Сауда саясатының теориялық негіздері

Курстық жұмыстың өзектілігі

Сауда саясаты қоғамдағы өзекті мәселелердің бірі ретінде ерекше маңызға ие. Өйткені жүйелі әрі тиімді сауда саясаты құқықтық мемлекет пен демократиялық қоғамның ажырамас элементі саналады. Осы тұрғыдан алғанда, сауда саясаты Қазақстан үшін экономиканың стратегиялық маңызды бағыты болып табылады.

Қазіргі әлем шапшаң дамып келеді: жаһандану үдерісі күшейіп, ақпараттық технологиялар ықпалы күн сайын артып отыр. Қазақстан экономикалық әлеуетін нығайтып, халықаралық нарықтағы орнын нақтылап, Бүкіләлемдік сауда ұйымына (БСҰ) кіруді жоспарлауда. Елдің ұзақмерзімді мақсаттарының бірі — бәсекеге қабілеттілігі жоғары елдердің қатарына ену.

Мақсаты

Экономикада жаратылыстану ғылымдарындағыдай абсолютті және өзгермейтін ақиқаттар сирек кездеседі. Көбіне теориялар мен болжамдар ұсынылады: олар толық дәлелденбеуі мүмкін, бірақ тәжірибелік тексерістер арқылы теріске шығарылуы ықтимал. Сондықтан экономикалық білім дүниетанымға ықпал еткенмен, дүниетанымның негізін көбіне позитивті (эмпирикалық) білім қалыптастырады.

Қазіргі халықаралық байланыстардың саяси, экономикалық, әлеуметтік және технологиялық астарларының бірізденуі, сондай-ақ жаһандану үрдісінің күшеюі әрбір мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметін тұрақты бақылап, тиімді басқаруын талап етеді. Бұл талаптың күшеюі басқару объектісінің уақыт өте келе кеңейіп, күрделене түсетінімен байланысты.

Міндеттері

Бұл курстық жұмыста сауда саясаты мен сыртқы экономикалық қызмет саласына қатысты негізгі санаттар, ұғымдар және жіктемелер берілген. Әсіресе сыртқы экономикалық қызметтің басқарушылық қырына ерекше назар аударылады.

Сыртқы экономикалық қызметтің өзегі — сыртқы сауда байланыстары мен операциялары, сондай-ақ олардың қарқыны мен құрылымының сипаттамасы болғандықтан, аталған мәселелерге кеңірек тоқталу көзделеді. Сондықтан экономика мамандығы бойынша білім алатын тұлға мемлекеттің сыртқы экономикалық саясатының қалыптасу заңдылықтарын және оны іске асырудың әкімшілік тетіктерін жақсы меңгеруі тиіс.

Зерттеудің алғышарттары

Қазақстан Республикасының қазіргі дамуы өзара тәуелділік пен өзара ықпалдасу үдерістері күшейген кезеңде жүзеге асуда. Елдің геосаяси орны, кең шекарасы, өзге аймақтармен байланыстыратын көлік дәліздері, сондай-ақ табиғи ресурстық әлеуеті өндірістік кооперацияны дамытуға, бірлескен кәсіпорындар құруға және агроөнеркәсіптік кешендердің қызметін кеңейтуге қолайлы жағдай қалыптастырады.

Сонымен бірге жаңа жағдайда бұрынғы одақтас мемлекеттер арасындағы өзара байланыс стилі де өзгерді. Қазақстан ТМД елдерімен сауда-экономикалық байланыстарын әлемдік сауда-құқықтық қағидаттарға сүйене отырып дамытады. Саудада квота, баж салығы, лицензиялау секілді кедергілерді азайтуға бағытталған алғашқы қадамдар да осы үрдістің бір бөлігі.

Теориялық-әдіснамалық негізі

Жұмыста халықаралық байланыстар аясындағы сатып алу-сату, жалдау және мердігерлік қатынастарды ұйымдастыру мен басқару, сауда делдалдарының қызметін үйлестіру, мемлекетаралық есеп айырысуды қадағалау сияқты мәселелер қарастырылады.

Қазақстан алдағы жылдары Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) мүшелікке өту бағытында жұмыс жүргізеді. Бұл қадам кәсіпкерлер үшін сыртқы нарықтарға шығу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Алайда ашық бәсеке жағдайында отандық бизнес үшін негізгі талап — сапалы, бәсекеге қабілетті өнім өндіру. Егер ішкі өндіріс шетелдік өнімдермен бәсекеге төтеп бере алмаса, кәсіпорындар тәуекелге ұшырайды.

Құрылымы

Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Негізгі бөлім үш ірі тарауға бөлінеді: сауда саясатының теориялық негіздері; Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық заңдары мен нысандары; Қазақстанның сауда саясатындағы даму перспективалары мен ерекшеліктері. Әр тарау бірнеше тармақтан құралған.