Есіл өзені туралы қазақша реферат
Есіл өзені туралы реферат
Есіл өзені — Сарыарқадағы биіктігі 400–500 метр болатын Ниаз тауы маңынан бастау алып, Батыс Сібірге жеткенде Ертіс өзеніне құяды. Қазақстан аумағындағы ұзындығы 1400 километр. Ұзындығы Дон өзенімен шамалас болғанымен, су шығыны Доннан алты есе кем.
Географиясы және алабы
Есіл өзені Целиноград (қазіргі Астана өңірі) және Солтүстік Қазақстан облыстарының аумағын басып өтеді. Өзеннің су жиналатын алқабы 144 мың шаршы километр, ал республика аумағындағы бөлігі 113 мың шаршы километр.
Қоректенуі және су режимі
Есіл жазықтық өзеніне жатады. Сондықтан оның ағыны негізінен қар суымен, сондай-ақ жер асты суларымен және жауын-шашынмен толығып отырады. Су шығыны ауа райына тікелей байланысты: кей жылдары молайса, кей жылдары өте төмен болады.
Көктемгі кезеңде қардың жаппай еруі өзеннің суын күрт көбейтіп, деңгейдің айтарлықтай көтерілуіне әкеледі. Бұл құбылыс Есілдің маусымдық режимін айқындайтын негізгі факторлардың бірі.
Су қоймалары және шаруашылықтағы маңызы
Есіл өзенінің бойында Есіл, Сергиев, Осакаров және басқа да су қоймалары орналасқан. Олардың ішінде Сергиев су қоймасы ерекше орын алады: ол суды құбырлар арқылы ауыл шаруашылығы кәсіпорындарына жеткізіп, көптеген елді мекендер мен шаруашылықтарды сумен қамтамасыз етеді.
- Су ресурстарын реттеп, маусымдық тапшылықты азайтады.
- Егіншілік пен мал шаруашылығын тұрақты сумен қамтамасыз етуге ықпал етеді.
- Елді мекендерге техникалық және шаруашылық мақсаттағы су жеткізуге мүмкіндік береді.
Бұл көрсеткіш өзен бойындағы су қоймаларының өңірлік экономиканы қолдаудағы практикалық маңызын айқындайды.
Қорытынды
Есіл — Сарыарқадан бастау алып, Ертіске құятын, Қазақстанның солтүстігін кесіп өтетін маңызды жазықтық өзені. Оның су режимі маусымға және ауа райына тәуелді, ал өзен бойындағы су қоймалары өңірді сумен қамту мен суармалауды дамытуда айрықша рөл атқарады.