Турбо Паскаль бағдарламалау тілі

Паскаль программалау тілінің алғашқы нұсқасын 1968–1970 жылдары Стэнфорд университетінің информатика кафедрасының профессоры, швейцариялық ғалым Никлаус Вирт әзірледі. Кейін бұл тілді Borland корпорациясының мамандары жетілдіріп, Turbo Pascal, Borland Pascal және Object Pascal сияқты нұсқаларын ұсынды. Delphi ортасында Object Pascal программалау тілі қолданылады.

1975 жылы стандартты Паскаль компиляторымен бірге Turbo Pascal (3.0 нұсқасы) кең тарала бастады. Осы кезеңнен бастап Паскаль жалпы білім беретін, кәсіптік-техникалық мектептерде және жоғары оқу орындарында алғашқы программалау тілі ретінде тұрақты қолданылды.

Turbo Pascal-дың қарапайымдылығы оны пайдаланушылар арасында кеңінен танымал етті. Кейінірек 4.0, 5.0, 6.0 және 7.0 нұсқаларының шығуы қолданушы еңбегінің өнімділігін арттырып, қолданбалы есептерді шешуге үлкен мүмкіндік берді. Бұл тілдің ерекшелігі — практикалық міндеттерге бағытталған көптеген мүмкіндіктерді біріктіріп, түсінікті синтаксис ұсынуында.

Мемлекеттік бағдарлама бойынша программалау негіздерін меңгеру үшін жиі Basic, Turbo Pascal немесе Visual Basic тілдерінің бірі ұсынылады. Паскаль тілі француз математигі Блез Паскаль құрметіне аталған. Ол 1968–1971 жылдары Цюрихтағы Жоғары техникалық мектепте оқыту тілі ретінде жазылды.

Паскальдың кең таралуына 1984 жыл ерекше ықпал етті: дәл осы кезеңде қолдануға ыңғайлы Turbo Pascal компиляторы пайда болды. Ол Borland International компаниясында жасалды.

Turbo Pascal жүйесі бағдарламаларды құруға және орындауға қажетті құралдарды береді. Жалпы алғанда, мұндай жүйелердің міндеті — есептеулерді үйлестіру, командалардың орындалуын реттеу, енгізу-шығару құрылғыларын басқару, файлдармен жұмыс істеуді жеңілдету. Қазіргі компьютерлерде бағдарламаларды іске қосу үшін міндетті түрде программалау жүйесі немесе орындаушы орта қажет.

Компьютердегі әрбір әрекет — фондық қызмет немесе қолданбалы бағдарлама болсын — үдеріс ретінде орындалады. Егер компьютер Вон Нейман архитектурасына негізделсе, процессор бір мезетте бір ғана үдерісті өңдейді (көптапсырмалылық бұл шектеуді жоспарлау және ресурстарды бөлудің тәсілдері арқылы «көрінбейтін» етеді).

Программалау тілдерін оқыту бүгінгі күні маңызды негіздердің біріне айналды. ЭЕМ-ді адам қызметінің әртүрлі салаларында тиімді пайдалану үшін программалау тілдерін меңгеріп, сол тілдерде жазылған программаларды қолдана білу қажет. Программалау тілдері көп болғанымен, бастапқы деңгейде ең жиі оқытылатын тілдердің бірі — Паскаль. Себебі ол компьютерлік сауаттылық пен программалауды алғашқы кезеңде үйретуге өте қолайлы.

Бұл курстық жұмыс барысында мен Паскаль алгоритмдік тілімен танысып, оны қолданып программа құру тәсілдерін үйрендім. Алғашқы қадамдарда теориялық және практикалық материалдарға сүйене отырып жұмыс істеп, кейін күрделі тақырыптарға көштім.

1979 жылы қабылданған стандартты Паскаль тілінің кейінгі нұсқалары айтарлықтай жетілдірілді. Дербес компьютерлердің кең таралуына байланысты Turbo Pascal нұсқасы жасалды. Қазіргі таңда бұл жүйенің бірнеше нұсқасы бар; соңғы әрі қуаттысының бірі — 7.0. Дегенмен программалауды бастау үшін 5.5 нұсқасынан бастап үйрену ыңғайлы деп есептеледі.

Ақпаратты өңдеу есепті шығару алгоритмі бойынша жүзеге асады. Алгоритмді жазудың бірнеше тәсілі бар. Солардың ішінде компьютерде орындалатын программа түріндегі жазылуы — яғни программалау тілінде рәсімдеу — ерекше орын алады.

Программалау тілі үш құрамдас бөліктің бірлігі ретінде қарастырылады: алфавит, синтаксис және семантика. Алфавит — тіл сөйлемдерін жазуда қолданылатын барлық символдар жиынтығы. Синтаксис — сөйлемдер мен құрылымдарды құру ережелері. Семантика — синтаксис бойынша құрылған құрылымдардың мағынасын түсіндіру қағидалары.