Резидент еместердің табысына салық салу ерекшеліктері
Шет елдердегі жеке табыс салығы
Жеке табыс салығы Қазақстанда ғана емес, сонымен қатар әлемнің көптеген елдерінде қолданылады. Дегенмен жеке тұлғалардан алыну тәртібі, салық салу тетігі және жеңілдіктер жүйесі елге қарай едәуір ерекшеленеді.
Негізгі ой: айырмашылықтар көбіне шегерімдер, табыс түрлерін жіктеу және декларация тапсыру тәртібі арқылы көрінеді.
Ұлыбритания тәжірибесі: шегерімдер және табысты бөлу
Ұлыбританияда табыс салығы заңмен белгіленген жеңілдіктер мен шегерімдер ескерілгеннен кейін жылдық жиынтық табыс негізінде есептеледі. Сондай-ақ табыс екі санатқа бөлінеді:
-
Жалақы табысы — еңбек қызметінен алынатын табыстар.
-
Инвестициялық табыс — еңбекпен тікелей байланысты емес (еңбекпен табылмаған) табыстар.
Декларация тапсыру тәртібі
Төлем көзінен салық ұсталатын жағдайда (жалақы мен айлықтан түсетін табыстар) жалдамалы қызметкер үшін, әдетте, салық декларациясы толтырылмайды. Ал басқа жағдайларда табыс салығы заңмен белгіленген мерзімде, салық төлеуші ұсынған декларация негізінде есептеліп, төленеді.
1965 жылғы реформа: корпорациялардан бөліну
Ұлыбританиядағы табыс салығы жүйесі 1965 және 1973 жылдардағы реформалар арқылы айқын түрде қалыптасты. 1965 жылға дейін табыс салығын жеке тұлғалармен қатар заңды тұлғалар, оның ішінде корпорациялар да төлейтін.
Корпорациялар пайдасына жеке салық енгізілгеннен кейін табыс салығының қолданылу аясы тарылып, негізінен азаматтардың жеке табысына бағытталды. Бұл қатарға жеке кәсіпкерлік қызметпен айналысатын тұлғалар мен іскерлік серіктестіктің (партнерліктің) серіктестері де кірді.
Маңызды нәтиже: салық салудың субъектілері нақты ажыратылып, корпорациялардың пайдасы мен азаматтардың жеке табысы бөлек режимдермен реттеле бастады.
1973 жылғы реформа: бірыңғай шкалаға көшу
Табысқа салынатын салыққа елеулі өзгерістер 1973 жылғы реформа негізінде енгізілді. Нәтижесінде жалақы табыстары мен инвестициялық табыстарға біртұтас (бірыңғай) ставкалар шкаласы бойынша салық салына бастады.
Бұл қадам салық салу техникасын жеңілдетіп қана қоймай, жеңілдіктер мен түсімдерді есептеуге арналған есептік тетіктердің (шедулалардың) рөлін де түбегейлі өзгертті.
Әсері
- Салық есептеу логикасы ықшамдалды
- Әртүрлі табыс түрлерін салыстыру жеңілдеді
- Жеңілдіктерді есептеу тәртібі жаңартылды
Неге бұл маңызды?
Бірыңғай шкала әділеттілік пен айқындықты арттырып, әкімшілендіруді оңайлатуға бағытталды: мемлекет үшін бақылау жеңілдесе, салық төлеуші үшін есептеудің түсініктілігі күшейді.
Ескерту
Берілген материал реферат форматына арналған мазмұнның бір бөлігі ретінде ұсынылған (шамамен 20 бет көлеміндегі жұмысқа қатысты белгі бар). Бұл мәтінде жоспардың 2 және 3-тармақтары толық ашылмағандықтан, оларды кеңейту үшін Қазақстандағы жеке табыс салығының жалпы ережелері мен резидент еместерге қатысты салық салу ерекшеліктерін бөлек бөлімдерде толықтыру ұсынылады.
Мәтін редакциялық өңдеуден өтті: орфография, пунктуация және стилистика түзетілді; мазмұн сақталып, құрылым оқу үшін ыңғайландырылды.