Ассортимент ені ассортименттік топтардың саны
Тауар ассортименті: жоспарлау, құру және басқару
Тауар ассортиментін тиімді жоспарлау, құру және басқару — өндірушінің өндірістік мүмкіндіктерін тұтынушы сұранысымен үйлестіріп, нарыққа дәл уақытында қажетті өнімдер жиынтығын ұсынуына мүмкіндік беретін маңызды басқарушылық міндет.
Негізгі ұғым
Ассортимент — кәсіпорын ұсынатын белгілі бір тауардың түрлері мен нұсқаларының жүйеленген жиынтығы.
Ассортимент ұғымы және құрылымы
Өндіруші кәсіпорын нарыққа ұсынатын белгілі тауардың әртүрлі жиынтығы ассортимент деп аталады. Ал тауар ассортименті — кәсіпорын өндіретін тауардың барлық түрлерінің жиынтығы; оның құрамына әртүрлі тауар түрлері кіреді.
Құрылым логикасы
Тауар түрлері (мысалы, автокөлік, трактор, станок және т.б.) функционалдық айырмашылықтарына, сапасына және бағасына қарай ассортименттік топтарға бөлінеді. Әр топ өз кезегінде топтастырудың төменгі сатысын көрсететін ассортименттік позициялардан (тауар нұсқалары немесе таңбалары) тұрады.
Мысал арқылы түсіндіру
Мысалы, кәсіпорын тоңазытқыш және кір жуғыш машина өндіреді делік. Тоңазытқыштың бір камералы, екі камералы, үш камералы және басқа да үлгілері болуы мүмкін. Олар әртүрлі таңбамен шығарылып, көлемі мен техникалық сипаттамалары бойынша ерекшеленеді.
Топ
Тоңазытқыштар
Позициялар
1/2/3 камералы үлгілер, әртүрлі сериялар
Айырмашылықтар
Көлем, қуат тұтынуы, қосымша функциялар
Ассортимент көрсеткіштері
Тауар ассортименті әдетте үш негізгі көрсеткіш арқылы сипатталады: ені, тереңдігі және сәйкестігі.
- Ені — ассортименттік топтардың саны.
- Тереңдігі — әр топ ішіндегі нұсқалардың (позициялардың) саны.
- Сәйкестігі — тұтынушы үшін маңызға ие белгілер бойынша топтардың үйлесімі (қолданылуы, тарату арнасы, баға және т.б.).
Ассортиментті құрудың нәтижелері мен тәуекелдері
Ассортиментті құру арқылы нақты тауар түрлерін, олардың сериялары бойынша айырмашылықтарды, сондай-ақ «ескі» және «жаңа», «күрделі» және «жай» тауарлардың арақатынасын анықтауға болады.
Практикалық сұрақтар
Ассортиментті қалыптастыру барысында баға деңгейі, сапа талаптары, кепілдік міндеттемелері және сервистік қолдау сияқты өзекті мәселелер туындайды. Сондықтан ассортимент құрылымы тек өндірістік мүмкіндіктерге емес, нарықтық күтілімдерге де сүйенуі қажет.
Ассортимент қағидасы және оның көрсеткіштері
Ассортиментті құрудың алдында фирма ассортимент қағидасын әзірлейді. Бұл қағида тұтынушылар талаптарын ескере отырып, оңтайлы ассортименттік құрылым қалыптастыруға, ресурстарды тиімді пайдалануға және өнімді төмен шығынмен өндіруге бағытталады.
Көрсеткіштер жүйесі
- Тауар түрлері (тұтынушылар сегменттері бойынша)
- Ассортиментті жаңарту деңгейі және жаңарту жиілігі
- Белгілі тауар түріне белгіленетін баға деңгейі және байланысты шарттар
Мақсаты
Ассортименттік қағиданың негізгі мақсаты — фирманы нақты тұтынушылар сұранысының түрлері мен құрылымына сәйкес келетін өнімдерді өндіруге бағыттау.
Ассортиментті жоспарлау: идеядан іске асыруға дейін
Ассортиментті жоспарлау жұмысы қажеттілікті анықтаудан немесе нарықты зерттеу нәтижесінде өнім туралы негізгі түсінік қалыптасқаннан кейін басталады. Жаңа өнім идеясының қайдан шыққанына қарамастан, ең алдымен оның нақты қажеттілікке сәйкестігін бағалау маңызды.
Жиі кездесетін сценарийлер
1) Қолданыстағы ассортиментті толықтыру
Кей жағдайда жаңа немесе жаңартылған өнімді қолданыстағы ассортиментке қосу жеткілікті болады немесе ол ескірген өнімді алмастырады.
2) Жаңа өнімді әзірлеу
Егер өндіріске дайын жоба болмаса, өнім идеясы жобалау-конструкторлық бөлімшелерге жіберіледі. Олар жаңа үлгілерді әзірлеп, өндіріс басталғанға дейін сынақтан өткізеді.
Қорытынды ой
Дұрыс жоспарланған ассортимент — тұтынушы құндылығын арттырып қана қоймай, компанияның өндірістік және қаржылық тұрақтылығын қолдайтын стратегиялық құрал.