Біріккен кәсіпорын құрудың шетелдік тәжірибесі туралы қазақша реферат
Шетелдік тәжірибе: біріккен кәсіпорын құрудың негізгі себептері
Шетелдік серіктестер үшін біріккен кәсіпорын (БК) құрудағы ең маңызды мотивтердің бірі — жаңа нарыққа шығу. Бұл ретте ұлттық немесе аймақтық нарықтардың әлеуеті, нарықтың өзіндік ерекшеліктері және өткізу инфрақұрылымын ұзақ мерзімді пайдалану мүмкіндіктері ерекше мәнге ие.
Тағы бір мақсат — шығындарды қысқарту: серіктес елде өндірісті қайта орналастыру арқылы, әсіресе еңбек ресурстарына жұмсалатын шығынды азайтып, өндірістік артықшылықтарды пайдалану.
Қазақстанда өндірістің кейбір түрлері үшін заңнамалық тұрғыдан қолайлы жағдайлар қалыптасқан. Бұл фактор Қазақстанмен біріккен кәсіпорын құру туралы шешім қабылдауда елеулі рөл атқарады.
Шешімге әсер ететін ерекше мотивтер
Біріккен кәсіпорын құру туралы шешімге кейде экономикалық факторлардан бөлек, ерекше мотивтер де ықпал етеді:
- Ұлттық фактор: инвесторлар осы елдің бұрынғы азаматтары болған жағдайда немесе кәсіпорындар бір ұлт өкілдері арасындағы құрылтайшылармен құрылғанда.
- Отбасылық (туыстық) фактор: біріккен кәсіпорын құру шешімі туыстар арасында қабылданса.
- Экологиялық фактор: экологиялық зиянды қалдықтарды шығару/жою мәселесін шешу қажет болғанда.
- Әлеуметтік-психологиялық фактор: елдің беделін көтеру және өзге де әлеуметтік ынталандырулармен байланысты себептер.
Ұлттық кәсіпкерлер үшін негізгі мақсаттар
Қазақстандық кәсіпкерлер үшін біріккен кәсіпорын құру — ішкі мүмкіндіктерді күшейтіп, сыртқы ресурстарды тиімді тартудың құралы. Негізгі мақсаттар мыналар:
Нарық және басқару
- маркетингтік ортаны дамыту және менеджмент сапасын арттыру;
- жаңа өткізу нарықтарына шығу мүмкіндіктерін кеңейту;
- тәуекелді шетелдік серіктеспен бөлісу.
Ресурстар мен технология
- капитал мен тәжірибелі мамандарды тарту;
- материалдық-техникалық базаны жақсарту;
- арнайы білімді, техниканы және технологияны қолдану әрі енгізу.
Өсу және жұмыспен қамту
- қалыптасқан өндірісті кеңейту;
- жаңа жұмыс орындарын құру.
Қаржылық ынталандыру
- жеңілдетілген салық салу мүмкіндіктерін пайдалану;
- шетелдік қаржы институттарынан несие алу.
Құқықтық негіз және ұйымдық қағидаттар
Біріккен кәсіпорынды құру және оның әрі қарай қызмет ету кезеңінде серіктестер ең алдымен құқықтық мәселелермен бетпе-бет келеді. Сондықтан Қазақстанда біріккен кәсіпорындарды құру мен дамытудың құқықтық қамтамасыз етілуін жүйелі қарастыру маңызды.
Біріккен кәсіпорын ұғымы
Біріккен кәсіпорындар — Қазақстан Республикасының аумағында қазақстандық және шетелдік кәсіпорындардың, фирмалардың, ассоциациялардың, сондай-ақ алыс және жақын шетелдегі халықаралық бірлестіктер мен ұйымдардың қатысуымен құрылатын ұйымдар.
Қызмет салалары
Қазақстан аумағында құрылған біріккен кәсіпорындарға өз атынан шаруашылық қызмет жүргізетін өндірістік кәсіпорындар, тауар фирмалары, енгізу (инжиниринг) және басқа да сервистік қызмет көрсететін ұйымдар жатады.
Қатысушылардың міндеттемелері
Серіктестер үлестік жарғылық формада бірігіп, қаржы ресурстарын орталықтандыруға, өндірістік немесе қызмет көрсету саласында ортақ қызметті жүзеге асыруға, сондай-ақ пайда мен тәуекелді бөлу тәртібі туралы келісуі тиіс.
Біріккен кәсіпорынға қатысушылар заңды тұлға болып табылады және өз қызметін біріккен кәсіпорынның жарғысына, Қазақстан Республикасының заңдарына және өзара келісімдерге сәйкес жүзеге асырады.
Нормативтік реттеу
Қазақстан аумағында жұмыс істейтін біріккен кәсіпорындардың және шетел инвестициясы бар кәсіпорындардың қызмет режимі, ұйымдық-құқықтық нысандары, құрылу және жабылу тәртібі 1997 жылғы 19 маусымдағы «Қазақстан Республикасындағы шетел инвестициялары туралы» Заңмен, сондай-ақ осы кәсіпорындардың қалыптасуы мен дамуына әсер ететін басқа да құқықтық актілермен айқындалады.
Қазақстандағы біріккен кәсіпорындардың дамуы: статистикалық көрініс
Экономикадағы қиындықтарға қарамастан, Қазақстан аумағында қызмет ететін біріккен және шетелдік кәсіпорындардың саны жыл сайын артып келеді.
2004 жылғы 1 қаңтардағы тіркелген БК саны
5444
Бұл көрсеткіш 2002 жылмен салыстырғанда 1,5 есе өскенін көрсетеді.
Ірі кәсіпорындар
191
Орта кәсіпорындар
206
Кіші кәсіпорындар
5147
Бұл деректер Қазақстанда кіші және орта кәсіпкерлікті дамытуға қолайлы жағдайлар қалыптасқанын аңғартады.