Қазақша рефераттар

Қарттармен арнайы кездесуді ұйымдастыру

Қарттар үйі: әр тағдырдың артындағы себеп

Қарттар үйінде жасы да, денсаулық деңгейі де, тұрмыстық жағдайы да әр түрлі адамдар тұрады. Мысалы, әлі еңбек етуге қабілетті, дені сау ата-әжелермен қатар, денсаулығы сыр берген, тұрақты күтімді қажет ететін қарттар да кездеседі.

Көп жағдайда қарттар өз балаларынан жылылық, ілтипат, мейірім көрмегендіктен, сол сезімді аңсап өмір сүреді. Қартқа құрмет көрсету тек туған перзенттің міндеті ғана емес — ол қоғамдағы өзге жастардан да бастау алуы мүмкін. Қазақ дүниетанымында: «Өмірге әкелген ата-анаңды өлгенше құрметте» деген қағида бар.

Туған баласынан шапағат көрмеген қария кейде өмірін лайықты қамтамасыз ету бағытында мемлекеттің қолдауын сезінеді. Үлкенді сыйлау, олардың өнегелі кеңесін тыңдау, дәстүрге сай жолын ұстану — халқымызда ежелден келе жатқан құндылық.

Қарттар үйінде әлеуметтік жұмыстың маңызы

Қарттар үйінде қарт адамдарды әлеуметтік жұмыстарға араластырудың мәні зор. Әдетте әлеуметтік қызметкер қарттармен тікелей жұмыс істейді, бірақ бұл үдеріске өзге адамдарды — әсіресе балалар мен жасөспірімдерді — тарту нәтижені күшейтеді.

Қарттардың балалармен араласуы көбіне олардың көңіл күйін көтеріп, өмірін мағыналырақ етеді: өздерін қажет сезінеді, тәжірибесін бөліседі, жылылық табады.

Балалар мен қарттарды жақындастыратын тәжірибелер

  • 1

    Қарттармен бірлесе отырып, балаларды мақал-мәтел үйренуге жұмылдыру.

  • 2

    Оқушылардың қарттарға арнап концерт ұйымдастыруы.

  • 3

    Арнайы күн белгілеп, балалардың өз қолымен жасаған сыйлықтарын қарттарға табыстауы.

  • 4

    Балалардың қарттармен бірлесіп әр түрлі тақырыпта шығарма жазуы.

  • 5

    Мереке күндерін қарттармен бірге атап өту.

  • 6

    Арнайы кездесулер өткізіп, қарттардың өмірлік тәжірибесі мен кәсіби жетістіктерін баяндауға мүмкіндік беру.

Әлеуметтік қызметкердің негізгі міндеті — қарттармен атқарылатын жұмыстарды алдын ала жоспарлап, уақыт тауып, жүйелі түрде ұйымдастыру.

«Жастық шақтың несі жақсы — өмірден адасуы әлі алда; Қарттық шақтың несі жаман — ақыл толған қалтаңда».

Әр жастың өз құндылығы бар. Бірақ адам қартайған сайын оған қамқорлық, көмек және махаббат ерекше қажет.

Интернат-үйлер: міндеттері мен қағидалары

Қарт кісілерге әлеуметтік қамқорлық көрсетудің негізгі түрлерінің бірі — интернат-үйлер жүйесі. Бұл мекемелердің міндеттері олардың атқаратын қызметі мен нақты тапсырмаларымен айқындалады.

Негізгі міндеттер

  • Тұрғын қарттарға материалдық-тұрмыстық қызмет көрсету.
  • Үй жағдайына жақын, қолайлы өмір сүру ортасын қамтамасыз ету.
  • Мәдени іс-шаралар ұйымдастыру.
  • Медициналық және әлеуметтік көмек көрсету.

Ұйымдастыру қағидасы

Интернат-үйлерді ұйымдастыруда қарт кісілердің әлеуметтік-топтық және жеке тұлғалық ерекшеліктерін, қызығушылықтары мен білім деңгейін, жасқа байланысты өзгерістерін, психологиялық және биологиялық сипаттарын ескеру негізгі қағида болып саналады.

Қазіргі таңда интернат-үйлерге көбіне қозғалу қабілетін толық жоғалтқан немесе күнделікті тұрақты күтімді қажет ететін қарт кісілер қабылданады.

Интернатқа келуге итермелейтін себептер және топтар

Негізгі себептер (әлеуметтік зерттеулер бойынша)

  • Жалғыздық 48,8%
  • Денсаулықтың қанағаттанарлықсыз жағдайы 30%
  • Отбасындағы шиеленіс және туыстардың бастамасы 19%

Интернатта тұратын қарттардың шартты топтары

  • Өз қалауымен келген жалғызбастылар.
  • Отбасымен тұра тұра, әр түрлі себеппен интернатты таңдағандар.
  • Қаламайтын, бірақ жағдайға байланысты мәжбүр болғандар.

Бұл — әлеуметтік әрі адамгершілік тұрғысынан оңай шешілмейтін мәселе.

Үйге барып қызмет көрсету: балама қолдау түрі

Соңғы жылдары елімізде қарттардың үйіне барып әлеуметтік қызмет көрсету тәжірибесі дамып келеді. Бұл бағыт қарт адамның өз үйінде қалуына мүмкіндік беріп, күнделікті өмірін жеңілдетуге көмектеседі.

