынас (тип) үшін потенциалды кілттер анықталады, ал егер олар бірнешеу болса, олардың ішінен бастапқы кілт таңдалады. Потенциалды кілт — әр экземплярды бірмәнді сәйкестендіретін атрибут немесе атрибуттардың ең кіші тобы. Қалған потенциалды кілттер альтернативті кілттер деп аталады.

Бастапқы кілтті таңдау қағидалары:

  • атрибуттар саны минималды болатын кілтті таңдау;
  • мәні өзгеру ықтималдығы ең төмен кілтті таңдау;
  • болашақта да тұрақтылығы жоғары кілтті таңдау;
  • пайдалануға ыңғайлы кілтті таңдау.

5) Концептуалдық модельді қолданушымен талдау

Бірінші деңгей аяқталмай тұрып, концептуалдық модель қолданушымен бірге талқылануы тиіс. Модель ER-диаграмма түрінде ұсынылып, оны түсіндіретін толық құжаттамамен сүйемелденеді.