Қазақша рефераттар

Ветеринариялық қызметті халықаралық талаптармен үйлестіру

Жоспар

  • I Кіріспе
  • II Негізгі бөлім
    • 2.1 Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» заңы
    • 2.2 Қазақстандағы ветеринариялық қызметтің құрылымы
    • 2.3 Ветеринариялық қызметті халықаралық талаптармен үйлестіру
    • 2.4 Жануарлар денсаулығын халықаралық қорғау ұйымының (OIE) аурулар тізімі және оған кіретін аурулар
  • III Қорытынды
  • IV Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе

Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі даму бағдарламасында елді азық-түлікпен және шикізат өнімдерімен қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығын дамытудың кешенді шаралары айқындалған. Бағдарламада мамандандырылған кешендерді және фермерлік қосалқы шаруашылықтарды дамыту арқылы мал шаруашылығы өнімдерін арттыру, сондай-ақ мал мен одан алынатын шикізатты өңдеуге басымдық беру көзделген.

Осы міндеттерді іске асыруда мал ауруларын дер кезінде анықтау, тиімді емдеу әдістерін практикаға енгізу және жануарлар мен құстардың сырқаттануын әрі шығынын азайтатын ветеринариялық-санитариялық шараларды жүйелі жүргізу ерекше маңызға ие.

Қазақстандағы ветеринариялық қызметтің негізгі мақсаты

  • Ветеринариялық шараларды сапалы әрі уақытылы ұйымдастыру;
  • Жануарларды жұқпалы емес, жұқпалы және паразиттік аурулардан қорғау;
  • Аса қауіпті індеттерден адамды сақтандыру және зооноздардың алдын алу;
  • Мал ауруын азайту арқылы шаруашылық шығындарын төмендету.

Ветеринария саласының экономикалық, биологиялық және медициналық-санитариялық маңызы жоғары. Ғылыми зерттеулердің нәтижесінде жануарлардың көптеген ауруларын жою тәсілдері және алдын алу жолдары әзірленді. Қазақстанда сиыр обасы, ала өкпе қабынуы, жылқы маңқасы сияқты қауіпті аурулардың жойылғаны — саланың жетістіктерінің бірі.

Қысқаша тарихи шолу

1810 жылға дейін

Жануарларды емдеумен негізінен малшы қазақтар өздері айналысқан.

1891 жылдан бастап

Ветеринариялық қызмет дербес сала ретінде бөлініп шықты.

1897 жыл

Алғашқы ветеринариялық бактериологиялық зертхана Орал қаласында ашылды.

1920 жыл

Ветеринариялық бас басқарма құрылды.

Саланың дамуына А.П. Петровский, У.Б. Базанов, Т.И. Исенгулов, К.И. Скрябин, А.П. Сейдалин және басқа да ғалымдар елеулі үлес қосты.

Қазақстанда жануарлар ауруларымен күрес шаралары ҚР Президенті бекіткен «Ветеринария туралы» заңға, Үкімет қаулыларына және ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің нормативтік актілері мен нұсқаулықтарына сәйкес жүргізіледі. Қадағалау органдары мемлекеттік басқаруға жатады. Аса қауіпті жұқпалы аурулар мен карантиндік іс-шараларды қоспағанда, ветеринариялық жұмыстардың көптеген түрлері бәсекелестік ортаға беріліп, лицензиялауға жатады. Ветеринариялық препараттарды өндіру саласы да бәсекелестік ортада дамиды.

Практикалық қағида

Жұқпалы аурумен күрестің негізі — алдын алу. Ветеринариялық шаралар шаруашылықтың жоспарлы жұмысының құрамына кіреді және мал шаруашылығы мамандарымен бірлесіп орындалады.

Шаруашылық мамандарының негізгі міндеттері

  1. Жануар ауруларының сыртқы және ішкі себептерін білу.
  2. Кең таралған аурулардың пайда болу факторларын анықтап, алдын алу шараларын жоспарлау.
  3. Қарапайым емдеу әдістерін қолдана отырып, ауырған малға алғашқы көмек көрсету.
  4. Ең жиі кездесетін жұқпалы емес аурулардың алдын алу жолдарын меңгеру.
  5. Мал басын қорғауға бағытталған сақтық шараларын ұйымдастыру.
  6. Ветеринариялық мамандарға арнаулы іс-шараларды жүргізуде көмек беру.
  7. Ветеринариялық-санитариялық білімді тұрақты жетілдіру.

