Кассадағы ақша қаражаттарының есебін жетілдіру
Мазмұны
Кіріспе
3
1. Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ақпаратты қалыптастыруда бухгалтерлік есептің маңызы мен рөлі
5
2. Кассадағы ақша қаражаттарының қозғалысын құжаттық рәсімдеу
12
3. Кассалық кітапты жүргізу және касса бойынша есеп беруді тапсыру тәртібі
16
4. Кассадағы ақша қаражаттарының синтетикалық және талдамалық есебі
23
5. Кассадағы ақша қаражаттарының есебін жетілдіру
32
Қорытынды
39
Қолданылған әдебиеттер
41
Кіріспе
Ақшалай қаражаттарды басқару қаржы нарығындағы күрделі жағдайларға байланысты ерекше мәнге ие. Бәсекеге қабілеттілікті сақтау, технологиялық үдерістерді жаңғырту және бизнесті дамыту үшін ұйымға жеткілікті ақшалай ресурс қажет. Сондықтан ақшалай қаражат пен олардың баламаларын дұрыс ашып көрсету және жіктеу компанияның өтімділігін дәл бағалаудың маңызды шарты болып табылады.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің кассасы қолма-қол ақшаны (ұлттық және шетел валютасында), сондай-ақ ақша құжаттарын (бағалы қағаздар, қатаң есептегі бланкілер және өзге де құндылықтар) сақтау, қабылдау және беруге арналған.
Кассада қолма-қол ақшаны сақтау, қабылдау және беру Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі бекітетін кассалық операцияларды жүргізу ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады. Әрбір шаруашылық субъектісі қолма-қол есеп айырысуды жүргізу үшін кассаны ұйымдастыруы тиіс.
Кассаны ұйымдастыру және жауапкершілік
Касса — бұл қолма-қол ақшаны қабылдауға, беруге және уақытша сақтауға арналған, арнайы жабдықталған әрі оқшауланған бөлме. Субъект басшылығы кассаны талапқа сай жабдықтауға, касса бөлмесінде ақшаның сақталуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ ақша қаражатын банк мекемесінен әкелу және банкке тапсыру кезінде қауіпсіз тасымалдауды ұйымдастыруға міндетті.
Егер ақша қаражатын сақтау және тасымалдау үшін қажетті жағдайлар жасалмаса және бұл салдарынан ақшаның жоғалуы немесе бүлінуі орын алса, жауапты тұлғалар заңнамада белгіленген тәртіппен жауапкершілік көтереді. Қажет болған жағдайда кәсіпорын кассасы сақтандыру ұйымдары арқылы сақтандырылуы мүмкін.
Негізгі ұғымдар
Ақша қаражаты
Кәсіпорын кассасындағы қолма-қол ақша және ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаттары.
Ақша қаражаттарының баламалары (эквиваленттері)
Белгілі бір ақшалай сомаға оңай айырбасталатын, құнының өзгеру тәуекелі төмен, қысқа мерзімді әрі жоғары өтімді салымдар.
Ақша қозғалысы туралы ақпараттың маңызы
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы ақпарат операциялық, инвестициялық және қаржылық қызмет нәтижесінде қалыптасатын ақша ағындарының мазмұнын ашуға қажет. Бұл ұйымның қаржылық жағдайын және қызмет түрлерінің ықпалын бағалауға мүмкіндік береді.
Ақша қаражаттарының қозғалысы есебі №7 ХҚЕС (IAS 7) және №2 ҰҚЕС-тің 7-бөлімі талаптарына сәйкес жүргізіледі. Осы стандарттарға сай ақшалай қаражат құрамына қолма-қол ақша және талап етілгенге дейінгі салымдар кіреді.
Кассадағы ақшалай қаражатты сақтау, жұмсау және есепке алу тәртібі ұйымның есеп саясатына сәйкес бекітілетін кассалық операцияларды жүргізу қағидаларымен реттеледі.
Ішкі бақылау: не үшін қажет?
Ақшалай қаражат қозғалысының ішкі бақылау жүйесі — активтерді қорғауға, ұйымның қаржылық саясатына сәйкестікті сақтауға және бухгалтерлік шоттарда көрсетілген мәліметтердің дәлдігі мен сенімділігін қамтамасыз етуге бағытталған саясаттар мен рәсімдер жиынтығы.
Неге ақша ерекше тәуекел тудырады?
- Ақшаны жасыру және тасымалдау жеңіл.
- Оның айқын даралау белгілері жоқ.
- Жылдам айырбасталады және заң бұзушылыққа бейім.
Ақша — шаруашылық қызметті өлшеудің және ағымдағы қаржылық ақпаратты ұсынудың негізгі бірлігі. Сол себепті ақшалай операциялар есебін сапалы ұйымдастыру ұйымның тұрақтылығы үшін шешуші мәнге ие.
Қорытындыға апарар ой
Ақша қаражаты мен оларға байланысты операциялар үнемі орындалады, жоғары мобильді және бақылау әлсіз болған жағдайда бұзушылыққа бейім. Сондықтан ұйымның өтімділігі мен қаржылық тұрақтылығын қорғау үшін кассалық операцияларды дұрыс ұйымдастыру, құжат айналымын жүйелеу, есеп саясатын нақтылау және ішкі бақылауды күшейту аса маңызды.