Субьективтік өнердің интонациялық жүйесінде ортаңғы орын алатын шығарманың лирикалық кейіпкердің интонациясы
Лирикалық кейіпкердің интонациясы: шығарманың тұтастығын құрайтын өзек
Субъективтік өнердің интонациялық жүйесінде орталық орын алатын құбылыс — шығарманың лирикалық кейіпкерінің интонациясы. Ол бір мезетте бірнеше қызмет атқарады: бір жағынан, кейіпкерлердің интонацияларын өзіне жинақтап, интонациялық фабуланың тұтастығын күшейтеді; екінші жағынан, композиторлық ойдың стильдік бірлігін айқындап, шығарманың біртұтас құрылым ретінде қалыптасуына ықпал етеді.
Лирикалық кейіпкер — «тірі» субъект
Шығарманың субъектісі — лирикалық кейіпкер — кәдімгі кейіпкер секілді «тірі жан» ретінде қабылданады. Ол өзіне тән жүйке жүйесінің әрекетімен, тыныс алудың ерекшелігімен, сөйлеу мәнерімен, жүріс-тұрысымен, ойлау жүйесімен, белгілі бір қажыр-қайратымен және мінезінің даралығымен ерекшеленеді.
Лирикалық кейіпкер әрдайым тарихи, ұлттық және әлеуметтік нақтылыққа ие. Ол өзінің әлеуметтік-мәдени уақыты мен кеңістігіне дәл сәйкес қалыптасады. Мұндай субъекті жоқ жерде көркем әлемнің құрылымы әлсірейді: өнердің тіршілігі де солғындап, мәні жоғалады.
Дауыстың даралығы және жүйенің қайта құрылуы
А.П. Чехов: «Менің кейіпкерлерімде жалпы иіс те, жалпы өктемдік (тон) те болсын деп әрқашанда тырысамын», — деп атап көрсетеді. Бұл пікір лирикалық кейіпкердің бірегей дауысқа ие екенін және оның шығарманың тұтас болмысын ұйымдастырудағы рөлін дәл сипаттайды.
Өзінің қайталанбас дауысымен лирикалық кейіпкер — көркем мәдениет әлеміндегі ең жылжымалы элементтердің бірі. Егер жаңа лирикалық кейіпкер пайда болса, онда музыкалық жүйе де соған сәйкес қайта құрылады: интонациялық байланыстар жаңаша ұйымдасып, мағыналық екпіндер мен стильдік бағдарлар да өзгереді.