Еуразия материгінің жер бедері туралы қазақша реферат
Еуразия материгінің жер бедері
Еуразияның жер бедері аса алуан түрлі. Материктің теңіз деңгейінен орташа биіктігі 840 м, ал аумағының жартысынан астамын таулар құрайды.
Әлемдегі ең биік тау жүйелері
Еуразияда дүние жүзіндегі ең биік тау жүйелері орналасқан. Мұнда абсолюттік биіктігі 8000 м-ден жоғары 14 шың бар. Олардың 11-і Гималайда шоғырланған. Ең биік нүкте — Джомолунгма (Эверест), биіктігі 8848 м.
Таулардың аралығын кең байтақ жазықтар алып жатыр. Жер бедерінің тағы бір маңызды ерекшелігі — биіктік ауытқуларының өте үлкен болуы.
Биіктік айырмашылығының рекорды
Бұл ерекшеліктер Еуразияның даму тарихымен және оны құрайтын жер қыртысындағы ұзақ мерзімді өзгерістермен тығыз байланысты.
Геологиялық құрылым және платформалар
Материктің негізін құрайтын Еуразия литосфералық тақтасы әртүрлі геологиялық жастағы құрылымдардың жымдасуынан түзілген. Ең ежелгі платформаларға мыналар жатады:
-
Шығыс Еуропа
Ежелгі платформа
-
Сібір
Ежелгі платформа
-
Қытай
Платформалық құрылым
-
Корей
Платформалық құрылым
-
Оңтүстік Қытай
Платформалық құрылым
Бұл платформалардың арасындағы қозғалмалы белдеулерде жүрген кейінгі тау түзілу үдерістері нәтижесінде платформалар әртүрлі өзгерістерге ұшырап, бір-бірімен жалғасып отырды. Соның нәтижесінде материктің көлемі біртіндеп ұлғайды.
Соқтығысу аймақтары және ірі таулы өлкелер
Кейінірек Еуразияға ежелгі Гондвана материгінің сынықтары — Арабия мен Үндістан платформалары соқтығысты. Литосфералық тақталардың түйісуі жүрген материктің оңтүстігінде өте күшті тау түзілу байқалды.
- Кавказ
- Армян таулы қыраты
- Иран таулы қыраты
- Памир
- Тибет таулы қыраты
- Гималай таулары
Шығыс шет: аралдар доғалары мен терең шұңғымалар
Материктің шығысында Тынық мұхиттық тақта Еуразия тақтасының астына сыналап енетін аймақта аралдар доғалары мен мұхиттық терең шұңғымалар түзілген. Бұл өңірдегі жер қыртысы қазіргі уақытқа дейін өте қозғалмалы күйінде сақталып отыр.