Қазақша рефераттар

Қазақстанда құрылған кәсіпкерлік туралы қазақша реферат

Қазақстандағы кәсіпкерлік: ағымдағы жағдай және даму бағыттары

Қазақстанда құрылған кәсіпкерлік субъектілерінің басым бөлігі сауда саласында қызмет етеді. Бұл үрдіс сауда және коммерциялық бизнестің басқа бизнес түрлерімен салыстырғанда жылдамырақ дамуына байланысты. Мұны ел қалаларындағы дүкендер мен базарлардың көптігі айқын көрсетеді.

Дегенмен ұзақ мерзімді перспективада кәсіпорындар тек саудамен шектелмей, экономиканың әртүрлі салаларында белсенді жұмыс істеуі қажет. Осы мақсатта мемлекеттік органдар кәсіпкерлік субъектілеріне жүйелі әрі жан-жақты қолдау көрсетуі тиіс.

Неге әртараптандыру маңызды?

  • Тұрақтылық
    Экономиканың бір ғана сегментіне тәуелділік тәуекелді арттырады.
  • Өсім әлеуеті
    Өндіріс, қызмет көрсету, инновация секілді салалар қосымша құн жасайды.
  • Жұмыспен қамту
    Жаңа салалар жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.
  • Бәсеке
    Нарықтық қатынастардың сапасы артып, тұтынушы ұтады.

Шағын бизнестің үлесі және әкімшілік кедергілер

Қазіргі уақытта шағын кәсіпорындар жұмыс істеп тұрған барлық шаруашылық жүргізуші субъектілердің шамамен 80%-ын құрайды. Соған қарамастан кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған шешімдерді орындауда іркілістер байқалады. Негізгі себептердің бірі — бюрократиялық қысым.

Тәуекел: көлеңкелі экономикаға ығысу

Әкімшілік қысымдар және рәсімдердің күрделілігі кейбір кәсіпкерлерді жасырын секторға өтуге мәжбүрлейді. Мұндай жағдайда назар аударатын басты бағыттар:

  • кәсіпкерлердің құқықтарын қорғайтын тиімді жүйе қалыптастыру;
  • тексеруші органдар саны мен рұқсат беру құжаттарын қысқарту;
  • қолдау шараларын түсіндіру және кәсіпкерлерге қолжетімді коммуникация орнату.

Сонымен қатар кәсіпкерлердің шамамен 70%-ы оларды қолдайтын аймақтық бағдарламалар туралы хабарсыз. Бұл жағдай жергілікті деңгейдегі жұмыстың формальді сипатта жүргізілетінін көрсетеді.

Қаржыландыруға қолжетімділік: несиелік ресурстар мәселесі

Кәсіпкерліктің күрделі мәселелерінің бірі — несиелік ресурстарды алудың қиындығы. Несиелендіру талаптары көбіне кепіл мүлкін және негізделген бизнес-жоспарды қажет етеді. Осы талаптар орындалмаған жағдайда банктер шағын және орта кәсіпкерлікті қаржыландыруға асықпайды.

Түйінді тосқауылдар

Кепілдің жоқтығы
Көп кәсіпкерде өтімді мүлік жеткіліксіз.
Бизнес-жоспар
Құжаттың сапасы мен дәлелділігі жиі әлсіз болады.
Тәуекелді бағалау
Банктер ШОБ-ты жоғары тәуекел тобына жатқызады.

Тұрақты экономикадағы кәсіпкерліктің рөлі

Тұрақты экономикалық жүйеде кәсіпкерлік динамикалық түрде дами алады: тұтынушылар сұранысының өзгеруіне бейімделеді, бәсекелес нарықтық қатынастарға ықпал етеді, экономиканың құрылымдық жаңғыруына әсер етеді. Сонымен бірге жаңа жұмыс орындарын ашады, жаңа кәсіпкерлік топ пен меншік иелерінің қалыптасуына жағдай жасайды, жалпы ұлттық өнімдегі үлесін арттырады және мемлекеттік бюджетке қомақты түсім береді.

Құқықтық негіз және кәсіпкердің құқықтары

Заңдық анықтама және субъектілер

Заңдық құжаттарда кәсіпкерлік өзінің және қарызға алынған, сондай-ақ басқа да мүлік пен құралдар есебінен жүзеге асырылатын, қатысушыларға ортақ табыс әкелуге бағытталған ынталы шаруашылық қызмет ретінде сипатталады.

