Өндірістік қуатын мөлшеріне ықпал ететін факторла
Кәсіпорынның өнім шығарудағы әлеуетті мүмкіндіктері оның өндірістік қуатын сипаттайды. Өндірістік қуат кәсіпорынның және оның бөлімшелерінің мүмкін болған ең жоғары көлемде өнім өндіру қабілетін білдіреді. Бұл қабілет, ең алдымен, еңбек құралдарының сапасына, олардың жаңартылу деңгейіне және өндірісте нақты қолданылу (жұмысқа жарамдылық) ахуалына тәуелді.
Еңбек құралдарының ішінде шешуші рөл атқаратын бөлік — актив бөлігі, яғни машиналар мен жабдықтар. Дегенмен өндірістік қуатты тек техникалық паспорттағы параметрлерге сүйеніп, кәсіпорынның нақты жағдайын (жүктеме, тоқтап қалу, жөндеу, кадрлық және материалдық қамтамасыз ету) есепке алмай анықтауға болмайды.
Өндірістік қуаттың экономикалық мәні
Өндірістік қуат экономикалық санат ретінде ең көп өнім шығару мақсатында еңбек құралдарының актив түрлерін — машиналар мен жабдықтардың ұйымдасқан жиынтығын — пайдалануға байланысты өндірістік қатынастарды қамтиды. Бұл ұғым толық ашылады, егер өндірістік қуатты еңбек құралдарының ұйымдасқан жиынтығының жұмыс істеу қабілеті ретінде қарастырсақ.
Тиімділікті арттырудың негізгі бағыттары
Технология мен жабдықты дұрыс таңдау
Нақты жағдайларда ең жоғары экономикалық тиімділік беретін машиналар, техника және жабдықтарды іріктеу.
Құрал-жабдық құрамын оңтайландыру
Қажетті құрал-жабдықтардың ең қолайлы құрамын анықтау және үйлесімді жұмысын қамтамасыз ету.
Жоғары өнімді техника — сапа кепілі
Қазіргі кезде өнімділігі жоғары техниканың жаңа түрлерін қолданбай көптеген жұмыстарды сапалы орындау мүмкін емес. Сондықтан жоспарланған өндірістік бағдарламаның әрі сапалы, әрі уақытында орындалуын қамтамасыз ету — басқарудың негізгі міндеттерінің бірі.
Өндірістік қуатты пайдалануды ұйымдастырудың күрделілігі
Өндірістік қуатты пайдалануды ұйымдастыру және ықпалдастыру процестері күрделі, әрі көптеген факторларға тәуелді. Өндірістің өсу ауқымы мен тиімділігінің артуы резервтерді ұлғайтуды және қолданыстағы кәсіпорындардың өндірістік қуатын пайдалануды жақсарту жолдарын жүйелі түрде іздестіруді талап етеді.
Осыған байланысты, кәсіпорынның өндірістік қуатын және оны пайдалану деңгейін анықтауға негіз болатын факторлар шеңберін нақтылау қажет. Бұл — бір объектіге (кәсіпорынның өндірістік қуатына) ықпал ететін екі бағыт: факторлардың бір бөлігі қуатты өсіру резервтерін, ал екінші бөлігі оны пайдалануды жақсарту резервтерін айқындайды.
Өндіріс факторлары туралы балама көзқарас
Келтірілген өндірістік факторлар сыныптамасы түпкілікті және өзгермейтін жүйе болып саналмайды. Мәселен, маржинализм теориясы өндірістің төрт негізгі факторын бөліп көрсетеді: жер, еңбек, капитал және кәсіпкерлік қабілет.
Жер
Табиғи фактор ретінде қарастырылады. Оған табиғи байлықтар, пайдалы қазбалар қоры, орман ресурстары және егіншілікке жарамды жерлер жатады.
Капитал
Машина, құрал-жабдықтар, қойма, көлік және байланыс құралдары сияқты өндірістік ресурстар жиынтығы.
Еңбек
Адамның интеллектуалдық және дене еңбегін, яғни өндірістегі тікелей қатысуын білдіреді.
Кәсіпкерлік қабілет
Өндірісті ұйымдастырудағы бастамашылықты, басқарушылық икемділікті, төзімділікті және тәуекелге бару қабілетін сипаттайды.