Қазақша рефераттар

Статистикалық талдауда вариация көрсеткіштерін қолдану

Мазмұны

Құрылымы

  • Кіріспе
  • Негізгі бөлім І. Вариация көрсеткіштері және олардың қасиеттері ІІ. Статистикалық талдауда вариация көрсеткіштерін қолдану
  • Қорытынды
  • Пайдаланылған әдебиеттер

Бөлімдер мен тақырыпшалар

  1. І. Вариация көрсеткіштері және олардың қасиеттері
    • 1.1 Вариация көрсеткіштері туралы жалпы түсінік
    • 1.2 Вариация көрсеткіштерін есептеу тәсілдері
    • 1.3 Дисперсияның математикалық қасиеттері
    Теория
  2. ІІ. Статистикалық талдауда вариация көрсеткіштерін қолдану
    • 2.1 ҚР бойынша туристік фирмалар туралы мәліметтерді талдау
    • 2.2 ҚР турфирмалары бойынша талдаудың экономикалық мағынасы
    Практика
Кіріспе Статистика және вариация көрсеткіштерінің мәні

Статистика: қоғамға қажет дәлдікке жақын білім

Бүгінгі таңда өзекті мәселелердің бірі — статистикаға қатысты сұрақтар: «Дұрыс әрі шынайы ақпаратты қайдан аламыз?» және «Статистиканың күнделікті өмірдегі мәні қандай?». Бұл сұрақтарға жауап іздеу статистиканың қоғамдағы рөлін терең түсінуді талап етеді.

Статистика — ежелден келе жатқан қоғамдық ғылым. Ол басқа ғылымдардан бір қырымен ерекшеленеді: статистика абсолют дәлдікті емес, қолда бар деректер арқылы шынайылыққа барынша жақын қорытынды жасап, болашақ үрдістерді болжауға ұмтылады. Жиналған деректер кейде толық қамтылмауы мүмкін, алайда статистикалық әдістер соның өзінде нақты бағыт-бағдар беретін көрсеткіштерді табуға мүмкіндік береді.

Тарихи қалыптасуы және ғылым ретінде орны

«Статистика» терминін ғылыми айналымға алғаш енгізген — неміс ғалымы Г. Ахенваль. Ол 1749 жылы «мемлекеттану» туралы еңбегінде бұл ұғымды қолданған. Статистиканың ғылым ретінде қалыптасуы XVII ғасырмен байланысты.

Статистика деңгейлері

1

Жалпы статистика теориясы

Статистикалық заңдылықтар, әдістер мен негізгі ұғымдар жүйесін қарастырады.

2

Экономикалық және әлеуметтік статистика

Экономикалық статистика өндіріс, сала құрылымы және өзара байланыстарды зерттейді. Әлеуметтік статистика халықтың өмір сүру жағдайы мен әлеуметтік процестерді сипаттайды.

3

Салалық статистика

Экономика салалары: өндіріс, ауыл шаруашылығы, құрылыс, байланыс, көлік, табиғи ресурстар. Әлеуметтік салалар: халық, саясат, мәдениет, денсаулық сақтау, ғылым, білім және т.б.

Негізгі міндеттері

  • Қоғамды статистикалық ақпаратпен қамтамасыз ету.
  • Әлеуметтік-экономикалық құбылыстарды жүйелі бақылау.
  • Ғылыми және практикалық әдіснаманы жетілдіру.
  • Әлеуметтік-экономикалық үрдістерге болжам жасау.

Статистиканың тілі

Статистиканың тілі — сан. Ал оның зерттеу нысаны — қоғамдағы құбылыстар мен процестер. Статистика өзгерістің көлемін, деңгейін, динамикасын және даму қарқынын өлшеп, сапалық мазмұнымен байланыстыра талдайды.

Пәнаралық байланыс және қолданылу аясы

Жалпы сандық ақпаратты пайдалану арқылы статистика бір жағынан заңдылықтарды сандық түрде негіздеп, дәлелдейді немесе кейбір теориялық тұжырымдарды жоққа шығара алады; екінші жағынан, нарықтық экономикадағы жаңа құбылыстарды дұрыс бағалап, экономикалық теорияның дамуына ықпал етеді. Сондықтан статистиканың өзге ғылымдармен байланысы кең:

Математика

Жоғары математика, ықтималдықтар теориясы және басқа да әдістер.

Экономикалық пәндер

Қаржы, банк ісі, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп экономикасы, т.б.

Қоғамдық ғылымдар

Тарих, әлеуметтану, саясаттану, демография және т.б.

Өндіріс, экология және статистикалық бағалау

Статистика өндірістің даму мүмкіндігін, еңбеккерлер саны мен жалақы қоры сияқты көрсеткіштер арқылы ресурстардың бөлінуін саралауға көмектеседі. Сонымен қатар ғылыми-техникалық прогресс, табиғи жағдай және агротехникалық шаралардың өнімділікке әсері де сандық түрде бағаланады.

Экологиялық нормаларды сақтамаған өндіріс қоршаған ортаға елеулі зиян келтіруі мүмкін: жеткілікті тазартылмаған улы қалдық ауа мен суды ластайды, бұл өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне теріс әсер етеді. Мұндай ықпалды анықтау үшін де статистикалық бақылау мен талдау қажет.

Неліктен вариация маңызды?

Бұқаралық қоғамдық құбылыстарды зерттегенде орташа шамалар жеткіліксіз болуы мүмкін. Себебі бірдей орташа мәннің өзінде деректер әртүрлі таралуы ықтимал. Осы тұста статистикада вариациялық көрсеткіштер кең қолданылады.

  • Вариация — барлық құбылыстарға тән қасиет және дамудың алғышарты.
  • Вариациялық көрсеткіштер орташа шамаларды толықтырады.
  • Олар вариация шегін анықтап, жиынтықтың біртекті не әртекті екенін көрсетеді.

Курстық жұмыстың өзектілігі, мақсаты және міндеттері

Өзектілігі

Вариация көрсеткіштері статистикалық талдауда маңызды рөл атқарады, өйткені олар деректердің өзгергіштігін нақты сипаттап, нәтижені дұрыс түсіндіруге мүмкіндік береді. Осы себепті тақырып өзекті болып саналады.

Мақсаты

Вариациялық көрсеткіштердің статистикадағы орнын айқындау; әр көрсеткіштің мәнін жеке қарастыру; есептеу тәсілдерімен танысу; әлеуметтік-экономикалық құбылыстарды талдауда бұл көрсеткіштерді дұрыс қолдануды үйрену.

Міндеттері

  • Статистиканың қоғамдағы рөлін түсіндіретін толық мағлұмат беру.
  • Берілген деректер бойынша есеп шығару арқылы білімді тәжірибеде қолдануға дағдыландыру.
  • Алынған көрсеткіштер негізінде қорытынды жасап, экономикалық маңызын анықтау.

Қорытынды ой

Статистика қоғамдық құбылыстардың үрдісін анықтап, қоғамды шындыққа жақын ақпаратпен қамтамасыз етеді және болашақты болжау арқылы көптеген қателіктердің алдын алуға көмектеседі. Осы кең аяда вариациялық көрсеткіштер деректердің ішкі құрылымын ашып, талдаудың сапасын арттыратын негізгі құралдардың бірі болып табылады.