Инвестициялық қордың мақсаты - қазақстандық компаниялардың ашылуына көмектесу
Қазақстанның 2003–2015 жж. индустриялық-инновациялық стратегиясы: мақсаттары, институттары және нәтижелердің көрінісі
2003 жылғы 17 мамырда ҚР Президентінің нұсқауы бойынша 2003–2015 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық стратегиясы бекітілді. Құжатты іске асыру үш кезеңге бөлінді: 2003–2005, 2006–2010, 2011–2015.
Стратегияның басты мақсаты
Стратегияның өзегі — экономиканың шикізатқа тәуелді бағыттылығынан арылуына ықпал ету және сервистік-технологиялық экономикаға кезең-кезеңімен көшу үшін жағдай жасау. Бұл мақсатқа экономиканы әртараптандыру арқылы елдің тұрақты дамуын қамтамасыз ету міндеті тіркелді.
-
Әртараптандыру
Өнеркәсіп пен қызмет секторларын кеңейту, тәуекелді төмендету.
-
Технологиялық жаңғыру
Инновацияны өндіріске енгізуге қолайлы орта қалыптастыру.
Іске асыру тетіктері: инновациялық инфрақұрылым және жаңа институттар
Стратегияны жүзеге асыру үшін зерттеулерді жүргізуге, өңдеуге және инновациялық жобаларды қаржыландыруға бағытталған арнайы институттар құрылды. Олардың қатарына кәсіпкерлік инкубаторлар, технопарктер және елдің түрлі өңірлерінде қалыптасқан инновациялық инфрақұрылым элементтері кірді.
Инжиниринг және технологиялар трансферті орталығы
Өнеркәсіп және сауда министрлігі ашқан бұл орталық бәсекеге қабілетті бағыттарды іріктеуге, перспективалы жобаларды ілгерілетуге және мүдделі инвесторларды іздеуге жұмылдырылды.
Маркетингтік және аналитикалық зерттеулер орталығы
Отандық өндірістің бәсекелік артықшылықтарын айқындауға мүмкіндік беретін стратегиялық зерттеулер жүргізуге бағытталды.
Даму институттары және капиталдандыру
Индустриялық-инновациялық стратегияны сүйемелдеу үшін даму институттарының жүйесі капиталдандырылды. Негізгі институттар: Инвестициялық қор, Ұлттық инновациялық қор, Қазақстан даму банкі, Экспортты сақтандыру бірлестігі.
Инвестициялық қор: негізгі функциялар
- Қазақстандық компаниялардың құрылуына және дамуына қолдау көрсету.
- Капиталға үлестік қатысу арқылы жоғары қосылған құны бар өнім шығаруды ынталандыру.
- Венчурлік кәсіпкерлікті дамыту, инновацияларды енгізу және кеңейту функцияларын қолдау.
- Шағын және орта бизнеске қаражат тарту, лизинг және қарыз алу операцияларын қаржыландыру, техникалық көмек көрсету.
2006 жылдан бастап даму институттарының қызметін үйлестіру үшін «Қазына» біріктірілген қоры құрылды. Кейін барлық даму институттары «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қорына біріктірілді.
Мемлекеттік ғылыми және инновациялық саясат: көзделген бағыттар
Стратегия елде ғылым мен инновациялық қызметті ынталандыруға бағытталған мемлекеттік ғылыми және инновациялық саясатты белсенді түрде жүргізуді қарастырды. Сонымен бірге мақсаттарға жету үшін қаржы нарығын дамыту және фискалдық, антимонополиялық саясат пен инфрақұрылымды одан әрі жетілдіру қажеттілігі атап өтілді.
Ынталандыру
Инновациялық қызметке ұйымдық және экономикалық жағдай жасау.
Инфрақұрылым
Инновациялық инфрақұрылымды құру және дамыту.
Ынтымақтастық
Технология трансферті мен халықаралық өзара іс-қимылды күшейту.
Мемлекеттік қолдаудың негізгі бағыттары
- Инновациялық дамудың белсенді бағыттарын анықтау.
- Инновацияларды әзірлеу және енгізу үдерісіне мемлекеттің қатысуы.
- Ұлттық инновацияларды сыртқы нарықтарға ілгерілету.
- Инновациялық қызмет саласында халықаралық ынтымақтастықты кеңейту (технология трансфертімен қоса).
Инновациялық белсенділік және жаһандық салыстырулар
2007 жылғы көрсеткіш
3,4%
Кәсіпорындардың инновациялық белсенділігі.
Инновациялық шығындар құрылымы (мәтіндегі дерек)
- Машиналар мен жабдықтарды сатып алу 50,5%
- Зерттеулер мен талдаулар 17,1%
- Жаңа технологиялар 2,3%
Бұл құрылым инновациялық тәуелділік үрдісінің дамыған елдермен салыстырғанда артта екенін көрсетеді.
Қазіргі кезеңде Қазақстанның әлемдік нарықтағы ғылыми сыйымдылығы жоғары өнім бойынша қатысу үлесі төмен деңгейде сипатталды. Салыстыру үшін, мәтінде келесі үлестер келтірілген:
Ресей
0,3–0,5%
ЕО
35%
АҚШ
25%
Жапония
11%
Сингапур
7%
Оңт. Корея
4%
Қытай
2%
Қорытынды: көптеген елдерде инновациялық қызметке мемлекет құқықтық, ұйымдық және қаржылық тұрғыдан қолдау көрсетеді. Қазақстан да осы логикаға сүйеніп, инновациялық саясатты айқындау мен жүзеге асыруды Үкімет деңгейінде бекітті.