Орталық Азия мемлекеттерімен ынтымақтастық
Кіріспе
1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан тәуелсіздік туралы Декларациясын жариялап, әлемдік қоғамдастыққа толыққанды енуге мүмкіндік алды. 1992 жылдың қаңтар айынан бастап еліміз 9 шет мемлекетпен дипломатиялық қатынас орнатты.
Тәуелсіз Қазақстанды әлем мемлекеттерінің ішінде бірінші болып бауырлас Түркия Республикасы таныды. 1992 жылдың ортасына қарай республика тәуелсіздігін 30-дан астам ел мойындады, олардың қатарында АҚШ, Қытай, Иран, Пәкістан, Канада, Швейцария және басқа мемлекеттер болды.
Дипломатиялық танылу көрсеткіші
- 1992 ж. ортасы
- 30+
- ел тәуелсіздікті мойындады
- 1999 ж. басы
- 150
- мемлекет таныды
- 1999 ж. басы
- 106
- елмен дипломатиялық қатынас орнады
Қазіргі кезеңде Қазақстан шетелдерде 30-дан астам дипломатиялық және консулдық өкілдік ашты. Алматы мен Астанада 50-ден астам шетелдік елшілік, сондай-ақ халықаралық және ұлтаралық ұйымдардың 16 өкілдігі жұмыс істейді.
Республиканың сыртқы саясат ведомствосы ұлттық мүддені жалпыадамзаттық құндылықтармен үйлестіре отырып, жүйелі дипломатиялық бағыт ұстануға кірісті. 1992 жылғы 3 наурызда Қазақстан Республикасы Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) мүшесі болып қабылданды.
Халықаралық бастамалар және өңірлік қауіпсіздік
Сол жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясында Н.Ә. Назарбаев Азияда ЕҚЫҰ (ОБСЕ) тәрізді ұйым құру идеясын ұсынды. Бастапқыда бұл бастамаға сенім білдірушілер аз болғанымен, уақыт оның өзектілігін көрсетті.
Арада 10 жыл өткеннен кейін, 2002 жылғы маусымда Алматыда сенім шаралары мен өзара іс-қимыл мәселелеріне арналған саммит өтті. Саммит жұмысына 16 мемлекет басшылары қатысып, олардың қатарында ірі державалар да болды: Қытай, Үндістан, Ресей, Иран, Түркия және басқалар.
Саммиттің ауқымы мен маңызы
Жалпы аумақ
38,8 млн км²
Бұл көрсеткіш Еуразия материгінің шамамен 89%-ын құрайды.
Халық саны
2,8 млрд
Бұл — жер шары тұрғындарының шамамен 45%-ы.
Аталған мемлекеттердің экономикалық әлеуеті жоғары болуы бұл бастамалардың практикалық салмағын күшейтіп, Қазақстанның халықаралық байланыстарын тереңдетуге қосымша мүмкіндік берді.
Қазақстанның сыртқы саясатындағы басымдықтар
Қазақстан халықаралық байланыстарды дамытуда бірнеше бағытқа ерекше назар аударады. Бұл басымдықтар елдің қауіпсіздігін нығайтуға, экономикалық өсімді қолдауға және жаһандық ынтымақтастықты кеңейтуге қызмет етеді.
Негізгі үш бағыт
-
1
Халықаралық байланысты кеңейту
ТМД, Азия, Еуропа елдері, АҚШ, Тынық мұхит аймағы және Таяу Шығыс мемлекеттерімен көпқырлы байланыстарды дамыту.
-
2
Мәдени-экономикалық ықпалдастық
Мәдени және экономикалық байланыстарды күшейту арқылы өркениеті дамыған елдер қатарына қосылуға ұмтылу.
-
3
Ірі көршілермен орнықты қатынас
Ең жақын және ықпалды көршілермен нәтижелі қарым-қатынас орнату: солтүстікте Ресеймен, шығыста Қытай Халық Республикасымен.
Осы бағыттар Қазақстанның сыртқы саясатында тепе-теңдік пен прагматизм қағидаттарын ұстануға, ұлттық мүддені тиімді ілгерілетуге және халықаралық аренадағы беделін арттыруға негіз болды.