Қазақша рефераттар

Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесі

Жоспар

Негізгі бөлім

  • Кіріспе 4
  • I-ТАРАУ. Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесі 7
    • 1.1. БЕХС (IAS) 26: зейнетақы жоспарлары бойынша есеп және есептілік стандарттары 7
    • 1.2. Қазақстан Республикасының зейнетақы жүйесі 17
  • II-ТАРАУ. Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінің дамуы 23
    • 2.1. Қазіргі жағдайы 23
    • 2.2. Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық қызметі: талдау және даму үрдістері 26

Қосымша материалдар

  • III-ТАРАУ. Қосымша 30
    • 3.1. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің шетелдік тәжірибелері 30
    • 3.2. Еңбекақыдан ұсталатын міндетті төлемдер есебі 33
  • Қорытынды 35
  • Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 38
  • Курстық жұмыс көлемі: 38 бет

Кіріспе

Қазақстан Республикасында әлеуметтік-экономикалық жүйелердің ең қарқынды дамып келе жатқан бағыттарының бірі — зейнетақы жүйесі. Бүгінде бірқатар түйткілдер өзектілігін жоғалтқан жоқ: зейнеткерлердің жинақтарының жеткіліксіздігі, демографиялық мәселелердің толық шешілмеуі, өмір сүру ұзақтығы мен еңбекақы деңгейінің әркелкілігі, ерлер мен әйелдердің зейнетақы мөлшеріндегі айырмашылықтар, өндірістегі мүгедектік тәуекелдері, сондай-ақ зейнетақымен қамтамасыз ету нысандарының өзгеруі. Бұлардың барлығы мемлекеттік деңгейде сапалы реттеуді қажет ететін әлеуметтік-экономикалық мәселелер.

Стратегиялық бағдар

ҚР Президентінің “Қазақстан–2030” стратегиясында халықтың материалдық және әлеуметтік өмір сүру деңгейін арттыру басымдық ретінде айқындалған. Әлемнің ең тиімді дамып келе жатқан 50 елінің қатарына қосылу үшін зейнетақымен қамсыздандырудың деңгейі мен сапасын жақсарту арқылы азаматтар үшін жоғары өмір стандарттарын қалыптастыру маңызды.

Осы мақсатқа қол жеткізу үшін экономикалық және әлеуметтік тұрақтылықтың маңызды тетіктерінің бірі — жинақтаушы зейнетақы қорларының одан әрі дамуы және зейнетақы жүйесінің бәсекеге қабілетті болуы. Бұл қазақстандықтардың әл-ауқатын арттыруға мүмкіндік береді.

Экономикалық дамудың қазіргі кезеңінде “кешіктіріліп берілетін” зейнетақы тетігі әлсіреп, жүйе бірқатар оң нәтижелер көрсетті. Зейнетақы жарналары бүгін екі маңызды функция атқарады: біріншісі — салымшылардың болашақтағы нақты зейнетақысын ұлғайту, екіншісі — ел экономикасына инвестиция ретінде жұмыс істеу.

Назар аударатын мәселе

Реформалармен қатар әдістемелік есептеулерде қателіктер де орын алды. Соның бірі — 1998 жылдан бастап қосылған құн салығы мен табыс салығы қатарында қарастырылып кеткен бірыңғай әлеуметтік салықтың енгізілуіне байланысты мәселелер.

Зейнетақымен қамтамасыз етудің маңызды кемшіліктерінің бірі — лайықты деңгейдегі қамтудың жеткіліксіздігі. Қазіргі таңда зейнетақы мөлшері халық үшін ең өзекті мәселелердің біріне айналды: төлемдер нарық талаптарына сай жоғары емес және азаматтардың еңбек үлесі жеткілікті дәрежеде ескерілмейді. Бұл ұстаным ҚР Президентінің “зейнетақы мөлшерін бұрынғы еңбек үлесіне сүйеніп анықталатын табысты шектеу өзгертілсін” деген ойымен де үндеседі.

