Қазақша рефераттар

Инновациялық менеджменттің әдістері

Инновациялық менеджменттің функциялары — инновациялық процестерді нәтижелі басқаруға бағытталған іс-шаралар кешені. Төменде инновациялық менеджменттің негізгі функциялары мен оларды іске асыру логикасы жүйеленіп берілген.

Инновациялық менеджменттің функциялары

Функциялар өзара байланысқан: нарықты түсіну → жоспарлау → ұйымдастыру → есепке алу → бақылау → ынталандыру → реттеу → басшылық → үйлестіру.

1) Стратегиялық маркетинг

Стратегиялық маркетинг — нарық конъюнктурасын, тұтынушылық сұранысты, бәсекелестікті және сегментацияны талдау арқылы фирманың нарықтық стратегиясын қалыптастыру. Ол өнім сапасын арттыруға қатысты болжауларды, өндірістік әлеуетті дамыту жолдарын, сондай-ақ бәсекелік артықшылықтарды сақтай отырып мақсаттарға жету мен тұрақты пайдаға шығудың шарттарын зерттейді.

Негізгі мақсаттары мен функциялары

  • Фирманың нарық стратегиясын құру.
  • Маркетинг концепциясын іске асыру.
  • Стратегиялық жарнама және тауар өтімін ынталандыру.
  • Зерттеулермен қамтамасыз ету (аналитика, дерек, болжам).

2) Жоспарлау

Жоспарлау — сыртқы орта факторлары мен жағдайларын талдай отырып, қойылған мақсатқа жету жолдарын табу және балама нұсқаларды бағалау үдерісі. Жоспарлар ағымдағы және стратегиялық, функционалдық және проблемалық, жергілікті және кешенді болуы мүмкін.

Инновациялық қызметті жоспарлаудың негізгі мақсаттары

  • Стратегиялық маркетинг болжамдарына сүйене отырып, фирмаға үйлесімді стратегияны таңдау.
  • Фирманың дамуын және тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
  • Жаңалықтар портфелін қалыптастыру.
  • Инновациялық қызмет мақсаттарын жүйелеу.
  • Жоспарлардың орындалуын ресурстармен кешенді қамтамасыз ету.
  • Орындалуды қамтамасыз ететін ұйымдық-техникалық және әлеуметтік-экономикалық шараларды әзірлеу.
  • Жоспарлардың өзара үйлесімділігін сақтау.
  • Жоспарлардың орындалуын ынталандыру тетіктерін енгізу.

3) Процестерді ұйымдастыру

Процестерді ұйымдастыру — жоспардың орындалуын қамтамасыз ететін басқару және өндірістік процестердің жиынтығы. Ол операциялар мен процедуралардан тұрады: басқарушы ішкі жүйенің ықпалы басқарылатын ішкі жүйеде іске асып, нәтижесінде сапалы өнім мен тиімді нәтиже қалыптасады.

Пропорционалдық

Бір процесте әртүрлі жұмыс орындарының теңгерімді қатысуын қамтамасыз етеді; кәсіпорынды ресурстармен және ақпаратпен пропорционалды жабдықтауға бағытталады.

Үзілімсіздік

Жұмысты ұйымдастырудың үздіксіздігін сипаттайды; жұмыс уақыты мен жалпы процестің ұзақтығы арасындағы қатынас арқылы айқындалады.

Параллельдік

Операциялардың уақыт бойынша қатар орындалу деңгейін көрсетеді, циклді қысқартуға көмектеседі.

Ырғақтылық

Жұмыстардың уақыт бойынша бірқалыпты, тұрақты орындалуын сипаттайды.

4) Есеп

Есеп — инновациялық менеджменттің маңызды функциясы. Ол уақытты тіркеуді, ресурстар шығынын өлшеуді, қоймадағы қозғалысты, сондай-ақ талаптарға сай келетін басқару жүйесі параметрлерін (толықтық, қозғалмалылық, жүйелілік, автоматтандыру және перспективалылық) қамтиды.

Есепке қойылатын талаптар

  • Толық қамту: менеджмент жүйесінің барлық ішкі жүйелері, сапа көрсеткіштері, қор сыйымдылығы және бөлімшелер бойынша есеп жүргізу.
  • Қозғалмалылық: динамикадағы көрсеткіштерді есептеп, нәтижелерді талдауда қолдану.
  • Жүйелілік: ішкі көрсеткіштерді және сыртқы орта әсерін бірге ескеру.
  • Есеп жүргізуді автоматтандыру.
  • Нәтижелерді сапалы еңбекке ынталандыру құралы ретінде пайдалану.

5) Бақылау

Бақылау — бағдарламалардың, жоспарлардың, жазбаша және ауызша нұсқаулардың, құжаттардың және басқарушылық шешімдердің орындалуын қадағалайтын функция. Бақылау мерзімдік, шығындық және сапалық түрлерге бөлінеді және тұрақты, құрылымды процесс ретінде жүргізіледі.

Бақылаудың 4 сатысы

  1. 1 Мониторинг және нәтижелерді талдау.
  2. 2 Нақты нәтижелерді жоспарланған нәтижелермен салыстыру және ауытқуларды анықтау.
  3. 3 Қалыптасқан жағдайдың ықтимал салдарын болжау.
  4. 4 Түзету әрекеттерін енгізу.