Кәсіпкерлік қызмет субъектілері: заңды тұлғалар, Қазақстан және өзге елдердің азаматтары, шетелдік заңды тұлғалар.

Кәсіпкердің негізгі құқықтары

  • Өз иелігіндегі мүлікті пайдалану бойынша шешімдерді өз бастамасымен қабылдау.
  • Қызмет түрін заңға қайшы келмейтін шеңберде еркін таңдау (қызмет өрісі шектелмейді).
  • Жұмысшылармен еңбек шартын жасасу және еңбек жағдайлары мен әлеуметтік кепілдіктерді қамтамасыз ету.

Мемлекеттік кепілдіктер

Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 14 маусымдағы жарлығында кәсіпкерлік қызметте мемлекеттік кепілдіктерді іске асыру, қолдау мен қорғауды қамтамасыз ету, сондай-ақ мемлекеттік органдар лауазымды тұлғаларының жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың қызметіне негізсіз араласуын болдырмау мақсаты белгіленген.

Институционалдық орта және ұйымдық формалар

Республикада кәсіпкерлік құрылымдар мен бірлестіктер қалыптасқан. Олардың қатарына Кәсіпкерлер конгресі, Қазақстан өнеркәсіпшілері мен кәсіпкерлерінің одағы, Шағын кәсіпорындар одағы және басқа да ұйымдар жатады.

Кәсіпкерліктің орын алар жері: кәсіпорын

Кәсіпкерліктің негізгі ортасы — кәсіпорын. Қазіргі өтпелі нарық жағдайында өнеркәсіп ошақтарын оңалту, қолдау және қаржылай сауықтыру үдерістері қатар жүреді. Сонымен бірге тұралаған кәсіпорындарды банкроттық рәсімдері арқылы дерменсіз деп танып, таратуға құқықтық негіз қалыптастыру да маңызды.

Ең қарапайым формалар

Жеке іскерлік

Кәсіпкер жеке тұлға ретінде кәсіпорын мәртебесін алмай-ақ, өздігінен іс-қимыл жасай алады.

Жеке кәсіпорын (фирма)

Кез келген азамат жеке кәсіпорын құрып, оны тіркеуден өткізу арқылы заңды тұлға мәртебесін ала алады.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Алматы: Экономика, 2001.
  2. Смағұлова Г.С. Аймақтық экономиканы басқару мәселелері (оқу құралы). Алматы, 2005.
  3. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Жаңа кезең – экономикалық теориясы (оқулық). Алматы: Данекер, 2004.
  4. Қазақстан – 2030 стратегиясы.
  5. Қабдиев Д.Қ. Экономикалық саясат (лекциялар). Алматы, 2002.
  6. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О. Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері. Алматы: Экономика, 2002.
  7. Бисенғазин М.Б., Хамитов А.Ш. Кәсіпкерлік негіздері.
  8. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорынның экономикасы. Алматы, 2003.
  9. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ү.С., Жүнісов Б.А., Комягин Б.И. Жалпы экономикалық теория. Алматы–Ақтөбе, 2002.
  10. Власова В.М. Основы предпринимательской деятельности. Москва, 1996.
  11. Елемесов Р., Жатқанбаев Е. Государство и рынок. Алматы: Қаржы-қаражат, 1997.
  12. Аяпова Ж.М., Арынов Е.М. Іскер адамның орысша-қазақша экономикалық түсіндірме сөздігі. Алматы: Инкар, Тұлға, 1993.
  13. Оразалин К.Ж., Жантасов М.М. Орысша-қазақша қазіргі уақыттағы экономикалық түсіндірме сөздігі. Алматы, 2001.
  14. Сабырбаев Б. Экономикалық терминдердің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: Қазақстан, 1993.
  15. Мамыров Н.К. Менеджмент и рынок: Казахстанская модель. Алматы, 1998.
  16. Автономов В.С., Голдстин Э. Экономика для школьников. Москва, 1995.
  17. Лысенкер Л.Ш., Лысенкер Э.М. Основы рыночной экономики. Алматы: Рауан, 1997.