ГАЖ моделдеудің әдістемелік негіздері
Кіріспе
Географиялық ақпараттық жүйе (ГАЖ) — кеңістіктік деректерді құрастырудың, әркелкі мәліметтер мен ақпараттарды біріктірудің және аумақтық басқаруда шешім қабылдауды қолдаудың негізгі құралы. Әлемдік тәжірибе табиғи ресурстарды, инфрақұрылымды, қоршаған ортаның ахуалын және тұтас аумақты тиімді басқарудың ГАЖ мүмкіндіктерімен тікелей байланысты екенін көрсетеді.
ГАЖ өз бағытын дамыта отырып, ақпараттық технологиялар арқылы шешілетін көпқырлы міндеттерді орындауда кеңінен қолданылады. Бұл технология үш негізгі рөл атқарады:
- Геоақпараттық қосымшаларға арналған платформалық тұғыр — салалық қолданбаларды әзірлеуге және енгізуге негіз болады.
- Геокеңістіктік деректерді басқару — ақпараттық жүйелерде кеңістіктік деректерді жинақтау, құрылымдау және жүргізуді қамтамасыз етеді.
- Әртүрлі дереккөздерді біріктіру ортасы — кеңістіктік мәліметтер базасында түрлі форматтағы ақпараттарды үйлестіруге мүмкіндік береді.
Негізгі ой
ГАЖ-дың технологиялық ортасы басқарушылық шешімдерге ықпал етіп, кешенді талдауларды біріктіруге және көп дерекке сүйенген жоспарлауға қолдау көрсетеді.
ГАЖ-дың веб-ортаға кеңеюі кәсіби жабдықтарға немесе арнайы бағдарламаларға қолы жете бермейтін пайдаланушылар үшін жаңа мүмкіндіктер ашады: кеңістіктік деректерді шолу, талдау және нәтижені жедел ұсыну жеңілдейді.
Қазіргі кезде ГАЖ — әлем бойынша миллиондаған адам қатысатын ірі индустрия. Dataquest компаниясының деректеріне сәйкес, 1997 жылы ГАЖ бағдарламалық қамтамасыз етудің жалпы сатылымы 1 млрд АҚШ долларынан асты, ал ілеспелі бағдарламалық және ақпараттық құралдарды қоса есептегенде, көлемі 10 млрд долларға жуықтады.
Деректерді ұсыну тәсілі
ГАЖ ақиқат өмір туралы ақпаратты географиялық орналасу негізінде біріктірілген тақырыптық қабаттар жиынтығы түрінде сақтайды.
Артықшылығы
Бұл қарапайым, бірақ икемді тәсіл әртүрлі қолданбалы есептерді шешуде өз құндылығын дәлелдеді.
ГАЖ қолданылу мысалдары
- 1 Көлік құралдары мен материалдардың қозғалысын бақылау.
- 2 Нақты жағдайдың және жоспарланған шаралардың толық көрінісін қалыптастыру.
- 3 Атмосфера айналымын үлгілеу және кеңістіктік талдау.
Осы кіріспеде ерекше атап өтілетіні
ГАЖ — деректерді қабаттар түрінде ұйымдастырып, оларды біріктіру арқылы талдауды күшейтетін және аумақтық басқаруда шешім қабылдауды жүйелі түрде қолдайтын әмбебап технологиялық орта.