Орта ғасырдағы Италияның өнері
Кіріспе
Италияның орта ғасырлардағы мемлекеттiк дамуына ең тән белгі — қалалық республикалардың басымдығы. Солтүстік және Орта Италияда (әсіресе XIV–XVI ғасырларда) қалаларда ерте капиталистік қатынастар қалыптаса бастады. Венецияда билік дождардың қолында болды, ал Генуя, Флоренция, Лукка сияқты басқа да қала-мемлекеттерде аристократиялық және әулеттік басқару күшейді (мысалы, Флоренциядағы Медичилер әулеті).
Италия — Еуропаның оңтүстігінде, Жерорта теңізі жағалауындағы Апеннин түбегінде, сондай-ақ Сицилия, Сардиния және бірнеше ұсақ аралдарда орналасқан мемлекет. Ел аумағы — 301,2 мың км².
Географиялық орны және табиғи ерекшеліктері
Жер бедері
Ел аумағының шамамен 4/5 бөлігі — тау мен қырат. Ең биік нүктесі — Альпі тауындағы Монблан шыңы (4807 м), мұнда ондаған ірі мұздықтар бар.
Жазықтар мен таулар
Альпінің оңтүстігінде Падан жазығы орналасып, ол Апеннин тауларымен жалғасады. Италияның қиыр оңтүстігі — Калабрия таулы өңірі.
Аралдар және сейсмикалық белсенділік
Аралдардың көпшілігі таулы әрі жанартаулық сипатта. Орта және Оңтүстік Италияда жер сілкінісі жиі байқалады.
Пайдалы қазбалар
Италияда тас көмір, лигнит, мұнай, табиғи газ, қорғасын, темір кені, күкірт және өзге де ресурстар кездеседі. Сынап қоры бойынша әлемде Испаниядан кейін 2-орында.
Климат
Италия негізінен субтропиктік белдеуде орналасқан: жазы ыстық әрі қуаң, қысы жұмсақ. Солтүстігі қоңыржай белдеудің орманды аймағына, ал оңтүстігі субтропиктік жағдайға жақын.
Шілде
Солтүстікте 20–22°C, оңтүстікте 28°C-қа дейін.
Қаңтар
Солтүстікте 0°C шамасында, оңтүстікте 12°C-қа дейін.
Жауын-шашын
500 мм-ден (Сицилия, Сардиния) 3000 мм-ге дейін (Шығыс Альпі, Солтүстік Апеннин).
Альпінің биік бөліктерінде қыста –15…–20°C дейін суық болуы мүмкін.
Өзен-көлдері
Елдің басты өзені — По (ұзындығы 652 км). Ірі өзендер қатарына Адидже, Брента, Рено, Арно, Тибр және басқалары жатады. Ірі көлдердің көпшілігі — Гарда, Комо және өзге көлдер — Альпі аймағында орналасқан.
Табиғи зоналар, топырақ және жануарлар дүниесі
Өсімдіктері
- Альпінің 800 м-ге дейінгі белдеуінде жалпақ жапырақты ормандар (емен, үйеңкі) өседі.
- Жоғарырақта шамшат және қылқан жапырақты ормандар таралған.
- Ең биік бөліктерінде субальпілік шалғындар кездеседі.
- Апеннин, Сицилия және Сардинияда мәңгі жасыл тоғайлар, емен мен шамшат өседі.
Жануарлары
Альпі мен Апеннин аймақтарында тау ешкі, жабайы мысық, сусар, күзен, абруц аюы кездеседі. Италияда шамамен 400-ге тарта құс түрі мекендейді. Көрші теңіздер балыққа бай.
Падан (По) жазығында құнарлы топырақ пен қолайлы жағдайдың арқасында егіншілік жақсы дамыған.