Мал шаруашылығында ветеринариялық-санитариялық талаптар мен нормативтерді сақтау, технологиялық үрдістерді дұрыс ұйымдастыру, сапасы жоғары өнім алу, мал басын көбейту және бордақылау жұмыстарын тиімді жүргізу — барлығы да ветеринариялық білімді қажет етеді.

Негізгі бөлім

2.1 бөлім

Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» заңы

Ветеринария — сау және ауру жануарлар организмінің тіршілік заңдылықтарын, аурудың пайда болу себептерін, анықтау әдістерін, алдын алу мен емдеу жолдарын, сондай-ақ жануарларды күтіп-бағу, азықтандыру және пайдалану талаптарын қамтитын ғылыми білімдер кешені. Сонымен бірге ол халықты жануарлар мен адамға ортақ аурулардан қорғауға бағытталған.

Заң туралы қысқаша мәлімет

Қабылданған жылдар

1995 жылғы 25 маусым; 2002 жылғы 10 шілде.

Құрылымы

6 тарау, 37 бап.

Заң ветеринариялық қызметті жүзеге асырудың құқықтық, ұйымдастырушылық және экономикалық негіздерін айқындайды және ветеринариялық-санитариялық қолайлы ахуалды, өнім мен шикізаттың, препараттар мен жемшөптің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.

Заңның негізгі міндеттері

  • Жануарларды аурулардан қорғау және емдеу.
  • Халық денсаулығын зооноздардан қорғау.
  • Қадағаланатын жүктердің ветеринариялық-санитариялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
  • Экзотикалық және жұқпалы аурулардың әкелінуі мен таралуының алдын алу.
  • Ветеринариялық препараттардың сапасын бақылау.
  • Ғылымды дамыту, мамандар даярлау және біліктілікті арттыру.

Құрылымдық шолу (тараулар бойынша)

1-тарау. Жалпы ережелер

Негізгі ұғымдар және заңнаманың қолданылу қағидалары.

2-тарау. Мемлекеттік реттеу

Саясат, құзыреттер, ветеринария жүйесі және лицензиялау.

3-тарау. Мемлекеттік қадағалау

Қадағалау тәртібі, объектілері және инспекторлар өкілеттігі.

4-тарау. Алдын алу және жою шаралары

Ветеринариялық іс-шаралар, карантин, нормативтер, залалсыздандыру.

5-тарау. Ғылым және кадр даярлау

Ғылыми зерттеулер, мамандар дайындау және біліктілік арттыру.

6-тарау. Қаржыландыру және жауаптылық

Қаржыландыру көздері, заң бұзушылық үшін жауаптылық және енгізілу тәртібі.

Халықаралық нормалармен байланыс

Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда заңдағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, халықаралық шарттардың ережелері қолданылады.

2.2 бөлім

Қазақстандағы ветеринариялық қызметтің құрылымы

Қазақстандағы ветеринариялық қызмет біртұтас мақсатқа бағытталған органдар, мекемелер, ұйымдар және қызметтер жүйесінен тұрады. Ол екі ірі топқа бөлінеді: ветеринариялық қызметті тікелей атқарушылар және оны ұйымдастырушылық-материалдық тұрғыдан қамтамасыз етушілер.

1-топ: Тікелей қызмет атқарушылар

Мал шаруашылығында, өндірістік байланысы бар кәсіпорындарда, көлікте және сауда жүйесінде ветеринариялық қызмет көрсететін мемлекеттік және жеке құрылымдар. Статистикалық деректер бойынша мамандардың 80%-дан астамы осы секторда жұмыс істейді.

2-топ: Қамтамасыз етуші ұйымдар

  • Ғылыми-зерттеу институттары, станциялар және зертханалар;
  • Биопрепараттар, дәрі-дәрмек және құрал-жабдық өндіруші кәсіпорындар, жеткізу жүйелері;
  • Жоғары және арнаулы орта білім беретін ветеринариялық оқу орындары.

Бұл ұйымдар ветеринарияны ғылыми және материалдық-техникалық тұрғыдан қамтамасыз етеді: ғылым жаңа шараларды әзірлейді, оқу орындары маман даярлайды, ал өндіріс қажетті препараттар мен жабдықтарды шығарады.

