Сот төрелігін тек қана соттың жүзеге асыруы туралы қазақша реферат
Қазақстан Республикасының Конституциясының 75-бабына және Конституциялық заңның 1-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасында сот төрелігін тек сот қана жүзеге асырады.
Қазақстандағы сот жүйесі
Конституция мен аталған Конституциялық заңға сәйкес, Қазақстандағы сот жүйесін Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты және жергілікті соттар құрайды.
Сонымен қатар, елде мамандандырылған соттарды құру үдерісі жеделдеуде. Олардың қатарына әскери соттар және мамандандырылған экономикалық соттар жатады.
Принциптің саяси-құқықтық маңызы
Сот әділдігін тек қана соттың жүзеге асыруы қағидатының саяси-құқықтық маңызы өте жоғары. Сот билігін іске асырудың негізгі нысаны — сот төрелігі. Сондықтан мемлекеттік қызметтің бұл түрі сот мәжілістерінде істерді заңда бекітілген сот ісін жүргізу нысандарында қарап, шешуді көздейді.
Судья өкілеттігін иеленуге тыйым
Конституциялық заңға сәйкес, ешбір өзге орган да, тұлға да судьяның өкілеттігін немесе сот билігінің функцияларын иеленуге құқылы емес.
Сонымен бірге, іс қарау тәртібін және қаралуға тиіс өтініштерді, арыздар мен шағымдарды басқа органдардың, лауазымды немесе өзге де адамдардың қарауына не бақылауына беруге жол берілмейді.
Маңызды шектеу
Конституциялық заңның талабы бойынша республикада қандай да бір атаумен арнаулы немесе төтенше соттарды құруға рұқсат етілмейді.
Соттың айрықша өкілеттіктері
Тұлғаны қылмыс бойынша кінәлі немесе кінәсіз деп тану және осының негізінде айыптау немесе ақтау үкімін шығару — тек соттың құқығы.
Сондай-ақ, қаралған талап арыз бойынша шешім қабылдау, жаза тағайындау және басқа да мемлекеттік мәжбүрлеу шараларын қолдану тек сот арқылы жүзеге асырылады.
Сот актілерін қайта қарау тәртібі
Сот қаулыларын тек жоғары тұрған сот сатылары ғана апелляциялық және қадағалау тәртібінде тексеріп, бұза алады немесе тиісті өзгерістер енгізе алады.
Тәуелсіз судья және сот төрелігі
Сот төрелігін тек тәуелсіз судья жүзеге асыра алады деген тұжырым бұл қағидаттармен тығыз байланысты. Осы арқылы сот билігі мемлекеттік механизмде заң шығарушы және атқарушы билікпен қатар дербес, қоғамға әсер ете алатын теңгерімді билік тармағы ретінде орнығады.
Сот құзыретінің кеңдігі
Соттың құзыреті мемлекет пен қоғамда туындайтын қатынастардың барлығына қатысты. Яғни құқық нормаларымен реттелетін қоғамдық қатынастарда дау туындаса, ол сот қарауына берілуі мүмкін.
Егер сот өз қарауына жатпайтын іс бойынша азаматтық сот ісін жүргізуді жүзеге асырса, өкілеттігін асыра пайдаланса немесе ҚР АІЖК-де көзделген азаматтық сот ісін жүргізу қағидаттарын өзге түрде елеулі бұзса, мұндай шешімдер заңсыз деп танылады және күші жойылуға тиіс.
Заңдылықты қамтамасыз етудің мақсаты
Заңдылықты іске асырудың мақсаты — конституциялық құрылысты, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, сондай-ақ меншік нысанына қарамастан мекемелердің, кәсіпорындардың және ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау.