Жолаушы құқықтары
Жолаушыны және теңдеме жүкті тасымалдау: шарт, рәсімдеу және жолаушы құқықтары
Жолаушыны және теңдеме жүкті тасымалдау қатынастары, әдетте, шарт негізінде жүзеге асырылады. Бұл шарт тасымалдау процесінің тәртібін, тараптардың құқықтары мен міндеттерін, сондай-ақ төлем қағидаларын айқындайды.
Жолаушыны тасымалдау шартының мәні
Жолаушыны тасымалдау шарты бойынша бір тарап — тасымалдаушы — жолаушыны белгіленген мекенге жеткізуге міндеттенеді, ал екінші тарап — жолаушы — белгіленген жолақыны төлеуге міндеттенеді.
Негізгі түсінік
Тараптар: жеке тұлға (жолаушы) және тасымалдаушы.
Шарттың нысаны және билет арқылы рәсімдеу
Жолаушыны тасымалдау шарты ауызша да, жазбаша да түрде жасалуы мүмкін. Автобуспен тасымалдауда қатынас көбіне жол жүру билетімен рәсімделеді.
Ағылшын құқығында осы рейске берілген билетте шарт талаптары көрсетілсе, ол шарт құжаты ретінде қарастырылады. Ал қала ішіндегі жол жүру билеті көбіне жолаушының жолақыны төлеп, тасымалдау талаптарын қабылдағанын білдіреді.
Халықаралық тасымалдауда да шарт жасалғанын билет растайды. Халықаралық келісімдер билеттің мазмұнына қатысты арнайы талаптар қоюы мүмкін.
Жолаушының құқықтары
Жолаушының негізгі құқықтарына мыналар жатады:
-
1
Өзімен бірге балаларды тегін немесе жеңілдікті жағдайларда алып жүруге құқылы.
-
2
Белгіленген нормалар шегінде өзімен бірге қол жүгін ақысыз алып жүруге құқылы.
-
3
Тариф бойынша ақы төлей отырып, теңдеме жүкті тасымалдауға тапсыруға құқығы бар.
Жолаушының міндеттері және жолақы төлеу тәртібі
Құқықтарымен қатар, жолаушы белгілі бір міндеттерді де орындайды. Оның негізгі міндеті — жолақыны төлеу. Жолақы төлемі, әдетте, тариф негізінде есептеледі және соған сәйкес төленеді.
Теңдеме жүкті тасымалдау шарты
Жалпы ереже бойынша теңдеме жүкті тасымалдау шартына сәйкес тасымалдаушы теңдеме жүкті белгіленген мекенге жеткізуге міндеттенеді, ал жолаушы (немесе жүк тапсырушы тарап) теңдеме жүкті тасымалдағаны үшін тариф бойынша ақы төлеуге міндеттенеді.
Теңдеме жүкті тасымалдау құқығы, әдетте, жолаушыны тасымалдау шартымен өзара байланысты және соның негізінде жүзеге асырылады.