Ақша мен қаржының қызмет етуін жетілдірудегі мемлекеттің саясаты

Ақша қоғамдық өндірістегі тауар айналымына қызмет етеді және шаруашылықтағы есеп айырысуды қамтамасыз етеді. Оның тиімді қызмет етуі тауар және ақша массасының қозғалысындағы үйлесімге, сондай-ақ ақшаның тауар айналысы қатынастарынан объективті түрде туындайтын айналым жылдамдығына байланысты. Сонымен бірге айналымдағы ақша көлемі ақша айналысы заңының талаптарына сай деңгейде болуы тиіс.

Өндірісті, соның ішінде мемлекеттік және жеке меншік секторды дамыту ақша-тауар қатынастарына тікелей тәуелді. Сондықтан қолда бар материалдық және қаржы ресурстарын ұтымды пайдалану — әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешудің, халықтың өсіп келе жатқан тұтыну сұранысын толық қанағаттандырудың маңызды алғышарты.

Ақша — тауардың жалпы эквиваленті ретінде орныққан, құнның эквиваленттік формасы мен тұтыну құны бірлікте көрінетін ерекше тауар. Ол тауар өндіру және айырбас үдерісінде басқа тауарлардан бөлініп шығып, барлық тауарларға ортақ балама рөлін атқарады.

Өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтердің нақты құны ескерілмей жүргізілген ақша эмиссиясы елде ақша массасының артық болуына әкеліп, ақыр соңында ақша бірлігінің құнсыздануын туындатады. Ақша бірлігінің тұрақтылығының басты шарты — экономикадағы ақшаға деген қажеттіліктің қолма-қол және қолма-қолсыз айналым көлемімен сәйкес келуі.

Қаржы — нарықтық қатынастардың құрамдас бөлігі әрі мемлекеттік саясатты іске асырудың маңызды құралы. Қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіну, оның қызмет ету ерекшеліктерін терең ұғыну және қаржы ресурстарын барынша толық әрі тиімді пайдалану тәсілдерін меңгеру Қазақстан экономикасын табысты дамыту үшін айрықша мәнге ие.

Қаржы жүйесі шаруашылық жүргізуші субъектілер мен мемлекет деңгейінде ақшалай табыстар мен қорланымдарды қалыптастырумен, сондай-ақ оларды ұдайы өндірісті кеңейтуге және қоғамның әлеуметтік әрі өзге қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағыттаумен байланысты. Бұл үдерістер жалпы қоғамдық өнім құны мен ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлу кезінде туындайтын ақша қатынастары арқылы жүзеге асады.

Мемлекеттік қаржы — мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік және саяси функцияларын орындау үшін қажетті ақша ресурстарымен қамтамасыз ететін қаржы жүйесінің маңызды саласы. Ол экономика мен қоғамдағы көпқырлы өзара байланыстарды қамтитын мемлекеттік сектордың өндірістік және әлеуметтік қатынастардағы іс-әрекетімен тығыз байланысты.

Экономикалық мазмұны тұрғысынан мемлекеттік қаржы қоғамдық өнімнің құны мен ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлу арқылы мемлекеттің және оның кәсіпорындарының қаржы ресурстарын қалыптастыруды, сондай-ақ осы қаражатты мемлекеттік функцияларды орындауға бағыттауды білдіреді. Мемлекеттік қаржының көлемі мемлекеттің қоғамдағы орны мен рөліне қарай өзгеріп отырады.

Қаржы жүйесі экономикалық табиғаты мен жалпы принциптік бірлігі тұрғысынан біртұтас болғанымен, қоғамның сан алуан қажеттіліктеріне қызмет етуіне байланысты бірнеше сала мен буыннан тұрады. Қаржы қатынастарының салалары мен буындары өзара тығыз байланыса отырып, елдің бірыңғай қаржы жүйесін қалыптастырады.

Жоғарыда баяндалған мәселелерге сүйене отырып, курстық жұмыста төмендегідей мақсаттар мен міндеттер қойылады:

• Ақша мен қаржының экономикалық мазмұнын ашып, олардың қажеттілігін негіздеу.
• Ақша және қаржы жүйесінің құрылымы мен қызметін талдау.
• Шет елдердегі ақша және қаржы жүйесінің даму ерекшеліктерін қарастыру.
• Қазақстан Республикасының ақша мен қаржы жүйесінің құрылымын зерттеу.
• Қазақстан Республикасындағы ақша және қаржы жүйесінің қалыптасуы мен даму жағдайына талдау жасау.
• Қазақстан Республикасының ақша-қаржы саясатының маңызы мен міндеттерін айқындау.
• Ақша және қаржы жүйесінің дамуындағы мәселелерді және оларды жетілдіру жолдарын қарастыру.