Мердігерлік шартының жалпы ережелері туралы қазақша реферат
Мердігерлік шартының жалпы ережелері
Мердігерлік шартынан туындайтын құқықтық қатынастар жұмыс орындау бойынша міндеттемелер қатарына жатады. Бұл қатынастардың өзегі — белгілі бір тұлғаның еңбегі арқылы алынған нақты нәтиженің тиісті ақшалай құндылыққа айырбасталуы.
Экономикалық мәні
Экономикалық тұрғыдан мердігерлік — қызмет көрсету нысаны, алайда оның нәтижесі, әдетте, заттай сипатқа ие болады. Кей жағдайларда орындалған жұмыстың нәтижесі өзге түрде көрінуі мүмкін, бірақ бұл мердігерлік қатынастарының мәнін жоққа шығармайды: бастысы — орындалған қызметпен бірге қол жеткізілетін нәтиженің болуы.
Құқықтық реттеудің нысанасы
Мердігерлік шарттарында тараптардың тек «қызметі» ғана емес, сонымен қатар қызмет нәтижесін әзірлеу, аяқтау және тапсыру тәртібі реттеледі. Жұмыс орындаушы тұлғаның қызметі жалпы түрде сипатталады, өйткені мердігер шарт талаптарына сәйкес жұмыстың толық әрі сапалы орындалуына жауап береді.
Егер нәтиже заттық сипатқа ие болса, құқықтық реттеу мердігердің сол нәтижені тапсырысшыға беру міндетін де қамтиды. Осы тұрғыдан алғанда, мердігерлік шарты қызмет көрсетуге қатысты ережелермен айқын ерекшеленгенімен, дайындалған мүлік және оны беру мәселелерінде оның сатып алу-сату шарттарымен ортақ белгілері бар екенін байқауға болады.
Еңбек және сатып алу-сатудан айырмашылығы
Азаматтық-құқықтық әдебиетте еңбек және мердігерлік қатынастарының жақындығы жиі аталады. Дегенмен, мердігерлік қатынастарды еңбек қатынастарынан да, сатып алу-сатудан да ажыратуға болады. Айырмашылықтар ең алдымен шарт мазмұнында, яғни қатысушылардың құқықтары мен міндеттері қалай қалыптасатынынан көрінеді.
Мердігерлік шарты бойынша
- Мердігер белгілі бір жұмысты орындап, нәтижесін тапсырысшыға өткізеді.
- Тапсырысшы нәтижені қабылдап алып, келісілген ақы төлейді.
Негізгі қасиеттері
- Шарттың түрі
- Консенсуалды
- Төлем
- Ақылы
- Тараптардың міндеті
- Екіжақты
Мерзім және орындау ерекшеліктері
Жұмысты орындау үшін, әдетте, белгілі бір уақыт қажет. Сол себепті мердігерлік шартта шарт жасалған сәт пен орындалу мерзімі әрдайым сәйкес келе бермейді. Бұл жағдай мердігер жұмысты орындауға кірісетін уақытқа, сондай-ақ тапсыру мерзімдерін белгілеуге әсер етеді.
Кейбір мердігерлік түрлерінде шарт жасалу және орындалу бір мезгілде болуы мүмкін. Мысалы, жедел фотосурет әзірлеуге байланысты мердігерлікте мерзімдердің ерекшелігі — олардың барынша қысқалығы; бұл көбіне тапсырысшының шұғыл қажеттілігіне байланысты қалыптасады.
Нормативтік негіз
Мердігерлікке арналған негізгі нормалар Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде 616-баптан 683-бапқа дейін қамтылған. Сонымен бірге халыққа тұрмыстық қызмет көрсету саласында 22.09.1996 жылғы № 97 қаулымен бекітілген құн және антимонополиялық саясатқа қатысты тәртіптер қолданылған.
ҚР Азаматтық кодексінің Ерекше бөлімі қабылданғаннан кейін құрылыс саласындағы мердігерлік қатынастарда бұрын қолданылған кейбір ведомстволық актілер (құрылыстағы мердігерлік шарттарының уақытша тәртіптері және бас мердігер мен қосалқы мердігер ұйымдарының өзара қатынастары жөніндегі ережелер) өз күшін жойды.
Мердігерлік қатынастардың негізгі түрлері
Азаматтық заңнамада мердігерлік қатынастардың маңызды түрлері мен олардың ерекше белгілері реттеледі. Негізгі түрлеріне мыналар жатады:
-
Тұрмыстық мердігерлік
Азаматтардың күнделікті тұрмыстық қажеттіліктеріне қатысты жұмыстар.
-
Құрылыс мердігерлігі
Құрылыс, қайта жаңғырту және соған ұқсас құрылыс жұмыстарын орындау.
-
Жобалау немесе іздестіру жұмыстары
Жобалық құжаттама әзірлеу және инженерлік іздестіру нәтижелерін ұсыну.
-
Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар
ҒЗТКЖ және технологиялық жұмыстар бойынша нәтижеге бағытталған міндеттемелер.
Мәтін редакциялық өңдеуден өтті: грамматика түзетілді, сөйлемдер ықшамдалып, негізгі ұғымдар айқындалды.