Қазақша рефераттар

Топырақ жамылғысына таралуы

Жоспар

Кіріспе

  • I. Негізгі бөлім
  • 1.1. Кадмий элементіне жалпы сипаттама
  • 1.2. Су қоймаларына кадмийдің таралуы
  • 1.3. Топырақ жамылғысына таралуы
  • 1.3.1. Аллювиальды топырақта кадмийдің қозғалғыштығына этилендиаминтетрауксус қышқылының (EDTA) әсері

Практикалық бөлім

  • II. Кадмиймен ластанған топырақтан экологиялық таза өнім
  • 2.1. Полигон топырағындағы химиялық элементтердің мөлшері мен таралуы
  • 2.2. Кадмийдің адам ағзасына әсері
  • Қорытынды
  • Пайдаланылған әдебиеттер

Жұмыстың көлемі: 28 бет.

Кіріспе

Қоршаған ортаға түсетін көптеген химиялық заттардың ішінде ең қауіптілерінің бірі — ауыр металдар. Биосфераның жылдан-жылға артық ластануына байланысты ауыр металдардың таралу себептерін анықтап, олардың мөлшерін бағалау және ластануды азайтудың тиімді жолдарын табу өзекті мәселе болып отыр.

Ластанудың негізгі қозғаушы факторлары

Өнеркәсіптің, ауыл шаруашылығының және көліктің дамуы, қалалардың шоғырлануы, жер бетіндегі геотехникалық өзгерістер, ғарыш кеңістігін және әлемдік мұхитты игеру — осының барлығы табиғи жағдайлардың жергілікті, аймақтық және жаһандық деңгейде өзгеруіне әкеледі.

Өндіріс

Металлургия мен энергетика кешендері эмиссиясының өсуі.

Урбанизация

Қалалық жүктеменің артуы және техногендік қысым.

Көлік

Аэрозольдер мен шаң арқылы таралатын ластағыштар.

Түсті металлургияның экожүйеге ықпалы

Түсті металлургия — атмосфералық ауаны, су айдындарын, топырақты және өсімдіктерді түрлі металдармен, газ тәрізді және ерігіш қосылыстармен ластайтын негізгі көздердің бірі. Ластаушы көздердің маңында радиусы ондаған километрге дейін жететін жасанды биогеохимиялық провинциялар қалыптасуы мүмкін: мұндай аумақтарда топырақ пен өсімдіктерде улы элементтердің жоғары концентрациясы анықталады.

Бақылау нәтижелері

Металлургия зауыттары мен жылу электр станцияларының әсер ету аймағында жемістердегі қорғасын, кадмий, мырыш, никель және басқа элементтердің мөлшері салыстырмалы түрде таза аймақтармен салыстырғанда 1,5–3,5 есе жоғары болуы мүмкін.

Адам ағзасына түсу жолдары және жинақталуы

Қоршаған ортадағы улы заттар адам ағзасына тыныс алу жолдары арқылы, тері арқылы, сондай-ақ ас қорыту жүйесі арқылы енеді. Нәтижесінде олар мүшелер мен ұлпаларда жиналып, ұзақ мерзімді әсер береді. Кадмийдің жоғары мөлшері көбіне бүйректе жинақталатыны анықталған.

Денсаулыққа ықпал

Зерттеулер ауыр металдардың ағзадағы зат алмасу үдерістеріне, иммундық және ферменттік жүйелерге кері әсер ететінін, сондай-ақ тұрғындар арасында жалпы аурушаңдықтың артуымен байланысы бар екенін көрсетеді.

Ауа сапасының рөлі

Т.Е. Науменко еңбектерінде тыныс алу жүйесі ауруларының өршуіне атмосфералық ауаның ластануы елеулі ықпал ететіні атап өтіледі.

Өндірістік аудандарда ауадағы металл аэрозольдерінің жоғары деңгейі адамдарда жүйке жүйесі аурулары мен бүйрек қабынуы арасындағы ықтимал байланыспен сипатталады. Атмосфералық ауаның қорғасын, хром, никель, кадмий және басқа ауыр металдармен ластануы тұрғындардың аурушаңдығын 40–60% арттыруы мүмкін.

Негізгі ластаушы ауыр металдар

Қазіргі кезде таралуы мен әсер ету ауқымы бойынша қоршаған ортаның негізгі ластаушыларының қатарына қорғасын, кадмий, сынап, мыс, мырыш, никель, хром жатады. Өндірістік қызметке байланысты ауыр металдардың кең таралуы жаһандық проблемаға айналды, сондықтан табиғи ортаны қорғау шараларын жүйелі түрде жүргізу қажет.

Маңызды ескерту

Ауыр металдарға Менделеев кестесіндегі шамамен 40-қа жуық химиялық элемент енгізіледі. Олардың көпшілігі микроэлементтер ретінде аз мөлшерде тірі ағзаларға қажет: ақуыздар мен ферменттер кешендерінің құрамына еніп, биохимиялық үрдістерді реттеуге қатысады. Алайда ең қауіптілерінің қатарына сынап, қорғасын, кадмий жатады.

Агроландшафттар және азық-түлік қауіпсіздігі

Агроландшафттарда жиі кездесетін ауыр металдарға мырыш, қорғасын, сынап, хром жатады. Қоршаған ортаның ауыр металдармен ластануы өсімдіктер өнімділігінің төмендеуіне, фитоценоздардың бұзылуына және адам тіршілік ортасының сапасының нашарлауына әкеледі. Сонымен қатар ауызсу мен азық-түлік сапасы төмендейді.

Кейбір жағдайларда өсімдік өнімі жоғары болғанымен (ақуыз, май, витаминдер жеткілікті деңгейде сақталса да), өсімдік ұлпаларында ауыр металдар жиналып, адам мен жануарлар үшін қауіп төндіруі мүмкін. Мұндай қауіп көбіне бірден байқала бермейді.

Курстық жұмыстың мақсаты

Қоршаған ортаның ауыр металдармен, соның ішінде кадмиймен ластануы — өзекті жаһандық проблемалардың бірі. Осы жұмыс кадмийдің қоршаған ортада таралуын және оның адам денсаулығы мен экожүйелерге тигізетін әсерін жүйелі түрде ашып көрсетуге бағытталған.