Көрсетілетін қызметтердің мысалдары

  • Тамақтануды ұйымдастыру және үйіне жеткізу.
  • Дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету.
  • Жалғызбасты қарт қайтыс болған жағдайда жерлеу рәсімін ұйымдастыруға көмектесу.
  • Тұрмыстық қызметтер: үйін жөндеу, жылу/су жеткізу, коммуналдық төлемдерді төлеуге көмектесу.
  • Құжат рәсімдеу, іс қағаздарын жүргізуге қолдау көрсету.

Қазақстандағы интернат-үйлер туралы дерек (кестелік мәлімет)

Өңір/қала Үйлер саны Тұратындар саны
Ақтөбе облысы 2 609
Алматы облысы 2 279
Атырау облысы 1 107
Шығыс Қазақстан облысы 11 2436
Батыс Қазақстан облысы 6 1022
Қарағанды облысы 10 1939
Қызылорда облысы 1 174
Қостанай облысы 10 1423
Маңғыстау облысы 1 121
Павлодар облысы 4 568
Солтүстік Қазақстан облысы 3 787
Оңтүстік Қазақстан облысы 2 423
Астана қаласы 1 309
Алматы қаласы 3 983
Барлығы 65 12075

Әлеуметтік қызметкердің рөлі: мемлекеттік міндет және адамдық жауапкершілік

Әлеуметтік қызметкердің басты ерекшелігі — мемлекеттің әр түрлі салаларында қызмет ете отырып, соның ішінде қарттармен, қарттар үйіндегі тұрғындармен жүйелі жұмыс жүргізуі. Бұл — қоғамдық маңызы бар мемлекеттік іс.

Қазақстанда қарттарға әлеуметтік қамқорлық жасау мәселесі өзекті бағыттардың бірі. Қазіргі қоғамдағы қарттардың арасында бұрын қоғамдық қызмет атқарғандар, сондай-ақ ҰОС ардагерлері де бар. Осыған байланысты соғыс және еңбек ардагерлерінің мүдделерін қорғайтын құқықтық тетіктер қарастырылған.

Құқықтық тұрғыдан айқындалатын санаттар

  • ҰОС қатысушылары
  • ҰОС мүгедектері
  • ҰОС қатысушыларына теңестірілген адамдар
  • ҰОС мүгедектеріне теңестірілген адамдар
  • ҰОС тыл еңбеккерлері

Қарияны құрметтеу, өнегелі өсиетін тыңдау дәстүрі әлі күнге дейін қоғамда қолданыста. Қарттар үйіндегі ата-әжелерді қорғау мен қолдау әлеуметтік қызметтің назарынан тыс қалмауы тиіс.

Тәрбие мен алдын алу: қарттар үйіне түспеудің әлеуметтік негізі

Соңғы жылдары пікірталастың өзегінде тұрған мәселенің бірі — отбасымен және отбасындағы қарттармен жүргізілетін жұмыстың аясын кеңейту. Әлеуметтік қызметкер атқаратын ісіне жауапты болып, әсіресе қарттармен жұмыс нақты мақсатқа бағытталған, құндылыққа негізделген болуы керек.

Қарттарға бағытталған жұмыс

Мектеп оқушыларын ұйымдастырып, қарттар үйіне апару; мерекемен құттықтау; сыйлық табыстау; концерттік бағдарлама дайындау; қарттарға нақты қолдау көрсету.

Жастарға бағытталған тәрбие

Үлкенді сыйлау, ата-анаға құрмет, ата-әже алдынан кесе өтпеу, көмектесу сияқты құндылықтарды ерте бастан қалыптастыру.

Әлеуметтік қызметкер қарттардың еңбегі мен өмірлік тәжірибесін асыл мұра ретінде қарап, оны жас ұрпаққа үлгі-өнеге етіп ұсынуы маңызды.

Еңбекке тәрбиелеу отбасынан басталып, мектепте жалғасады. Қоғамның басты талаптарының бірі — әр азаматтың өз орнында күш-жігерін толық жұмсап, ортақ игілікке үлес қосуы.

Қорытынды ой: интернат үй — үйдің орнын баса ма?

Мемлекет қарттарды әлеуметтік қорғауды міндетіне алғанымен, қарттар үйіндегі ата мен әженің мұңы мен кейбір қорқынышының себебі кейде өз балалары болып жатады. Мамандардың пайымдауынша, қарттар үйіне өткізбеудің бірден-бір жолы — отбасындағы қарама-қайшылықты тереңдетпеу, зорлық-зомбылықтың алдын алу, өзара сыйластықты күшейту.

«Бірлік бар жерде — тірлік бар» деген сөз бекер айтылмаған. Қоғамның түрлі салалары біріге әрекет еткенде ғана қарт адамдарға қамқорлық көрсету мүмкіндігі артады.

Бәріміз де ертең қартаямыз: мәңгілік жастық ешкімге бұйырмаған. Сондықтан жастайынан мейірім мен жауапкершілікті сезінетін ұрпақ тәрбиелеу қажет.

Интернат-үйлер көмек көрсете алады, бірақ олар адамның өз үйіндей бола бермейді. Сол себепті қарт адамдарды интернатқа орналастыру — өте күрделі, көпқырлы мәселе. Әлеуметтік қызметкерлер қаншалықты еңбек етсе де, қартқа толық мағынада «бақытты өмір» сыйлау көбіне отбасындағы жылылық пен қоғамдағы адамгершілік деңгейіне тікелей байланысты.