Қазақша рефераттар

Италия мемлекеті туралы қазақша реферат

Италияның орта ғасырлардағы тарихы ұзақ уақыт бойы саяси дербестіктің әлсіздігімен және аймақтық бөлшектенумен сипатталды. Рим империясы ыдырағаннан кейін Апеннин түбегі құнарлы жері мен сауда жолдарына байланысты әртүрлі жаулаушылар үшін тартымды аймаққа айналды.

Негізгі ой

Италия XIX ғасырдың ортасына дейін біртұтас мемлекет ретінде толық қалыптаспады; сондықтан оның орта ғасырлардағы дамуын көбіне қалалар мен өңірлер тарихы ретінде қарастыру орынды.

Ерте орта ғасырлар: биліктің ауысуы және аймақтық айырмашылықтар

Лангобардтар және солтүстік пен орталық аймақтардың орнығуы

Римдік үстемдік әлсіреген кезеңде Италияға алғашқылардың бірі болып лангобардтар келіп, әсіресе солтүстік пен орталық өңірлерде орнықты. Лангобард корольдігі Италияның солтүстігінде белгілі бір дәрежеде тәртіп пен әкімшілік құрылымның қалыптасуына ықпал етті.

Кейін франктердің ықпалы күшейіп, лангобардтар билігі жойылды. Дегенмен бұл өзгерістер Италия жерлерін толық әрі бірізді түрде біріктіріп жіберген жоқ: көптеген аймақтар өз ерекшелігін сақтап, саяси құрылымдар әркелкі дамыды.

Папалық облыс: байланыстардың сақталуы

Шіркеудің ықпалы күшейген кезеңде Папалық облыс (Папа мемлекеті) аймақтық саясатта маңызды орын алды. Ол мәдениет пен шаруашылық қатынастар тұрғысынан солтүстік италиялық өңірлермен байланысын үзбей, белгілі бір тұрақтылық факторы ретінде көрінді.

Оңтүстік Италия: Византия, арабтар және нормандар

Солтүстік пен орталықта лангобардтар ықпалы артқан тұста, Италияның оңтүстігі біршама уақыт Византияның билігінде қалды. Алайда императорлық биліктің негізгі назары Таяу Шығысқа ауып, Апеннин түбегіндегі иеліктерді ұзақ ұстап тұру қиындай түсті.

IX ғасырда Сицилияны және түбектің оңтүстігіндегі едәуір аумақты арабтар жаулап алды. Кейін бұл өңірде нормандардың ықпалы күшейді. Үстем топтардың жиі ауысуы оңтүстіктің мәдени болмысына әртүрлі қабат қосқанымен, саяси тұрақсыздық пен экономикалық артта қалушылықты да тереңдетті.

Аймақтық контраст

  • Солтүстік: салыстырмалы тұрақтылық, қала мен қолөнердің жандана бастауы.
  • Оңтүстік: биліктің жиі ауысуы, ауыл шаруашылығы басым өңір ретінде қалыптасу.

Жоғары орта ғасырлар: қалалардың өрлеуі және экономикалық серпін

Солтүстік және орталық Италияда салыстырмалы саяси тұрақтылық қолөнер өндірістерінің, сауда қатынастарының және қалалық өмірдің дамуына қолайлы жағдай жасады. XII ғасырда Италияның бірқатар қалалары бұрын-соңды болмаған экономикалық және мәдени өрлеуді бастан кешірді.

Феодалдық бөлшектену және біртұтас мемлекеттің кеш қалыптасуы

Италия Еуропаның көптеген елдерімен салыстырғанда феодалдық бөлшектенуді көбірек сезінді. Верден келісімінен кейін Италия иеліктері императорлық мұрагерлік жүйелердің бір бөлігі ретінде қарастырылып, сыртқы әулеттік мүдделердің тоғысында қалды.

Бұл жағдай Италияның саяси картаға дербес, біртұтас мемлекет ретінде шығуын кешеуілдетті: орта ғасырлардан Қайта өрлеу дәуіріне және Жаңа заманға дейінгі аралықта Италия көбіне жеке қалалар мен өңірлердің дербес (немесе жартылай дербес) саясаты арқылы өмір сүрді.

Жер мен ақша қатынастары: ауыл шаруашылығының жаңғыруы

Италияда лангобард дәуірінен келе жатқан аллодиаль жер иелену дәстүрлері сақталып, кейінгі кезеңдерде франк мұрагерлігімен араласа дамыды. IX ғасырдан бастап тауар-ақша қатынастары айқын күшейіп, жер сауда-саттық объектісіне айналды.

Жерді тек ірі феодалдар ғана емес, жергілікті жер иелері мен қалалықтар да сатып ала бастады. Қалаларға жақын егістік алқаптарында жалдамалы еңбек кеңірек қолданылып, ауыл шаруашылығының өнімділігі арта түсті.

Маңызды қорытынды

Италияда дербес шаруа қожалықтарының рөлі бірқатар басқа еуропалық өңірлерге қарағанда салыстырмалы түрде маңызды болып, аграрлық өсім кейінгі экономикалық кеңеюге берік негіз қалады.

Императорлық ықпалдың шектеулілігі

Германдық императорлардың Италиядағы нақты ықпалы әрдайым тұрақты болған жоқ. Көп жағдайда олардың билігі өз иеліктері мен вассалдық қатынастар шеңберінде ғана сезіліп, жергілікті саяси күштер мен қалалық құрылымдар аймақтық өмірді өз бетінше қалыптастырды.

Осылайша Италияның саяси және экономикалық келбеті біртұтас құрылымнан гөрі, әр өңірдің ерекшелігімен құралатын күрделі «мозаикаға» ұқсап отырды.

Пайдаланылған әдебиеттер

  • «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия. Бас редактор Ә. Нысанбаев. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 1998. ISBN 5-89800-123-9.
  • Pohlsander, Hans A. Constantine I (306–337 AD). De Imperatoribus Romanis, 2004-01-08 (қол жеткізілген күні: 2007-03-20).
  • Taagepera, Rein (1979). “Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.” Social Science History 3(3–4): 125. doi:10.2307/1170959. JSTOR 1170959.
  • Durand, John D. Historical Estimates of World Population: An Evaluation, 1977, 253–296-бб.
  • Roman Empire — Britannica Online Encyclopedia (britannica.com).
  • «Қазақ мәдениеті». Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2005. ISBN 9965-26-095-8.