Транспорт жарнамасы
Туризм және оның экономикалық мәні
Туризм қазіргі уақытта сыртқы экономикалық қызметтің серпінді дамып келе жатқан салаларының бірі. Туризмнің ұдайы өсуі әлемдік экономиканың құрылымына әсер етіп қана қоймай, жекелеген елдер мен аймақтардың экономикасына да ықпал етеді. Бұл — дүниежүзілік шаруашылықтың дамуы мен құрылымында байқалатын күрделі әрі ұзақ мерзімді тұрақты үрдістердің бірі.
Туризм халықтың сан алуан қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталғандықтан, ұлттық экономикада өз алдына ірі салаға айналды. Бұл қажеттіліктер тек туристік кәсіпорындар арқылы ғана емес, туризмнің мультипликативтік әсері арқылы оған ілеспе көптеген салалардағы кәсіпорындар қызметі арқылы да өтеледі.
Неліктен туризм «құлдырауға берілмейтін» сала ретінде аталады?
Мамандардың бағалауынша, бір шетелдік туристтен түсетін кіріске балама табыс алу үшін әлемдік нарыққа шамамен 9 тонна тас көмір, 15 тонна мұнай немесе 2 тонна жоғары сортты бидай шығару қажет. Шикізатты сатуда ресурстар қоры азаяды, ал туристік индустрия көбіне қалпына келетін ресурстарға сүйенеді.
Жарнама: анықтама және тиімділікті бағалау
АҚШ Маркетинг Ассоциациясының анықтамасы бойынша, жарнама — тауарларды, қызметтерді және идеяларды тұтынушыларға жылжытуға бағытталған әрекеттердің кез келген нысаны; нақты жағдайды ескере отырып тиімді тәсілдер мен әдістерді қолдану арқылы әлеуетті тұтынушылардың назарын жарнамалау объектісіне аудартуға арналған ақылы қызмет.
Тиімділік неге «нақты санмен» өлшенуі қиын?
Жарнама науқаны мен құралдарының тиімділігін абсолютті дәлдікпен есептеу әрдайым мүмкін емес. Америкалық кәсіпкер Джон Ванемейкердің кең танылған сөзі осыны сипаттайды: «Жарнамаға жұмсаған ақшамның бір бөлігі бекер кететінін білемін, бірақ нақты қай бөлігі екенін анықтай алмаймын». Дегенмен салыстырмалы есеп бойынша жарнама көбіне өзін ақтайды.
Экономикалық тиімділік, әдетте, жарнаманың сату көлеміне ықпалы арқылы бағаланады. Ал психологиялық тиімділік — назар аударту және есте сақтау деңгейімен өлшенеді. Бұл көрсеткіштер тұтынушы мінез-құлқындағы өзгерістер арқылы шамамен байқалғанымен, нақты есептеуі күрделі.
Жарнама түрлері және тарату арналары
Қазіргі кезде жарнама тарату құралдарының көптеген түрі қалыптасты. Төменде кең қолданылатын негізгі бағыттар келтірілген.
Тікелей жарнама
- Пошта хаттары, баспа материалдары
- Пошта арқылы бейнематериалдар (тасымалдаушылар)
Баспа жарнамасы
- Анықтамалар, каталогтар
- Пресс-релиз, баспасөз хабарламалары
- Буклеттер
Баспасөз жарнамасы
Газеттер мен журналдардағы жарияланымдар.
Хабар жарнамасы
Радиожарнама және тележарнама.
Сыртқы жарнама
- Үлкен форматты плакаттар
- Жарықдиодты құрылымдар
- Роликтер
- Мультивизуалды плакаттар
- Билбордтар
Экран жарнамасы
Кино, бейнефильмдер және слайд-фильмдер.
Транспорт жарнамасы
Көлік сыртындағы жарнама, сондай-ақ салон ішіндегі плакаттар мен хабарландырулар.
Сату орнындағы жарнама
Витрина, қаптама, заттаңба, назар аудартуға арналған жазулар мен белгілер (мысалы, «ай-стоппер»).
Басқа түрлер
Көрмелер мен жәрмеңкелер, компьютерлік жарнама, кәдесый өнімдері, купондар, лотереялар.
Туризмдегі жарнаманың рөлі: сұраныс, сенім, мінез-құлық
Маркетингтік қызметте жарнаманың тұтынушыға ықпал ететін өте күшті құрал екенін ұмытпаған жөн. Жарнама тұтынушының назарын аударып қана қоймай, ықтимал қажеттілікті сұранысқа айналдыруға көмектеседі. Жарнамасыз кең нарықта тауарды немесе қызметті тұрақты түрде қалыптастыру қиын.
Жарнаманың әлеуметтік-психологиялық қыры да маңызды: ол белгілі бір сенім қалыптастыруға және сатып алуға ынталандыруға бағытталуы мүмкін. Осыған байланысты жарнама этикасы мен шынайылығы басты талап ретінде қарастырылады.
Жарнама объектісіне қарай жіктеу
Тауарлық жарнама
Туристік өнімге сұранысты құру және ынталандыру. Потенциалды клиентке өнімнің артықшылықтарын түсіндіріп, сатып алуға қызығушылық тудырады.
Престиждік жарнама
Компанияның беделін, имиджін және сенім капиталын күшейтуге бағытталады. Ұзақ мерзімді перспективада таңдау ықтималдығын арттырады.
Ынталандыру жүйесіндегі жарнаманың орны
Сұранысты ынталандыру іске асқанда, тұтынушылардың, сатушылардың және делдалдардың назарын компания пайдасына аударып, сатып алуға итермелейтін түрлі қызметтер мен шаралар қолданылады. Жарнамамен қатар бұл жүйеге сауда белсенділігін қолдау, PR-материалдарды жариялау, қауымдастықтармен байланыс орнату және басқа да коммуникациялар кіреді. Жарнама — осы тұтас жүйенің негізгі буындарының бірі.
Қазақстандағы туристік жарнама: өзектілік және міндеттер
Қазақстан Республикасында туристік саладағы жарнама бүгінгі таңда ерекше өзекті және даму кезеңінде. Туристік жарнаманы нақты анықтау, туристік фирмаларда оны жүйелі дамыту, сондай-ақ ұлттық туристік өнімді ілгерілетуде кездесетін мәселелерді айқындап, шешу жолдарын ұсыну маңызды.
Жоғары тиімділікке жету үшін орындалатын негізгі тапсырмалар
- Туристік фирмадағы жарнаманың түрлерін және жарнамалық қызметтерді жүйелеу.
- Қазақстандағы туристік жарнаманың даму қарқынын талдау.
- Жарнаманы дамытуда туындайтын мәселелерді анықтап, оларды шешу жолдарын ұсыну.
Қорытынды
Жарнама туристік кәсіпорын маркетингінде ерекше орын алады және көбіне жеке, өзара тәуелсіз бағыт ретінде қарастырылады. Әлемдік нарықта жарнама құралдары кешенді әрі үйлесімді қолданылғанда ғана жоғары нәтижеге қол жеткізу мүмкін.