6) Талап дәлелі (ынталандыру)

Талап дәлелі — фирманың немесе жеке мақсаттардың жүзеге асуына ықпал ететін, өзін және басқаларды белсенді әрекетке ынталандыратын процесс. Ол марапаттау мен жазалау әдістеріне сүйенетін ынталандыру жүйелерінен тұрады.

Бұл функция инновациялық әзірлемелер мен жобаларды іске асыру қызметтерін қамтиды: маркетинг концепциясын әзірлеу, ақпаратпен қамтамасыз ету, нарықты зерттеу, инновациялық жобаларды жедел басқару.

7) Реттеу

Реттеу — сыртқы орта факторларының өзгерісін зерттеп, басқарушылық шешім сапасына және инновациялық менеджмент нәтижелілігіне ықпал ететін әсерлерді ескеру арқылы жүйенің кіріс көрсеткіштерін түзетуге бағытталған шаралар кешені. Қажет болса, жаңа талаптар қойылғанға дейін жүйенің шығу процесін қайта үйлестіреді.

Сыртқы орта факторларының мысалдары

  • Ғылыми-техникалық үдерістердің (ҒТҮ) қарқыны.
  • Тұтынушы талғамы мен тілектерінің өзгеруі.
  • Жабдықтаушылар саясаты.
  • Бәсекелестердің нарық стратегиясы.
  • Мемлекеттің инновациялық және сыртқы экономикалық саясаттары.
  • Баға саясаты және нарық инфрақұрылымы факторлары.
  • Фирманың макро және микроортасы.

8) Басшылық

Басшылық — басқарушы жүйенің басқарылатын жүйеге ықпал етуі. Ол демократиялық, либералдық, авторитарлық және басқа да басқару тәсілдерін қолдану арқылы жүзеге асады.

9) Үйлестіру

Үйлестіру — жүйе компоненттері арасындағы байланыс орнату, әрекеттестікті ұйымдастыру, жұмыстың келісімді орындалуын қамтамасыз ету, диспетчерлеу және жоспарлар мен нұсқаулардың жедел орындалуына жағдай жасау функциясы. Үйлестіру вертикальдік және горизонтальдік деңгейлерде іске асады және тек жүйе компоненттері арасында немесе жүйе мен сыртқы орта арасында түрлі функциялар мен жұмыстар орындалғанда ғана толық мәнінде көрінеді.

Инновациялық менеджменттің әдістері

Әдістер басқару әсерін әр қырынан қамтамасыз етеді: әкімшілік регламенттер арқылы, экономикалық ынталандыру арқылы, салыстырмалы талдау мен әлеуметтік-психологиялық тетіктер арқылы, сондай-ақ желілік жоспарлау және құрылымдық талдау арқылы.

1) Әкімшілік әдістер

Басқарушы ішкі жүйенің басқарылатын ішкі жүйеге әсері мемлекеттік заңнамалық актілерге, фирманың нормативтік-нұсқаулық және әдістемелік құжаттарына, сондай-ақ жоғары тұрған ұйымдардың жоспарлары, бағдарламалары, нұсқаулары мен жобаларына сүйенеді.

2) Экономикалық әдістер

Реттеу мемлекет деңгейінде (салық жүйесі, қаржы-несие саясаты) және фирма деңгейінде (экономикалық нормативтер, материалдық ынталандыру, сапа мен нәтижелілік үшін жауапкершілік) жүзеге асады.

3) Теңдік (салыстыру) әдісі

Шаруашылық қызметтің өзара байланысқан көрсеткіштерін салыстыруға негізделеді. Мақсаты — көрсеткіштердің бір-біріне ықпалын өлшеу және айқындау, сонымен қатар өндіріс нәтижелерін арттыру мүмкіндігін есептеу.

4) Әлеуметтік-психологиялық әдістер

Негізгі бағыты — ұжымдағы моральдық-психологиялық ахуалды басқару. Шарттары: қызметкерлер денсаулығын сақтау, еңбек заңнамасы мен нормативтік актілер талаптарын орындау, қауіпсіз және әділетті еңбек ортасын қалыптастыру.

5) Желілік әдістер

Жұмыс кешенінің желілік үлгілерін құруға сүйенеді. Мақсаты — өзара жүйелі байланысқан әрекеттер мен жұмыстарды бірыңғай нұсқаулар бойынша орындап, уақыт резервтерін, жолдың ұзақтығын және құндылығын есептеу мен бағалау.

6) Талдау әдістері

Тұтас құрылымды элементтерге жіктеу және олардың өзара байланысын айқындауға негізделеді. Мақсаты — сапаны арттыру, болжам жасау, ықшамдау, негіздеу, жоспарлау және объектінің дамуына қатысты шешімдерді жедел басқару арқылы іске асыру.

  • Жоспарды салыстыру әдісі.
  • Факторлық талдау (фактордың нәтижеге ықпал ету дәрежесін анықтау).
  • Функционалдық-құндылық талдауы.

Нәтижелі инновациялық менеджмент функциялары мен әдістері бір жүйе ретінде жұмыс істегенде ғана толық ашылады: дерекке сүйенген маркетинг пен жоспарлау ұйымдастыруды нақтылайды, есеп пен бақылау тәртіп орнатады, ынталандыру мен реттеу тұрақтылық береді, ал басшылық пен үйлестіру барлық элементтерді ортақ мақсатқа біріктіреді.