Бүгінде ірі құрылтайшылары бар жинақтаушы зейнетақы қорлары жұмыс істейді. Мұндай қорлардың тұрақты қызметі құрылтайшылардың қаржылық жағдайына және салымшылар санына тікелей байланысты. Осыған байланысты қосымша зейнетақымен қамсыздандыруға көбіне ірі кәсіпорындар, банктер және өндірістік-қаржы топтарының қызметкерлері ғана сенім арта алады.

Зейнетақы төлемдерінің сатып алу қабілеті төмендеген сайын мемлекеттік емес зейнетақымен қамсыздандыруға қатысу уәжі де әлсірейді; сақтандыру жарналарын төлеу деңгейі төмендейді. Сонымен бірге көптеген салымшылар үшін болашақ зейнетақы мөлшері мен оны есептеу тәртібі түсініксіз күйінде қалып отыр.

Қорытынды ой

Егер уақтылы институционалдық және құрылымдық шаралар қабылданбаса, активтерді тиімді инвестициялау арқылы болашақ зейнеткерлер үшін ұзақ мерзімді табыстылық қамтамасыз етілмесе, реформалардың нәтижелері уақытша сипатқа ие болуы мүмкін. Сондықтан жеткілікті зейнетақымен қамту үшін экономикалық және құқықтық базаны, қаржыландыру жүйесін, сондай-ақ қатысушылардың құқықтары мен жауапкершіліктерін жетілдіру қажет.

Осыған байланысты зерттеу тақырыбын таңдау тұрғындардың әлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған зейнетақы жүйесінің даму заңдылықтарын зерделеу қажеттілігімен негізделеді.

Курстық жұмыстың мақсаты

Осы зерттеудің практикалық-әдістемелік негізі Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есеп және аудит әдіснамасы департаменті тарапынан, Азия даму банкінің кеңесшілерімен тығыз ынтымақтастықта әзірленген ұсынымдармен байланысты. Олар “Бухгалтерлік есепке алу мен қаржылық есеп беру туралы” ҚР Заңын іске асыруға, сондай-ақ ҚР Премьер-Министрінің 2003 жылғы 15 мамырдағы № 88-ө өкімімен бекітілген ХҚЕС-ке көшу жөніндегі іс-шаралар жоспарын орындауға және ұйымдарға ХҚЕС-ті қолдану кезінде тәжірибелік көмек көрсетуге бағытталған.

Маңызды ескерту

ХҚЕС-ті қолдану жөніндегі берілген әдістемелік ұсынымдар ХҚЕС-тің өзі болып табылмайды. Олар БЕХС (IAS) 26 “Зейнетақы жоспарлары бойынша есеп және есептілік” стандартын қолдануда тәжірибелік көмек көрсетуге арналған және стандарт ережелеріне қайшы келмейді.

Курстық жұмыстың негізгі мақсаты — Қазақстан Республикасындағы жинақтаушы зейнетақы жүйесі қызметінің ұйымдастырушылық-экономикалық тетігін жетілдіруге қатысты әдістемелік нұсқаулар әзірлеу және ғылыми негізделген ұсыныстар ұсыну.

Зерттеу міндеттері

  • Тұрғындарды зейнетақымен қамтамасыз етудің әлеуметтік-экономикалық мәнін нақтылау және теориялық тұрғыдан негіздеу.
  • Экономикасы дамыған елдердегі зейнетақымен қамтамасыз ету тәжірибесіне ғылыми шолу жасап, отандық жүйемен салыстыра талдау.
  • Зейнетақымен қамтамасыз етуді реттеудегі мемлекеттің мүмкіндіктерін зерттеу және талдау.
  • Жүйенің тиімділігін арттыру факторлары мен көрсеткіштерін жүйелеу.
  • Зейнетақы қорлары қызметтерін кеңейтудің қажеттілігін ғылыми негіздеу.
  • Зейнетақы жүйесін жетілдірудің ұйымдастырушылық-экономикалық тетіктерін ұсыну.
  • Жүйенің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар әзірлеуде экономикалық-математикалық үлгілерді ұсыну.