Құрылыстарды, техникалық құралдарды немесе құрылғыларды қолдана отырып, жер үстi көздерiнiң су ресурстарын пайдалануды жүзеге асырушы жеке және заңды тұлғалар төлемақыны төлеушілер болып табылады
Төлемақыны кім төлейді
Құрылыстарды, техникалық құралдарды немесе құрылғыларды пайдалана отырып, жер үсті су көздерінің су ресурстарын қолданатын жеке және заңды тұлғалар төлемақы төлеушілер болып табылады.
Салық салу объектілері
Төлемақы салынатын объектілер төмендегі көлемдер мен көрсеткіштерді қамтиды.
1) Жер үсті су көзінен алынған судың көлемі
- Каналдарда бассейнаралық бұруды жүзеге асыру кезінде және ернеуден тыс су қоймаларында ағынды реттеу кезінде сүзу мен булануға кететін су шығындары (су шаруашылығы жүйелерінің жобалық деректері негізінде, су қорын пайдалану және қорғау саласындағы уәкілетті орган бекіткен).
- Табиғат қорғау және (немесе) санитарлық-эпидемиологиялық су ағызу көлемі (уәкілетті орган заңнамада белгіленген тәртіппен бекіткен).
- Су тасқынының, су басудың және су астында қалудың алдын алу мақсатында суару жүйелеріне мәжбүрлі су жинау көлемі (уәкілетті орган растаған) төлемақы салынатын су көлеміне кірмейді.
2) Өндірілген электр энергиясының көлемі
Су ресурстарын пайдалану нәтижесінде өндірілген электр энергиясының көлемі төлемақы объектісі болып табылады.
3) Су көлігімен тасымалдау көлемі
Су көлігі арқылы тасымалданатын жүк көлеміне байланысты төлемақы есептеледі.
4) Балық аулау және өзге су пайдалану көлемдері
Балық аулау көлемі, сондай-ақ су пайдаланудың басқа да түрлері бойынша анықталатын көлемдер төлемақы объектілеріне жатады.
Төлемақы қолданылмайтын жағдайлар
Су ресурстары жекелеген азаматтарға бекітіліп берілмей және судың жай-күйіне әсер ететін құрылыстарды немесе техникалық құрылғыларды қолданбай жүзеге асырылған жағдайда, төмендегі әрекеттер үшін төлемақы қолданылмайды:
- кеме тіркемесінсіз ағашты ағызу;
- рекреациялық мақсаттағы пайдалану;
- жер қазатын техниканы қолдану;
- батпақты құрғату;
- жалпы су пайдалану.
Ставкалар және лимиттен асып кету
Төлемақы ставкаларын облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті өкілді органдары белгілейді.
Маңызды
Су жинаудың нақты көлемі су қорын пайдалану және қорғау саласындағы уәкілетті орган белгілеген лимиттен асып кеткен жағдайда, асып кеткен бөлігі бойынша төлемақы үш есе мөлшерде ұлғайтылады.
Есептеу және төлеу тәртібі
Төлем сомасын төлеуші су пайдаланудың нақты көлемі мен белгіленген ставкалар негізінде дербес айқындайды.
Ай сайынғы төлем
Төлеушілер (шаруа (фермер) қожалықтары мен ауыл шаруашылығы өнімін өндіруші заңды тұлғаларға арналған арнаулы салық режимдерінде бюджетпен есеп айырысатын салық төлеушілерден басқа) нақты пайдаланылған су көлемі үшін ағымдағы төлем сомаларын есепті айдан кейінгі айдың 20-сынан кешіктірмей ай сайын бюджетке енгізуге міндетті.
Төлемнің қай бюджетке түсуі
Төлем рұқсат құжаттарында көрсетілген арнаулы су пайдалану орны бойынша бюджетке төленеді.
Жекелеген санаттар үшін ерекшеліктер
1) Арнаулы салық режиміндегі ауыл шаруашылығы төлеушілері
- Ағымдағы салық кезеңінің 1 қаңтарынан 1 қазанына дейінгі кезеңге есептелген ағымдағы төлемдер сомасы ағымдағы салық кезеңінің 25 қазанынан кешіктірмей төленеді.
- 1 қазаннан 31 желтоқсанға дейінгі кезеңге есептелген сома есепті кезеңнен кейінгі салық кезеңінің 25 наурызынан кешіктірмей төленеді.
2) Өнеркәсіп орындары
Өнеркәсіп орындары өндірістік қажеттіліктер үшін су шаруашылығы жүйелерінен алатын суға (су тікелей су шаруашылығы жүйелерінен, басқа өнеркәсіп орындарынан немесе тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қызмет көрсету ұйымдарынан келуіне қарамастан) төлемақы төлейді.
3) Тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қызмет көрсету ұйымдары
Бұл ұйымдар өнеркәсіп орындарына берілетін судың көлемін шегере отырып, жер үсті көздерінен алынатын су үшін бюджетке төлемақы төлейді.
4) Су көздеріндегі жүк тасымалы
Жеке және заңды тұлғалар суды қысыммен ағызатын және суды реттейтін құрылыстары бар су көздерінде жүк тасымалы үшін төлемақы төлейді.
5) Жылу энергетикасы кәсіпорындары (коммуналдық қажеттіліктер үшін)
Тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қажеттіліктер үшін жылу энергиясын өндіруге жұмсалатын су бойынша төлемақы мөлшері тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қызмет көрсету ұйымдары үшін көзделген ставкалар бойынша белгіленеді.
6) Агрегаттарды суытуға арналған су (қайта тұтыну)
Агрегаттарды суыту (суды қайталап тұтыну) үшін технологиялық қажеттіліктерге суды жинау лимиті шегінде су алатын жылу энергетикасы кәсіпорындары төлемақы мөлшерін тұрғын үй-пайдалану және коммуналдық қызмет көрсету ұйымдары үшін көзделген ставкалар бойынша белгілейді.
Суды қайтарусыз тұтыну үшін төлемақы мөлшері өнеркәсіп орындарына белгіленген ставкалар бойынша айқындалады.
Салық есептілігі
Есеп-қисапты тапсыру
- Төлемақы төлеушілер арнаулы су пайдалану орны бойынша салық органдарына ағымдағы төлемдер сомасының есеп-қисабын табыс етеді.
- Осы талаптың жекелеген төлемдеріне қатысты ерекшеліктерді қоспағанда, есеп-қисап тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі айдың 20-сынан кешіктірмей тапсырылады.
- Шаруа (фермер) қожалықтары және ауыл шаруашылығы өнімін өндіруші заңды тұлғаларға арналған арнаулы салық режимдерін қолданатын төлеушілер есеп-қисапты есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 20 наурызынан кешіктірмей табыс етеді.
Куәландыру талабы
Ағымдағы төлемдер сомасының есебі салық органына тапсырылғанға дейін су қорын пайдалану және қорғау саласындағы аумақтық уәкілетті органда куәландырылады.