АВТОКӨЛІКТІҢ ФИЗИКАЛЫҚ ТОЗУЫН АНЫҚТАУ
Кіріспе
Бүгінгі нарықтық экономика мен құқықтық мемлекеттің маңызды институттарының бірі ретінде бағалау қызметі қарқынды дамып келеді. Бағалау қоғамда тұрақты экономикалық қатынастарды қалыптастыруға, сондай-ақ меншік құқығы объектілерінің өркениетті экономикалық айналымын қамтамасыз етуге қажет.
Қазақстан Республикасында активтердің елеулі бөлігін автокөлік құралдары құрайтындықтан, автокөліктік кешенде олардың құнын бағалауға сұраныс артып отыр. Бұл қажеттілік, әсіресе, сақтандыру нарығының қалыптасуымен өзекті бола түсті: апат, авария, өрт, жол-көлік оқиғасы және өзге де жағдайлар салдарынан туындайтын залал мөлшерін айқындау кейіннен шығынды өтеудің негізгі шарты болып табылады.
Сонымен қатар автокөлік құралдарын бағалау банктік жүйеде де маңызды рөл атқарады: меншік иесі көлікті кепілге қойып, несие алу үшін оның нарықтық құнын дәл анықтауы қажет.
Автокөлік құралдарын бағалаудың ерекшеліктері
- Бағалау объектісі ретінде автокөлік құралдары функционалдық, конструктивтік және эксплуатациялық сипаттамалары бойынша өзге объектілерден ерекшеленеді.
- Құнға әсер ететін факторлардың құрамы мен ықпалы басқа бағалау объектілеріне қарағанда өзгеше.
- Құқықтық, ұйымдастырушылық, ақпараттық және әдістемелік аспектілер тұрғысынан айтарлықтай айырмашылықтар бар.
- Автокөлік құралдары қауіпті объектілер санатына жатады, сондықтан материалдық залалды өтеумен байланысты құқықтық салдарлар жиі туындайды және бұл бағалау жүргізуді талап етеді.
- Көлік нарығының құрылымы мен параметрлері өзге тауар нарықтарынан ерекшеленеді; бұл нарықтық құнды анықтауда әдістемелік және ақпараттық қамтамасыз етуді күрделендіреді, сондықтан көбіне салыстырмалы тәсіл қолданылады.
Бағалау қажет болатын негізгі жағдайлар
Инвестиция және даму
- Бизнес-жоспар әзірлеу, автомобильдік-құрылыс өндірісін құру және дамыту.
- Өндіріске жіберу кезінде болжамды нарықтық құнын бағалау.
- Негізгі қордың белсенді бөлігін (көлік құралдары тобы бойынша) қайта бағалау.
Мәмілелер және меншік
- Жекешелендіру кезінде бағалау.
- Мемлекет меншігіндегі автокөлік құралдарымен мәміле жасау.
- Сату-сатып алу (аукциондық мәмілелерді қоса алғанда).
- Бартерлік мәмілелер.
Қаржыландыру және есеп
- Кепіл рәсімдеу және несие алу.
- Жалға беру және лизинг.
- Кәсіпорынның жарғылық қорына салым ретінде рәсімдеу.
- Мүлікті түгендеу (инвентаризация).
Сақтандыру, тәуекел және құқық
- Сақтандыру: апат, авария, өрт, жарылыс, табиғи құбылыстар, су басу, ұрлау және өзге тәуекелдер жағдайында.
- Көлік құралы зақымданғандағы залал құнын бағалау.
- Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру.
- Сот шешімімен мүлікті (автокөлік құралдарын) бөлу.
- Конфискациялау, есептен шығару және жою.
Кеден және салық салу
- Қазақстан Республикасына кедендік шекара арқылы кіргізу кезінде.
- Мүлік салығын есептеу үшін салық салу базасын анықтау.
- Сыйға тарту (салық салу мақсатында).
- Мұраға қалдыру (салық салу мақсатында).
Курстық жұмыстың мазмұны туралы
Курстық жұмыста қойылған мақсаттарға жету үшін автокөлік құралдарын бағалау бойынша ғылыми, әдістемелік, ақпараттық және ұйымдастырушылық қамтамасыз ету мәселелері қарастырылады. Сонымен қатар жұмыста автокөлік құралдарын бағалаудың негізгі аспектілері жүйелі түрде ашып көрсетіледі.
1-тарауда автокөлік құралдарының ерекше белгілері толық әрі дәлелді түрде сипатталып, олар бағалау объектісінің жеке класы ретінде қарастырылады. Бұл бөлімде бағалаудың негізгі қағидалары, мақсаттары, құн түрлері және автокөлік құралдарын жіктеу сияқты маңызды ұғымдар беріледі.
Жұмыс көлемі: 42 бет.
1. Машина, көлік құралдары және құрылғыларын бағалаудың теориялық негізі
1.1 Автокөлік құралдарын анықтау және жіктеу
Бұл бөлімде автокөлік құралдарының бағалау объектісі ретіндегі анықтамасы мен жіктелуі, сондай-ақ оларды басқа активтерден ажырататын сипаттамалары қарастырылады.
1.2 Автокөлік құралдары құнының түрлері, бағалау мақсаттары және қағидалары. Бағалау үрдісі
Бұл бөлімде құн түрлері, бағалау мақсаттары мен қағидалары, сондай-ақ бағалау үрдісінің негізгі кезеңдері жүйеленеді.
1.3 Машина, көлік құралдары және құрылғыларын бағалаудың құқықтық, ақпараттық қамтамасыз етілуі және әдіснамалық негіздері
Мұнда бағалауды жүргізудің құқықтық базасы, ақпараттық дереккөздері және қолданылатын әдіснамалық қағидаттары қарастырылады.
2. Машина, көлік құралдары мен құрылғылардың физикалық тозуын анықтау тәсілдемелері
2.1 Көлік құралдарының индекстелген тозуын анықтау
Бұл бөлім көлік құралдарының тозуын индекстеу арқылы есептеу тәсілдерін және олардың тәжірибелік қолданылуын сипаттауға бағытталған.
2.2 Шығындық тәсілдің машина және құрал-жабдықтарды бағалауда қолданылатын әдістері
Мұнда шығындық тәсілге негізделген әдістердің мазмұны және оларды машина мен құрал-жабдықтарды бағалауда қолдану ерекшеліктері беріледі.
3. Автокөліктің физикалық тозуын анықтау
3.1 Mercedes-Benz 300 SE 2.8 маркалы автокөліктің физикалық тозуын ескере отырып, тәуелсіз бағалау
Бұл бөлімде нақты мысал ретінде Mercedes-Benz 300 SE 2.8 автокөлігінің физикалық тозуы ескеріліп, тәуелсіз бағалау жүргізу логикасы қарастырылады.
3.2 Автокөлік құралын бағалау туралы есеп
Бұл бөлімде бағалау нәтижелерін рәсімдеу талаптары мен бағалау туралы есептің құрылымы қамтылады.
Қорытынды
Қорытынды бөлімде автокөлік құралдарын бағалаудың экономикалық және құқықтық маңызы жинақталып, қарастырылған тәсілдер мен қолдану жағдайлары бойынша түйіндер жасалады.
Қолданылған әдебиеттер
Бұл бөлімде курстық жұмысты орындау барысында пайдаланылған дереккөздер тізімі беріледі.