Әр елдің әлеуметтанушыларымен сирек бір жерден шығатын пікір айтылады
Әлеуметтануды әр қырынан түсіндіру: оқулықтардағы анықтамалар
Әртүрлі елдердің әлеуметтанушылары бір мәселеде сирек бір жерден шығатын ортақ пікір айтады. Мұны соңғы жылдары АҚШ пен Англияда жарық көрген әлеуметтану оқулықтарындағы анықтамалардан-ақ байқауға болады: пәннің мазмұны әр авторда өзгеше басымдықпен беріледі.
Бірқатар зерттеушілер әлеуметтануды, ең алдымен, адамдардың өзара әрекет үлгілерін зерттейтін ғылым ретінде сипаттайды. Мысалы, С. Курт, С. Хастингс және Д. Харрис: «Әлеуметтану — адамзаттың өзара әрекет үлгілерін ғылыми зерттеу», — деп анықтайды.
Басқалары назарды адам тәртібі мен оған ықпал ететін әлеуметтік ортаға аударады. Кр. Дуб: «Әлеуметтану — адам тәртібін және осы тәртіпке әсер ететін әлеуметтік ортаны ғылыми зерттеу», — дейді.
Анықтамалар панорамасы
Төмендегі тұжырымдар әлеуметтанудың әртүрлі методологиялық және мазмұндық екпіндерін көрсетеді.
Ст. Мур, Б. Хендри
«Әлеуметтану — адам тәртібін зерттеу әдістері жөніндегі ғылым».
Дж. Херд
«Әлеуметтану — адам қауымын зерттеудің ең нақты, негізгі жолы».
М. Тейлор, Л. Рин, С. Розенталь, К. Догби
«Әлеуметтану — әлеуметтік топтарды және олардың адам тәртібіне ықпалын зерттеу».
Н. Смелсер
«Әлеуметтану — қоғам мен әлеуметтік қатынастарды ғылыми зерттеу. Ол берілген фактілерге және әлем шындығына сүйене отырып, ғылыми түсіндірулер арқылы құбылыстарды ұғынуға талпынады».
Келтірілген анықтамалардың елеулі бөлігі бұл пәнді тәртіп (мінез-құлық) тұрғысынан түсіндіруге бейім. Дегенмен, соңғы жылдары бірқатар авторлар әлеуметтанудың пәндік өрісін кеңейтіп, оны қоғам, әлеуметтік құрылым және әлеуметтік жүйе туралы ғылым ретінде тереңірек ашуға ұмтылады.
Қорытынды
Әр анықтама әлеуметтанудың ғылыми негізін түсінуге өзіндік үлес қосады: біреуі өзара әрекет логикасын айқындайды, екіншісі тәртіп пен ортаның байланысын көрсетеді, үшіншісі топтар мен құрылымдардың рөлін алға шығарады. Осындай көпқырлылық пәнді жан-жақты түсінуге мүмкіндік береді.