Адамдар арасындағы өзара қатынастар белгілі дәрежеде бағалау сипатына ие болады, мұның педагогикалық қызметтегі орны зор
Бағалаудың педагогикалық қатынастардағы орны
Адамдар арасындағы өзара қатынастар белгілі бір дәрежеде бағалау сипатына ие, ал педагогикалық қызметте мұның орны ерекше. Педагог оқушылардың білімін, сондай-ақ олардың қылықтары мен тәртібін білікті әрі объективті түрде бағалай білуі тиіс.
Объективті бағалау
Оқушының оқу жетістігі мен мінез-құлқын нақты өлшемдерге сүйеніп талдау, жеке қатынасқа тәуелді болмау.
Сәйкестік мәселесі
Педагогтың бағалауы оқушының өзін-өзі бағалауымен сәйкес келмесе, бұл түсінбеушілік пен қарсылықты күшейтуі мүмкін.
Бағалау сәйкессіздігі және жанжал түрлері
Педагогтың бағалауы мен оқушының өзін-өзі бағалауы арасындағы айырмашылық көптеген жағдайда ашық немесе жасырын жанжалға ұласады. Бұл айырмашылықтың бағыты жанжалдың сипатын айқындайды.
Ашық жанжал
Оқушының өзін-өзі бағалауы педагогтың бағалауынан жоғары болған жағдайда байқалады. Мұндайда оқушы әділетсіздік сезімін ашық білдіріп, қарсылық танытуы мүмкін.
Жасырын жанжал
Педагогтың бағалауы оқушының өзін-өзі бағалау деңгейінен жоғары болған кезде туындайды. Бұл көбіне талап қоя білмейтін, бағалауды әдейі көтермелеп жіберетін педагогтің тәжірибесінде кездеседі.
Маңызды түйін
Сәйкессіздік тек «кім дұрыс?» деген сұрақ емес, ол оқушының өзін қабылдауы мен оқу мотивациясына әсер ететін қатынастық фактор.
Өзін-өзі бағалау: дерек пен даму құралы
Өзін-өзі бағалау әдісі адам өз әрекеттерін бағалаған кезде оның нақты тәртібі туралы салыстырмалы түрде объективті дерек береді. Сонымен қатар бұл әдіс адамның бойындағы сенімділікті нығайтып, өзін-өзі бағалау деңгейін айқындауға мүмкіндік жасайды.
Нақтылау
Өз әрекетін талдау арқылы оқушы өз мінез-құлқы мен оқу дағдыларын айқынырақ көреді.
Сенімділік
Дұрыс ұйымдастырылған рефлексия өзін бағалауды тұрақтандырып, ішкі тіректі күшейтеді.
Өлшемділік
Өзін-өзі бағалау деңгейін анықтау педагогке ықпал ету тәсілін дәл таңдауға көмектеседі.
Салыстыру әдісі: қатынастар мен жанжалдарды айқындау
Бағалауды өзін-өзі бағалаумен салыстыру — адамдар арасындағы өзара қатынастардың ерекшелігін, сондай-ақ жанжалдардың пайда болу себептерін айқындауға мүмкіндік беретін маңызды әдіс.
Педагогикалық үдерісті зерттеуде бұл тәсіл педагогке оқушыларға тиімді ықпал жасауға, түсіністікке негізделген өзара қатынас орнатуға бағыт беріп, жұмыстың нақты мазмұнын айқындауға көмектесуі қажет.
Практикалық бағдар
- Оқушының өзін-өзі бағалау деңгейін жүйелі түрде байқау.
- Бағалау өлшемдерін түсінікті етіп жариялау және дәлелмен негіздеу.
- Сәйкессіздік байқалса, оның себебін тыныш талқылап, кері байланысты нақтылау.