Ақша аудару операциялары
Қолма-қол ақшаны басқару және кассалық операциялар
Қаржы нарығының күрделенуіне байланысты банктер үшін қолма-қол ақшаны басқару — маңызды міндеттердің бірі. Бұл міндетке қолма-қол ақшаны қабылдау, жалған банкноттарды анықтау, ақша қаражатына иелік ету, нақты валютаны айырбастау және сату сияқты қызметтер кіреді. Нәтижесінде банкте әртүрлі төлем тәртіптері мен клиенттік операциялар тұрақты түрде жүзеге асырылады.
Негізгі мақсаттар
- Қауіпсіздік пен сенімділікті қамтамасыз ету (қабылдау, тексеру, жалған ақшаны тану).
- Қолма-қол ақша айналымын ұйымдастыру (беру, қабылдау, сақтау).
- Валюталық операцияларды орындау (айырбастау, сату, конверсия).
Клиенттердің ақша салу логикасы
Клиенттердің мақсаттары әртүрлі. Заңды тұлғалар мен кәсіпкерлер қолма-қол ақшаны есеп айырысу шотына енгізіп, төлемдер жүргізу үшін пайдаланады. Ал жеке тұлғалар көбіне қолма-қол ақшаны депозиттік немесе жинақ шоттарына салып, пайыздық табыс алуды көздейді.
Заңды тұлғалар
Төлемдерді уақытылы орындау, қолма-қол ақшаны есеп айырысу айналымына енгізу, кассалық тәртіпті сақтау.
Жеке тұлғалар
Жинақтау, депозит арқылы пайыз алу, аударымдар мен күнделікті төлемдер.
Кассалық операциялардың мәні
Кассалық операциялар — банктің клиенттердің ақша қаражаты мен құндылықтарын қабылдау және беру бойынша жүзеге асыратын операциялары. Меншік түріне қарамастан, кәсіпорындар мен мекемелер өз қаражатын банкте сақтай алады, ал банк қолма-қол ақшаны беру, қабылдау және сақтауды қамтамасыз етеді.
Бухгалтерлік есепте көрсету
Кассада сақталған ақша қаражаты бухгалтерлік есепте 1010 — «Кассадағы ақша қаражаты» шотында және 1000 бөлімшесінің ақша қаражаттары шоттарында көрсетілуі тиіс.
Дебет: кассаға түскен ақша сомалары жазылады.
Кредит: кассадан есептен шығарылған ақша сомалары жазылады.
Бұл шоттар бойынша жазбалар кассалық кіріс және шығыс ордерлері негізінде рәсімделеді.
Касса және кассалық операциялар аудиті
Кассалық операциялардың аудиті, әдетте, үш негізгі бағыт бойынша жүргізіледі. Бұл бағыттар қолма-қол ақшаның сақталуын, есепке алу толықтығын және шығыс операцияларының заңдылығын кешенді түрде бағалауға мүмкіндік береді.
1) Түгендеу
Қолма-қол ақша мен құндылықтардың нақты бар-жоғын және жағдайын анықтау.
2) Кіріске алу
Ақшаны толық және уақытылы кіріске алуды тексеру.
3) Шығысқа есептен шығару
Ақшаның шығыстарға дұрыс есептен шығарылғанын тексеру.
Аудит кезінде жиі қолданылатын құжаттар
Касса ревизиясын ұйымдастыру
Комиссияны тағайындау туралы бұйрық, кассирді тағайындау туралы бұйрық, кассирмен материалдық жауапкершілік туралы шарт, кассалық құжаттар (КО-1–КО-5), аванстық есептер, кассаны түгендеу актілері, 1 ведомость, 1 журнал-ордер, Бас кітап.
Құжаттық рәсімдеудің дұрыстығы
Кіріс/шығыс кассалық құжаттар (КО-1–КО-5), аванстық есептер, кассалық түгендеу материалдары, 1 журнал-ордер, 1 ведомость, Бас кітап.
Кіріске алу толықтығы мен мерзімділігі
Банк көшірмелері, чек кітапшалары, заңды және жеке тұлғалармен шарттар, банк көшірмелеріне тіркелген бастапқы құжаттар, кассалық құжаттар (КО-1–КО-5), 1 журнал-ордер, Бас кітап.
Шығысқа есептен шығарудың дұрыстығы
КО-1, КО-2, КО-3, КО-4, КО-5, 1 журнал-ордер, Бас кітап.
Есеп шоттарында көрсетудің дұрыстығы
Бастапқы құжаттар, 1 журнал-ордер, 1 ведомость, Бас кітап және аналитикалық кестелер. Нәтижесінде тұжырымдар мен ұсыныстар негізделеді.
Қорытынды құжаттар
Кассаны тексеру актісі, ескертулер тізімі және оларды жою жөніндегі ұсыныстар.