Оқушының бойындағы білімін ары қарай тереңдетіп, жетілдіре түсу
«Еңбек пен жаңалықтар ашудың байтақ және көз жеткіліксіз қиырларына апаратын кең жол мектеп берген математикалық білімдер арқылы өтеді», — деп мектеп математикасына баға берген әйгілі ғалым Маркушевич А. И.
Адам тұлғасының қалыптасу негізі бастауыш кезеңде қаланатыны белгілі. Қазақстан Республикасының орта білімді дамыту тұжырымдамасында бастауыш мектептің негізгі міндеттері ретінде: баланың жеке басының алғашқы қалыптасуын қамтамасыз ету; олардың қабілеттерін ашып, дамыту; оқуға деген ынтымақтастық тәжірибесінің берік дағдыларын меңгерту көрсетіледі.
Осы міндеттерді ойдағыдай орындау үшін әрбір жас балаға оқыту, тәрбиелеу және дамыту жұмыстарын өзара ұштастыра жүргізіп, оқушыны жан-жақты қолдауға дайын болу қажет екенін көптеген педагогтер (С. Рахметова, Ж. Адамбаева) атап өтеді.
Негізгі ой
Оқушыларға математика білімінің қыр-сырын терең таныту, қабілеттерін шыңдау, кез келген ортада өзін еркін ұстауға баулу және Қазақстан Республикасының азаматы деген атқа лайық етіп тәрбиелеу — бастауыш сынып мұғалімінің маңызды міндеттерінің бірі.
Білім деңгейін арттыру — өзекті міндет
Оқушылардың білім деңгейін арттыру мәселесі ұзақ жылдар бойы зерттеліп, әртүрлі қырынан қарастырылып келеді. Алайда математика пәні оқыту әдістемесіне сан алуан жетілдіру енгізілгенімен, шәкірттер үшін әрдайым күрделі пән болып қала береді, — деген ойды атақты ғалым Писарев Д. И. да атап көрсеткен.
Сондықтан математиканың қиындығы мен күрделілігіне қарамастан, болашақ ұрпақты осы пәнге қызықтыру және білім деңгейін көтеру — мұғалімнен жоғары жауапкершілікті, жүйелі еңбекті талап ететін міндет. Бұл жұмыс ең алдымен бастауыш сыныпта жүзеге асады: бүгінгі бөбек — ертеңгі қоғам иесі.
Мақсат
Ғылым негіздерінен берік білім қалыптастыру және оқушының танымдық белсенділігін арттыру.
Нәтиже
Оқушының өз күшіне сенімі өсіп, оқу әрекетіне ынтасы тұрақтанады.
Құндылық
Еңбекқорлық, адалдық, жауапкершілік сияқты ізгі қасиеттерді сабақ мазмұнымен ұштастыру.
Мұғалімнің рөлі: бағыт беруші және қалыптастырушы
Балғын бөбектерге ең алғаш жол көрсетіп, бағыт беретін — бастауыш мектеп мұғалімі. Ақжүрек оқушыларға білім мен тәрбие есігін ашу ұстазға абыройлы әрі жауапты міндет жүктейді. Мұғалімнің әрбір әрекеті оқушыға әсер етіп, оның әрі қарай дамуына ықпал ететіні анық.
Мұғалім — оқушыға үлгі болатын, өмір жолында жөн сілтейтін, адамгершілікке, еңбек сүйгіштікке, адалдыққа және басқа да ізгі қасиеттерге баулитын тұлға. Қазіргі кезеңде оқушының білім деңгейін көтеру мәселесі ең маңызды бағыттардың бірі болып отыр, ал бұл жолдағы негізгі тұлға — ұстаз.
«Білім деңгейін көтеру» нені білдіреді?
- Оқушыны жан-жақты тәрбиелеп, ғылым негіздерінен берік білім беру.
- Болашақта қоғамға пайдалы қызмет ететін азамат ретінде қалыптастыру.
- Оқушының бойындағы білімін тереңдетіп, жетілдіруге тұрақты жағдай жасау.
«Іс-әрекет» ұғымы және педагогикалық мағынасы
«Оқушылардың білім деңгейін арттырудағы мұғалімнің іс-әрекеті деген не?» деген сұраққа жауап беру үшін алдымен «іс-әрекет» ұғымының мәнін нақтылау қажет. Ғылыми-педагогикалық және психологиялық әдебиеттерде адамның психикалық дамуы белгілі бір әрекетпен айналысуына байланысты екені көрсетіледі: адам өмір барысында өз мүмкіндігін түрлі жолмен танытады.
Қ. Жарықпаевтың пікірі
Психология ғылымының докторы, профессор Қ. Жарықпаев: «Әрекет — түрлі қажеттіліктерді өтеуге байланысты белгілі мақсатқа жетуге бағытталған процесс», — деп тұжырымдайды.
Ф. Н. Гоноболиннің анықтамасы
Психолог Ф. Н. Гоноболин: «Бір мақсатқа біріккен әрекеттердің жиынтығын ғана іс-әрекет деп атайды», — деп анықтама береді және оның ұзақ уақытқа созылуымен сипатталатынын атап өтеді.
Педагогикалық іс-әрекет туралы айтқанда, мұғалімнің бір реттік әрекеті емес, ұзақ уақыт бойы жүзеге асатын күнделікті жүйелі еңбегі, яғни педагогтік қылықтары мен әрекеттерінің тұтас жиынтығы назарға алынады.
Қорытынды анықтама
Оқушылардың білім деңгейін арттырудағы мұғалімнің іс-әрекеті — оқушы білімін жетілдіру мақсатында, түрлі қажеттіліктерді өтеуге бағытталған, белгілі нәтижеге жеткізетін жүйелі педагогикалық процесс. Бұл — сабақ үстінде білім беру мақсатына сай ұйымдастырылатын жұмыс түрлерінің жиынтығы.
Оқушылардың білім деңгейін арттыру жолдары
Енді оқушылардың білім деңгейін арттырудың жолдарына тоқталайық.