Қазақстан Республикасының Президентi мен жергiлiктi әкiмдерге уақытша қосымша өкiлеттiк беру туралы

1) Салық төлеушілер кімдер?

Осы ережелерге сәйкес, заңды тұлға мәртебесінің бар-жоғына, ұйымдық-құқықтық нысанына, қызмет түріне, ведомстволық бағыныстылығына және меншік нысанына қарамастан кәсіпкерлік қызметпен айналысатын барлық субъектілер (жеке тұлғалардың табысына салынатын салық туралы заңда қамтылған субъектілерді қоспағанда) пайда мен табысқа салынатын салықтың төлеушілері болып табылады. Бұдан әрі олар «кәсіпорындар» деп аталады.

2) Салық салу объектісі және негізгі ұғымдар

Баланстық пайда

Салық салу объектісі ретінде кәсіпорын қызметінің қаржы нәтижесін білдіретін баланстық пайда алынады. Ол — табыс сомасынан шығындар сомасын шегеру арқылы анықталады.

Табыс

Есепті кезеңдегі барлық түсім — ақшалай, заттай және өзге де кез келген нысандағы табыс.

Шығыс

Есепті кезеңде жұмсалған барлық шығын — ақшалай, заттай және өзге де кез келген нысандағы шығыс.

Қаржы нәтижелерін қалыптастыру қағидалары

Барлық меншік нысанындағы кәсіпорындар үшін негізгі ережені Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинеті бекітеді.
Жекелеген салаларға арналған ерекшеліктер тиісті басқару органдары тарапынан Қаржы министрлігімен, Экономика министрлігімен және Статистика және талдау жөніндегі мемлекеттік комитетпен келісіліп әзірленеді.
Қаржы нәтижелерін қалыптастыру тәртібін реттейтін нормаларды өзге заңдар мен актілерге енгізуге тыйым салынады.

Шетелдік қатысуы бар кәсіпорындар бойынша арнайы тәртіп

Егер шетелдік қатысуы бар кәсіпорынның Қазақстан Республикасындағы қызметінен түскен пайданы тікелей анықтау мүмкін болмаса, салық органдарына пайданы рентабельділіктің 25% нормасын ескере отырып, жалпы табыс немесе шығындар негізінде айқындауға рұқсат етіледі.

3) Баланстық пайданы азайтатын сомалар

Салық салу мақсатында баланстық пайда мына табыстардың сомасына кемітіледі:

Кәсіпорынға тиесілі акциялар, облигациялар және өзге де бағалы қағаздар бойынша (оның ішінде жарғылық қорды ұлғайтуға бағытталатын) есептелген табыстар: дивидендтер мен пайыздар.
Қазақстан Республикасы аумағында құрылған бірлескен кәсіпорындарға үлестік қатысудан алынған табыс.

4) Негізгі салық ставкалары

Жалпы кәсіпорындар

30%

Пайдаға салынатын салықтың базалық мөлшерлемесі.

Банк және сақтандыру қызметі

45%

Банк және сақтандыру қызметінен түскен пайдаға қолданылады.

5) Салық салынатын пайданы кемітетін шығындар

2-тармаққа сәйкес есептелген салық салынатын пайда төмендегі шығындар сомасына кемітіледі:

Инвестициялар және технологиялар

Өндірісті дамытуға, ғылыми-зерттеу және тәжірибе-конструкторлық жұмыстарға, жаңа әрі озық технологиялар мен өнім түрлерін әзірлеуге және игеруге, сондай-ақ еркін айырбасталатын валютаға экспортталатын машина жасау өнімін әзірлеу мен игеруге бағытталған күрделі қаржыға жұмсалған шығындар.

Қызметкерлерді тұрғын үймен қамтамасыз ету

Пайда есебінен қызметкерлерге тұрғын үй салу және сатып алу үшін арнаулы тұрғын үй несие-жинақ шоттарына аударылатын қаражат бойынша шығындар (кейін қызметкерлер несиені өтегеніне қарай кәсіпорынның қызмет нәтижелеріне жатқызылатын аударымдар).

Әлеуметтік инфрақұрылым

Кәсіпорын балансындағы денсаулық сақтау объектілерін, мектепке дейінгі балалар мекемелерін, балалардың сауықтыру лагерьлерін, мәдениет және спорт объектілерін, білім беру мекемелерін, тұрғын үй қоры объектілерін ұстауға жұмсалатын шығындар, сондай-ақ жергілікті өкімет органдары бекіткен нормативтерге сәйкес кәсіпорындардың үлестік қатысуымен осы мақсаттарға жұмсалған шығындар.

