Материалдардың өндірісте жұмсалуын бақылау
Өндірістік шығындар есебі
Кіріспе
Шикізат пен материалдар — өнімді өндірудің негізін құрайтын немесе оны дайындау барысында міндетті түрде қажет болатын компоненттерге жұмсалатын шығындар. Мұнда табиғи шикізаттардың құны, сондай-ақ арнайы мамандандырылған ұйымдар жүргізетін жер құнарлылығын арттыру шараларының шығындары да қамтылады.
Негізгі ұғым
Материалдық шығындар өнімнің өзіндік құнын қалыптастыруда шешуші орын алады және құжаттар арқылы дәлелденуі тиіс.
Негізгі құжаттар
Лимиттік-алу карталары мен талап-накладнойлар өндірісте материалдарды есептен шығарудың негізі болып табылады.
Есеп регистрлері
Құжат деректері цехтар мен калькуляция объектілері бойынша талдамалық кестелерге және ведомостарға жинақталады.
Калькуляция баптары бойынша өндірістік шығындардың есебі
Өндірістік шығындарды дұрыс есепке алу үшін шығындар калькуляция баптары бойынша топтастырылып, әр цехтың және әр есеп объектісінің деректері бөлек талданады. Бұл тәсіл жоспарлау, бақылау және өнімнің өзіндік құнын дәл есептеу үшін қажет.
2.1. Материалдардың өндірісте жұмсалуын бақылау
Лимиттік-алу карталары және талап-накладнойлар жұмсалған шикізат пен негізгі материалдарды, сондай-ақ сатып алынған материалдарды өндірісте есептен шығару үшін негіз болады. Осы құжаттардың деректері цехтар, калькуляция немесе есеп объектілері бойынша «Материалдардың шығыстарын тарату» деп аталатын талдамалық кестеге топтастырылып, кейін цехтар бойынша шығындардың ведомосына немесе ұқсас есеп регистрлеріне жазылады.
Практикалық екпін
- Материалдарды есептен шығару тек бастапқы құжаттарға сүйеніп жүргізіледі.
- Деректердің цех және объект бойынша бөлінуі жауапкершілікті нақтылайды.
2.2. Өндіріс қалдықтарының есебі және өндіріс жұмысшыларының еңбекақысының есебі
Қайтарылатын қалдықтар
Қайтарылатын қалдықтар — негізгі, қосалқы және көмекші өндірістерде пайда болатын қалдықтар. Олар есепте жеке көрсетіліп, шығындарды нақтылауға және ресурстарды үнемдеуге мүмкіндік береді.
Еңбекақы есебі
Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы өнімнің өзіндік құнына тікелей әсер етеді және өндірістік есеп объектілері бойынша дұрыс бөлінуі тиіс.
2.3. Үстеме шығындардың есебі және үстеме шығындарды төлеудің ставкалары
Үстеме шығындар өндірістің жалпы инфрақұрылымын ұстап тұруға байланысты шығындарды қамтиды. Оларды есептеу және өнімдерге дұрыс бөлу үшін үстеме шығындарды төлеудің ставкалары (мөлшерлемелері) қолданылады.
Көмекші материалдар
Көмекші материалдар — тұрақты технологиялық процестерді қамтамасыз ету үшін негізгі материалдарды өңдеу немесе шығару кезінде пайдаланылатын материалдар. Мұндай материалдардың құны, әдетте, белгіленген шығыс нормалары бойынша өнімнің өзіндік құнына енгізіледі.
- Өнім бірлігіне есептелген сметалық мөлшерлеме қолданылады.
- Шығыс нормасы немесе баға өзгерсе, мөлшерлеме қайта қаралады.
- Нақты шығыс тауарлы өнім мен аяқталмаған өндіріске сметалық мөлшерлеме бойынша пропорционалды түрде таратылады.
2.4. Негізгі өндіріс жұмысшыларының немесе станоктардың жұмыс уақыты (цехтық жұмыс уақыты)
Үстеме шығындарды бөлудің тәжірибелік базасы ретінде негізгі өндіріс жұмысшыларының еңбек уақыты немесе станоктардың жұмыс уақыты (цехтық жұмыс уақыты) жиі қолданылады. Мұндай база шығындарды өнім түрлеріне әділ және салыстырмалы түрде дәл бөлуге мүмкіндік береді.
Технологиялық мақсаттарға арналған шығындар
Өндірістік есепте технологиялық процесті қамтамасыз етуге жұмсалатын шығындар да жеке бақылауды қажет етеді. Бұл шығындар ресурстарды жоспарлау мен тарифтерді қолдану дәлдігін арттырады.
Негізгі құрамдас бөліктер
- Технологиялық немесе өндірістік процестерді қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын көмекші материалдар.
- Технологиялық мақсаттарға қажетті отын түрлері (сырттан алынған және кәсіпорынның өзінде өндірілген).
- Технологиялық мақсаттарға жұмсалатын сатып алынған энергияның барлық түрлері.
- Кәсіпорынның өзінде өндірілген электрлік немесе өзге энергия түрлері (технологиялық мақсаттар үшін).
- Сатып алынған энергия шығындары: тариф бойынша төлем және энергияны тиісті орындарға жеткізуге байланысты шығындар.
Қорытынды
Өндірістік шығындардың есебі бастапқы құжаттарға сүйеніп жүргізіліп, материалдар, қалдықтар, еңбекақы және үстеме шығындар бойынша жүйелі түрде топтастырылуы керек. Мұндай тәртіп өнімнің өзіндік құнын дәл есептеуге, шығындарды бақылауға және басқарушылық шешімдердің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
Пайдаланылған әдебиеттер
Бұл бөлім бастапқы мәтінде толық берілмеген. Курстық жұмыс талаптарына сай мұнда бухгалтерлік есеп, өндірістік есеп және калькуляция тақырыптарына қатысты ресми оқу құралдары мен нормативтік құжаттар көрсетіледі.
Ұсынатын формат
- Автор — еңбек атауы — басылым орны — баспа — жыл.
- Нормативтік құжат атауы — нөмірі — қабылданған күні.