Мемлекеттік ветеринарияның орны

Елдің ветеринариялық жүйесі мемлекет тарапынан қалыптастырылады және Ауыл шаруашылығы министрлігі жүйесіне кіреді. Мемлекеттік ветеринарияға ерекше міндеттер жүктеліп, арнайы құқықтар берілген: ол жоспарлау мен ұйымдастыруда жетекші рөл атқарады, кадрларды орналастырады, ресурстарды эпизоотияға қарсы шешуші бағыттарға шоғырландырады және сапаны бақылау үшін ғылыми әлеуетті тарта алады.

Ұйымдастыру қағидасы

Қызмет әкімшілік-аумақтық бөліну принципіне сәйкес ұйымдастырылған. Әр деңгей өз аумағындағы ветеринариялық нысандарда, ведомстволық бағыныштылығына қарамастан, міндеттерді орындайды. Ал көлік және шекарадағы ветеринариялық бақылау қызметтері тікелей республикалық деңгейдегі ветеринариялық бақылау органдарына бағынады.

Жекеменшік ветеринариялық қызмет

Нарықтық қатынастарға өту кезеңінде жекеменшік кәсіпкерлік ветеринария қалыптасты. Оған жеке тәжірибедегі дәрігерлер, ветфельдшерлер, шағын кәсіпорындар, бірлестіктер және зертханалар жатады. Олар лицензия негізінде жұмыс істейді және заңға сәйкес емдеу, алдын алу, сондай-ақ мал денсаулығына қатысты құжаттар беру құқығына ие.

Жұқпалы ауру белгілері байқалған жағдайда жекеменшік мамандар мемлекеттік ветеринарияға дереу хабарлап, ошақты жою және карантиндік іс-шараларға қатысуға міндетті. Жекеменшік сектордың жұмысына мемлекеттік органдар әдістемелік жетекшілік жасап, бақылау жүргізеді.

Жабдықтау және материалдық қамтамасыз ету

Ветеринариялық қызмет тиімді болуы үшін биопрепараттармен, дәрі-дәрмекпен, залалсыздандырғыштармен, зертханалық жабдықпен, реактивтермен, аспаптармен, таңғыш материалдармен және арнайы киіммен тұрақты қамтамасыз етілуі қажет. Бұл бағыттағы ұйымдастыру, басқару және бақылау жүйесі тәжірибеде «қаззооветжабдықтау» ретінде белгілі.

Қазақстанда ветеринарияға қажетті өнімдердің бір бөлігі жергілікті кәсіпорындарда өндіріле бастады, алайда жалпы сұранысты толық өтеу үшін көптеген тауарлар әлі де шетелден сатып алынады.

Кадр даярлау

Ветеринариялық медицина дәрігерлерін ҚазҰАУ, Астана аграрлық университеті, Семей университеті, Батыс Қазақстан агроуниверситеті және Қостанай ауыл шаруашылығы университеті даярлайды. Ветеринариялық фельдшерлер арнаулы орта оқу орындарында оқытылады (мәтінде көрсетілген оқу орындарының тізімі толық берілмеген).

Қорытынды

Қазақстандағы ветеринариялық қызмет жануарлар саулығын сақтау, жұқпалы аурулардың алдын алу, халықты зооноздардан қорғау және ауыл шаруашылығы өндірісіндегі экономикалық шығынды азайту мақсатында құқықтық нормаларға сүйеніп, мемлекеттік және жекеменшік құрылымдардың өзара әрекеті арқылы ұйымдастырылады.

«Ветеринария туралы» заң ветеринариялық қауіпсіздіктің құқықтық және ұйымдастырушылық негізін бекітіп, мемлекеттік қадағалау, лицензиялау, алдын алу және карантин шаралары сияқты негізгі тетіктерді жүйелейді. Ал ғылыми база, жабдықтау жүйесі және кадр даярлау тетіктері саланың тұрақты дамуына қызмет етеді.

Қолданылған әдебиеттер

Берілген мәтінде нақты библиографиялық тізім көрсетілмеген. Бұл бөлімді толтыру үшін заңның ресми мәтіні, ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің нормативтік актілері, ғылыми еңбектер және оқу-әдістемелік дереккөздер енгізілуі қажет.