6) Жеңілдіктер мен босатулар

Өндіріс көлемінің өсімі үшін ынталандыру

Есепті кезеңде өнім, жұмыс, қызмет көлемін алдыңғы жылмен салыстырғанда заттай немесе салыстырмалы бағамен арттырған кәсіпорындар нақты өсімнің әрбір пайызы үшін пайдаға салынатын салықты алу нормативін бір өлшемге азайтады. Ставка ең көбі 10 өлшемге ғана қысқартылуы мүмкін.
Өткен жылдар залалын өтеу

Кәсіпорын құрылғаннан кейінгі үш жыл ішінде алынған пайданың, өткен есепті жылдардағы залалды өтеуге жұмсалған бөлігі (резервтік қор немесе соған ұқсас қор қаражаты жеткіліксіз болған жағдайда) салық салудан босатылады. Бұл жеңілдік материалдық өндіріс салалары кәсіпорындарына қолданылады.
Кен шаю артельдері бойынша босату

Балансында қымбат металдар кен орындары бар кәсіпорындарда құрылған, соларды өндірумен айналысатын және кен өндіру кәсіпорындарымен шығындардың өзіндік құн бойынша өтелуін ескеретін мемлекеттік нормалар мен бағаларға сәйкес айқындалатын келісімді бағалармен есеп айырысатын кен шаю артельдері пайдаға салынатын салықтан босатылады. Кен шаю жұмыстарына қатысы жоқ қызметтен алынған пайдаға осы ережелер бойынша салық салынады.

7) Есептеу тәртібі және төлеу мерзімдері

Декларациялар және есептілік

Салық сомасын кәсіпорындар салық салынатын пайда көлеміне қарай, осы ережелердегі ставкалар бойынша өздері есептейді.
Кәсіпорындар орналасқан жеріндегі салық органдарына бекітілген нысандар бойынша бухгалтерлік есептерді, декларацияларды және есеп-қисаптарды тапсырады.
Қызмет күнтізбелік жыл аяқталғанға дейін тоқтатылса, құжаттар тоқтатылған күннен кейін бір ай ішінде тапсырылуы тиіс.

Кіріс пен шығысты валютамен есептеу

Кіріс пен шығыстың барлық түрлері есепті кезеңнің соңғы күніне республика валюта биржасындағы саудада қалыптасқан нарықтық бағам бойынша Қазақстан Республикасының валютасына қайта есептеледі және алу/төлеу валютасымен көрсетіледі.

Аванстық төлемдер (шетелдік қатысуы жоқ кәсіпорындар)

Тоқсан ішінде ай сайын 10-ы және 23-інен кешіктірмей, болжамды тоқсандық пайда мен ставка негізінде аванстық төлемдер жүргізіледі: салық сомасының 1/6 бөлігі.
Тоқсан бойынша нақты есептелген салық аванстан асып кетсе, уақтылы төлемегені үшін өсім есептеледі.
Жаңадан құрылған кәсіпорындар алғашқы толық есепті тоқсан ішінде аванстық төлем жасамайды.
Салық сомасы аз кәсіпорын өтініші бойынша салық органы төлем мерзімін есепті кезеңнен кейінгі айдың 20-сына белгілей алады: кәсіпорын аванстық төлемсіз тоқсандық соманы бірден төлейді.
1-тоқсан, жарты жылдық, 9 ай және жыл қорытындысы бойынша салық жыл басынан үдемелі қорытындымен есептеледі.

Төлеу мерзімдері

Тоқсандық есеп-қисап бойынша — бухгалтерлік есеп беру мерзімінен кейін 5 күн ішінде.
Жылдық есеп-қисап бойынша — бухгалтерлік есеп беру мерзімінен кейін 10 күн ішінде.

Шетелдік қатысуы бар кәсіпорындардың аванстық жарналары

Жыл бойында әр тоқсанның соңғы айының 15-інен кешіктірмей, алдыңғы жылы есептелген жылдық салық сомасының 1/4 бөлігі мөлшерінде аванстық жарна төленеді.
Нақты есеп айырысу жыл қорытындысымен жүргізіледі; төлем хабарламасы уәкілетті орган бекіткен нысан бойынша беріледі.
Салық Қазақстан Республикасының валютасымен немесе тиісті күнгі нарықтық бағам бойынша қайта есептелген шетел валютасымен төленеді.

Техникалық ережелер

Бюджетке аударуға берілген төлем тапсырмалары банк мекемелеріне төлем мерзімі келгенге дейін ұсынылады.
Артық төленген сома кезекті төлемдер есебіне жазылады немесе жазбаша өтініш түскен күннен кейін 5 күн ішінде қайтарылады.
Ішкі істер, Байланыс және Көлік министрліктерінің (азаматтық авиация мен теміржол көлігі басқармалары) негізгі қызметіне қатысты кәсіпорындар бойынша есеп айырысу Министрлер Кабинеті белгілеген тәртіппен жүргізіледі.

