Валюталық операциялардың түрлері
Кіріспе
Коммерциялық банктердің сыртқы экономикалық қызметі тауарлар мен қызметтерді экспорттау және импорттау, Қазақстан Республикасының аумағында шетел валютасында есеп айырысу, сондай-ақ резидент еместердің шаруашылық қызметіне байланысты тауарлық емес мәмілелер бойынша теңгемен және шетел валютасымен банктік операцияларды жүзеге асырумен тығыз байланысты.
Әрбір егемен мемлекетте заңды төлем құралы ретінде ұлттық валюта қолданылады. Сондықтан сыртқы сауда, қызмет көрсету, несие беру, инвестиция және мемлекетаралық төлемдер бойынша есеп айырысуда маңызды шарттың бірі — төлеуші немесе сатып алушының бір валютаны екіншісіне айырбастау үшін шетел валютасын сатып алуы немесе сатуы.
Негізгі идея
Валюталық операциялар — сыртқы экономикалық қатынастардың қаржылық тірегі. Олар экспорт-импортты қамтамасыз етіп, халықаралық есеп айырысуды жеңілдетеді және экономикалық қауіпсіздікке ықпал етеді.
Кез келген мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық тұрақты дамуы, ең алдымен, мемлекет тарапынан қабылданған және жүйелі түрде жүзеге асырылған реформалардың нәтижесінде қалыптасады. Отандық тәжірибе тәуелсіздік алған кезеңнен бүгінге дейінгі экономикалық өсім мен институционалдық өзгерістердің маңызын көрсетеді.
Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастардың тереңдеуі сыртқы экономикалық байланыстың қажеттілігі мен маңызын айқындады. Бұл үрдіс қаржы-валюталық қамтамасыз етуге, валюталық несиелеуге, валютаны сатып алуға, валюталық активтерді бағалы қағаздарға орналастыруға, сондай-ақ валюталық тәуекелдерден сақтандыруға сұранысты арттырды.
Сыртқы нарық құралдары
- Шетел валютасы және валюталық курс
- Маржа, трансферт, есептік ставка
- Факторинг, форвард және тәуекелдерді басқару
Валюталық механизм
Қазақстан аумағында қолданылатын қазіргі валюталық механизм нарықтық экономика қағидаттарына сүйенеді: сұраныс пен ұсыныс, бағамның қалыптасуы, реттеу мен қадағалау институттары, және банктік инфрақұрылым.
Тақырыптың өзектілігі — шетел валютасымен операциялар жүргізу арқылы өзге мемлекеттердің орталық банктерінің тәжірибесін зерделеу, сондай-ақ экспорттық және импорттық операциялардың тиімді орындалуына жағдай жасау. Бұл, түптеп келгенде, отандық өнімдерді шетелдік нарыққа шығаруға мүмкіндік береді.
Зерттеу мақсаты мен міндеттері
Шетел валютасы мен ұлттық валютаның арақатынасы арқылы ұлттық валютаның бағамын айқындау және шетел валютасында жүргізілетін банктік операцияларды қарастыру.
Елдегі валюталық операциялардың жүргізілу тәртібін бақылау және реттеу тетіктерін талдау.
Валюталық реттеудің мақсаты
Валюталық реттеу тұрақты экономикалық өсуді қолдауға және экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған мемлекеттік саясатқа жәрдемдесуді көздейді.
Валюталық реттеудің негізгі міндеттері
- Қазақстан Республикасында валюталық құндылықтардың айналыс тәртібін белгілеу.
- Қазақстанның дүниежүзілік экономикаға одан әрі кірігуі үшін жағдай жасау.
- Валюталық операциялар мен капитал қозғалысы бойынша ақпараттық базаны қамтамасыз ету.
Нарықтық экономика сыртқы экономикалық қызметті жүзеге асыратын кәсіпорындар үшін жаңа мүмкіндіктер ашты. Соның нәтижесінде клиенттерге валюталық қызмет көрсететін коммерциялық банктер саны артты.
Нарықтың кеңеюі: қысқаша дерек
- 1998 ж. 1 желтоқсан
- Қазақстанда 77 екінші деңгейлі банк тіркелген.
- Лицензияланған банктер
- Олардың 41-і ішкі және сыртқы валюталық нарықтарда операция жүргізуге лицензия алған.
ҚР Ұлттық Банкінің шетел валютасымен операция жүргізуге лицензия берген коммерциялық банктердің көбеюі валюталық нарықта бәсекелестікті күшейтіп, валюталық механизмнің қолданылу аясын кеңейтті.
Айта кету керек, 1992 жылы Қазақстан өз валюталық аукционын ашты. Ол 1996 жылы AFINEX атауымен белгілі болды.
Жұмыстың құрылымы
Бұл жұмыс үш бөлімнен тұрады және жалпы көлемі 56 бет. Әр бөлім валюталық операцияларды түсіндіруден бастап, олардың есебі мен қазіргі қолданылу үрдістеріне дейінгі мәселелерді қамтиды.
Валюталық операцияларға жалпы анықтама, құқықтық реттеу, лицензиялау, валюталық саясат түрлері және валюталық бағамның мәні мен жіктелуі қарастырылады.
Валюталық операция түрлері, валюталық шот ашу және жүргізу тәртібі, сондай-ақ халықаралық есеп айырысулар мен айырбас операцияларының есебі сипатталады.
Қазіргі валюталық нарық жағдайы, валюталық бағамның өзгеру факторлары және ҚР Ұлттық Банкінің қаржылық деректері негізінде екінші деңгейлі банктердің негізгі валюталық операциялары талданады.
Түйін
Валюталық операциялар коммерциялық банктердің сыртқы экономикалық қызметінде шешуші рөл атқарады: халықаралық есеп айырысуларды қамтамасыз етеді, нарықтық бәсекені күшейтеді және елдің әлемдік экономикаға кірігуіне ықпал етеді.