Қазақша рефераттар

Топырақтың химиялық құрамы

Топырақтың химиялық құрамы (семинар сабағы)

Бұл семинар топырақтың химиялық құрамын түсіндіруге, сондай-ақ оның қалыптасуындағы макроэлементтер мен микроэлементтердің рөлін ашуға бағытталған. Сонымен бірге қышқыл топырақтарды жақсартудың негізгі жолдары қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

  • Топырақтың химиялық құрамын және оның қалыптасуындағы макро- және микроэлементтердің рөлін түсіну.
  • Қышқыл топырақтарды жақсартудың заманауи тәсілдерімен танысу.

Семинар сұрақтары

  1. 1 Топырақтың химиялық құрамы.
  2. 2 Топырақтың макроэлементтері мен микроэлементтері.
  3. 3 Топырақтың сіңіру қабілеті.
  4. 4 Қышқыл топырақтарды жақсарту жолдары.

Әдістемелік нұсқаулар

1) Элементтердің орташа құрамы және «кларк» ұғымы

Жер қыртысындағы элементтердің орташа құрамын алғаш рет 1924 жылы американдық ғалым Ф. У. Кларк есептеген. Семинарға дайындық барысында студенттер Кларктың тау жыныстарындағы химиялық элементтерді «кларк үлестері» бойынша жіктеген үш тобымен танысуы керек.

Сонымен қатар кларк көрсеткіштерін толықтырған зерттеушілердің еңбектеріне назар аударыңыз: А. С. Ферсман (1934–1939) және А. П. Виноградов (1962). Топырақта үлесі әртүрлі болғанымен, жалпы химиялық құрамды сипаттауда жиі қолданылатын 18 негізгі элементті атап, олардың маңызын түсіндіріңіз.

Топырақтың (немесе кез келген табиғи дененің) химиялық құрамын сипаттағанда, оның құрамындағы элементтердің орташа үлесі пайызбен беріледі. Бұл тәсіл заттардың түзілуіне қатысатын материалдық негіздерді салыстыруға мүмкіндік береді.

2) Макроэлементтер мен микроэлементтер

Екінші сұраққа дайындық кезінде топырақ құрамындағы макроэлементтер мен микроэлементтерді, топырақтың химиялық құрамының қалыптасу заңдылықтарын және олардың тірі ағзалардың тіршілігіне әсерін сипаттайтын материалдарды қарастырыңыз.

3) Топырақтың сіңіру қабілеті және коллоидтар

Топырақ коллоидтарының құрылымы мен құрамын терең түсіну топырақтың сіңіру қабілетінің экологиялық маңызын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл бөлімде сіңіру құбылысының мәні, оның қоректік элементтердің қолжетімділігіне және ластаушы заттардың байланысуына ықпалы талданады.

4) Топырақ ерітіндісі, топырақ қышқылдығы және жақсарту тәсілдері

Келесі сұрақта «топырақ ерітіндісі» және «топырақ қышқылдығы» ұғымдарының мазмұнын анықтап, қышқыл топырақтарды жақсартудың қазіргі тәсілдерін оқып үйреніңіз.

Әдебиеттер

  1. 1. Ковда В. А. Основы учения о почвах. — М.: Наука, 1973. 99–126-бет.
  2. 2. Розанов Б. Г. Почвенный покров Земного шара. — М.: Изд. МГУ, 1975.
  3. 3. Роде А. А. Генезис почв и современные процессы почвообразования. — М.: Наука, 1989. — 720 с.
  4. 4. Качинский Н. А. Топырақ: оның қасиеттері. — Алматы, 1959. — 310 бет.
  5. 5. Жамалбеков Е. Ү., Білдебаева Р. М. Жалпы топырақтану және топырақ географиясы. — Алматы, 2000. ҚҰУ.