8) Пайдадан бөлек салық салынатын табыс түрлері

15% ставка

Кәсіпорынға тиесілі акциялар, облигациялар және басқа бағалы қағаздардан (оның ішінде жарғылық қорды ұлғайтуға бағытталатын) есептелген табыс: дивидендтер мен пайыздар.
Қазақстан аумағында құрылған бірлескен кәсіпорындарға үлестік қатысудан алынған табыс. Шетелдік қатысушы бұл табысты шетелге аударған кезде салық төлейді.

55% ставка

Казинолар, бейнесалондар, бейнекөрсетулер, бейне/дыбыс таспаларын және жазбаларды жалға беру, ақшалай ұтысы бар ойын автоматтары.
Концерттік және ойын-сауық шараларын өткізуден алынған табыс.

Табыс көзінен ұстау қағидасы

Акциялардан, облигациялардан және өзге де бағалы қағаздардан есептелген табысқа, сондай-ақ бірлескен кәсіпорындарға үлестік қатысудан алынған табысқа салынатын салық табыс көзінен ұсталады. Салықты ұстау және бюджетке аудару жауапкершілігі табысты төлейтін кәсіпорынға жүктеледі.

9) Бюджетке есептеу тәртібі

Осы ережелерде көрсетілген пайда мен табысқа салынатын салықтарды бюджетке есептеу «Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі туралы» заңға және Қазақстан Республикасының бюджет заңдарына сәйкес жүргізіледі.

10) Шетелдік заңды тұлғалардың табысына салық салу

15%

Дивидендтер мен пайыздардан түсетін табыс.

20%

Авторлық құқықтар, лицензиялар, жал төлемдері және Қазақстан Республикасындағы табыс көзінен түсетін өзге табыстар (көлік жалдауынан алынатын табысты қоспағанда).

6%

Халықаралық тасымалдарға байланысты көлік жалдауынан (фрахт) алынатын табыс.

Халықаралық шарттарға байланысты азайту/босату

Егер халықаралық шартқа сәйкес шетелдік заңды тұлға Қазақстан Республикасындағы табыс көзінен түсетін табысқа салынатын салықтан толық немесе ішінара босатылуға құқылы болса, ол салықты азайту немесе жою туралы өтінішті Қаржы министрлігінің уәкілетті органына белгіленген тәртіппен береді. Өтініш табыс түскен күннен кейін бір жыл ішінде ұсынылуы тиіс; мерзімі өткен өтініштер қаралмайды.

Ұстау және жауапкершілік

Шетелдік заңды тұлғаға табыс төлейтін кәсіпорын әр төлем аударылған сайын табыстың толық сомасынан салықты ұстап қалады және бюджетке аударады.
Егер үшінші тұлға төлемді өнім/жұмыс/қызмет ақысының азайтылуы есебінен жасаса, табысты жасыру үшін жауапкершілік төмен ақы алған кәсіпорынға жүктеледі.

11) Халықаралық шарттардың басымдығы және «салық сілтемелеріне» тыйым

Егер халықаралық шартта осы ережелерден өзге тәртіп көзделсе, халықаралық шарттың ережелері қолданылады. Сондай-ақ, заңдарда көзделген жағдайлардан басқа кезде табыс төлейтін кәсіпорынның басқа кәсіпорын үшін салықтар мен өзге төлемдерді төлеу жөнінде өзіне міндеттеме алуына жол беретін шарттар мен контрактыларға салық сілтемелерін енгізуге тыйым салынады.

12) Қазақстаннан тыс табыс және шетелде төленген салықты есепке алу

Кәсіпорынның Қазақстан Республикасынан тыс жерлерден түсірген пайдасы (табысы) Қазақстанда салық салынатын жалпы пайда (табыс) сомасына қосылады және салықты анықтау кезінде ескеріледі.
Қазақстан аумағынан және экономикалық аймағынан тыс жерлерден түскен пайда/табыс бойынша шетелде төленген салық сомасы, Қазақстанда төленетін пайда/табыс салығын төлеу кезінде есепке алынады. Есепке алынатын сома Қазақстанда төленуге тиіс салық сомасынан аспауы керек және бұл тәртіп тиісті екіжақты халықаралық келісімдер болған жағдайда қолданылады.

13) Орындау, бақылау және шағымдану

Осы ережелерді орындау үшін жауапкершілік, салық органдарының бақылау жасау тәртібі және салық органдары лауазымды адамдарының әрекеттеріне шағымдану рәсімі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдарымен реттеледі.