Қазақстанның Қытай Халық Республикасымен ынтымақтастығы туралы қазақша реферат
Қазақстан мен Қытай: көршілікке негізделген серпінді ынтымақтастық
Қазақстан Республикасының Қытай Халық Республикасымен (ҚХР) қарым-қатынасы соңғы онжылдықтарда тұрақты түрде дамып келеді. Жыл сайын екі ел арасындағы тауар айналымы ұлғайып, экономика мен мәдени-гуманитарлық байланыстар аясында ауқымды жобалар жүзеге асырылуда. Үздіксіз диалог пен тұрақты байланыс нәтижесінде екі ел басшылығы арасындағы өзара сенім де нығайып отыр.
Негізгі үрдістер
- Сауда байланысы жыл сайын артып, өзара экономикалық тәуелділік күшейіп келеді.
- Стратегиялық жобалар энергетика, көлік-логистика және инфрақұрылым бағыттарында кеңейіп отыр.
- Саяси диалог жоғары деңгейдегі тұрақты кездесулер арқылы жүйелі түрде жалғасуда.
Дипломатиялық инфрақұрылым
Қытайда Пекин қаласында орналасқан Қазақстан Республикасының Елшілігі (1992 жылғы желтоқсаннан бері) жұмыс істейді. Сонымен қатар Шанхайдағы (2003 жылғы тамыздан бері) және Гонконгтағы (2005 жылғы мамырдан бері) Бас консулдықтар қызмет атқарады. Үрімші қаласында 1995 жылғы мамырдан бері төлқұжат-визалық қызмет көрсететін бөлімше бар (консулдық мекеме мәртебесінсіз).
Қазақстанда Астана қаласындағы ҚХР Елшілігінен бөлек, Алматы қаласында 2007 жылғы тамыздан бастап ҚХР Бас консулдығы ресми түрде жұмыс істейді.
Келісімдер мен институттар: стратегиялық әріптестіктің тіректері
Қазіргі Қазақстан–Қытай қатынастары қол жеткізілген уағдаластықтарды жүйелі түрде іске асыруымен ерекшеленеді. Екі ел арасындағы стратегиялық әріптестіктің ұзақ мерзімді және орнықты дамуын бірқатар негізгі құжаттар мен тетіктер қамтамасыз етеді.
Бірлескен декларация
Стратегиялық әріптестікті орнату және дамыту туралы бірлескен декларация (2005 жылғы 4 шілде).
Тату көршілік туралы шарт
Тату көршілік, достық пен ынтымақтастық туралы шарт (2002 жылғы 23 желтоқсан).
Ынтымақтастық комитеті
Қазақстан–Қытай Ынтымақтастық комитеті (2004 жылғы 2 шілдеде құрылған).
XXI ғасырдағы стратегиялық бағыт
XXI ғасырдағы стратегиялық ынтымақтастық және экономикалық ынтымақтастықты дамыту тұжырымдамасы (2006 жылғы 20 желтоқсан).
Жинақталған тәжірибе екі ел қатынастарының одан әрі даму қарқынын арттыра түсуде. Бұл үдерісте ең жоғары және жоғары деңгейдегі байланыстар ерекше рөл атқарады.
Жоғары деңгейдегі сапарлар және саяси диалог
Қазақстан Президентінің ҚХР-ға сапарлары
Төменде Қазақстан Республикасы Президенті Н. Назарбаевтың Қытайға жасаған негізгі сапарлары келтірілген.
- 1993 жылғы 18–21 қазан — ресми сапар.
- 1995 жылғы 11–13 қыркүйек — мемлекеттік сапар.
- 1999 жылғы 23–27 қараша — мемлекеттік сапар.
- 2002 жылғы 22–25 желтоқсан — мемлекеттік сапар.
- 2004 жылғы 16–19 мамыр — мемлекеттік сапар.
- 2004 жылғы 24–25 қыркүйек — жұмыс сапары.
- 2006 жылғы 19–22 желтоқсан — мемлекеттік сапар.
- 2008 жылғы 7–10 тамыз — 29-шы жазғы Олимпиада ойындарының ашылуына қатысу аясындағы жұмыс сапары.
- 2009 жылғы 15–19 сәуір — Азиялық Боао форумына қатысумен ұштасқан сапар.
- 2011 жылғы 21–23 ақпан — мемлекеттік сапар.
2011 жылғы сапар барысында Елбасы ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтаомен келіссөздер жүргізіп, Бүкілқытайлық халық өкілдері құрылтайының Тұрақты комитеті Төрағасы У Банго және ҚХР Мемлекеттік кеңесінің Премьері Вэнь Цзябаомен кездесті. Қорытындысында екі ел басшылары Бірлескен мәлімдемеге қол қойды.
Сондай-ақ энергетика, трансшекаралық өзендер суының сапасын қорғау, Астана–Алматы бағытында жоғары жылдамдыққа есептелген теміржол магистралын салу және басқа да салалар бойынша үкіметаралық әрі ведомствоаралық келісімдер мен меморандумдар қабылданды.
Қытай тарапының ең жоғары деңгейдегі сапарлары
Қазақстанға келген ҚХР басшыларының негізгі сапарлары.
- 1996 жылғы 4–6 шілде — ҚХР Төрағасы Цзян Цзэминнің мемлекеттік сапары.
- 1998 жылғы 4 шілде — ҚХР Төрағасы Цзян Цзэминнің жұмыс сапары.
- 2000 жылғы 27–30 шілде — ҚХР Төрағасы Цзян Цзэминнің ресми сапары.
- 2003 жылғы 2–4 шілде — ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтаоның мемлекеттік сапары.
- 2005 жылғы 3–4 шілде — ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтаоның мемлекеттік сапары.
- 2007 жылғы 17–18 тамыз — ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтаоның мемлекеттік сапары.
- 2009 жылғы 12–13 желтоқсан — ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтаоның жұмыс сапары.
- 2010 жылғы 11–12 шілде — ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтаоның мемлекеттік сапары.
2010 жылғы келіссөздер қорытындысы бойынша энергетика және экономиканың шикізаттық емес салаларындағы ынтымақтастыққа қатысты бірқатар үкіметаралық және ведомствоаралық құжаттарға қол қойылды.
Үкімет басшылары деңгейіндегі сапарлар
Екіжақты күн тәртібін нақтылайтын ресми және жұмыс сапарлары.
Қазақстан тарапы
- 1992 жылғы 24–28 ақпан — ҚР Премьер-Министрі С. Терещенконың сапары.
- 1998 жылғы 7–12 мамыр — ҚР Премьер-Министрі Н. Балғымбаевтың ресми сапары.
- 2004 жылғы 22–26 желтоқсан — ҚР Парламенті Сенатының Төрағасы Н. Әбікаевтың сапары.
- 2007 жылғы 17–18 наурыз — ҚР Премьер-Министрі К. Мәсімовтің жұмыс сапары.
- 2008 жылғы 9–12 сәуір — Азиялық Боао форумына қатысумен ұштасқан ресми сапар.
- 2009 жылғы 22–24 қараша — Сянганға (Гонконг) жұмыс сапары.
- 2010 жылғы 29–30 сәуір — Шанхайға сапар және ЭКСПО-2010 ашылуына қатысу.
- 2010 жылғы 15 қыркүйек — Қорғас шекара маңы ынтымақтастығы халықаралық орталығына жұмыс сапары.
- 2010 жылғы 14 қазан — Сянганға (Гонконг) жұмыс сапары.
Қытай тарапы
- 1994 жылғы 25–28 сәуір — ҚХР Мемлекеттік кеңесінің Премьері Ли Пэннің ресми сапары.
- 1997 жылғы 24–25 қыркүйек — ҚХР Мемлекеттік кеңесінің Премьері Ли Пэннің сапары.
- 2001 жылғы 13–15 қыркүйек — ҚХР Мемлекеттік кеңесінің Премьері Чжу Жунцзидің ресми сапары.
- 2002 жылғы 8–9 сәуір — Қытай халықтық саяси консультативтік кеңесі төрағасының орынбасары Ван Вэньнің Алматыға сапары (Екінші Еуразиялық экономикалық саммит аясында).
- 2006 жылғы 9–12 қаңтар — ҚХР Төрағасының орынбасары Цзэн Цинхуаның ҚР Президенті Н. Назарбаевтың инаугурациясына қатысуы.
- 2008 жылғы 29–31 қазан — ҚХР Мемлекеттік кеңесінің Премьері Вэнь Цзябаоның Астанаға сапары (ШЫҰ Үкімет басшылары кеңесі аясында).
2008 жылғы сапар барысында тараптар бірқатар екіжақты құжаттарға қол қойып, екі ел үкімет басшылары Біріккен коммюнике қабылдады.
Парламентаралық және сыртқы саяси байланыстар
Парламенттер арасындағы қатынастар
ҚР Парламенті мен Бүкілқытай халық өкілдері құрылтайы (БХӨҚ) арасындағы өзара іс-қимыл да күшейіп келеді.
- 2007 жылғы 10–13 қыркүйек — БХӨҚ Тұрақты комитеті төрағасының орынбасары Хэ Лулидің Қазақстанға сапары.
- 2008 жылғы 23–28 қаңтар — ҚР Парламенті Сенатының Төрағасы Қ. Тоқаевтың Қытайға сапары.
- 2010 жылғы 21 шілде — Парламент төрағаларының үшінші бүкіләлемдік конференциясы аясында Қ. Тоқаев пен У Бангоның кездесуі.
- 2010 жылғы 9–11 қараша — ҚХР Халықтық саяси консультативтік кеңесінің Бүкілқытайлық комитеті Төрағасы Цзя Цинлиньнің Қазақстанға сапары.
Сыртқы саясат ведомстволарының ынтымақтастығы
Екі елдің сыртқы саясат мекемелері арасындағы байланыстар да қарқынды дамып келеді.
- 2010 жылғы 22–24 ақпан — ҚР Мемлекеттік хатшысы – Сыртқы істер министрі Қ. Саудабаевтың ҚХР-ға сапары.
- 2010 жылғы 27–29 желтоқсан — ҚХР Сыртқы істер министрі Ян Цзечидің Қазақстанға ресми сапары.
Сапар нәтижесінде ҚР Сыртқы істер министрлігі мен ҚХР Сыртқы істер министрлігі арасында 2011–2013 жылдарға арналған ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.
Қорытынды
Қазақстан мен Қытай арасындағы қатынастар тұрақты саяси диалогқа, кеңейіп келе жатқан экономикалық байланыстарға және нақты институттық тетіктерге сүйенеді. Дипломатиялық өкілдіктердің жұмыс істеуі, жоғары деңгейдегі сапарлардың жүйелілігі және көпсалалы келісімдер пакеті екі ел арасындағы стратегиялық әріптестікті одан әрі тереңдетуге негіз қалыптастырады.