Солтүстік Герман Одағын құрудағы Бисмарктың рөлі туралы қазақша реферат

1861 жылы Пруссия тағына Вильгельм I отырды. Көп ұзамай ол Германияны біріктіруге айрықша ықпал еткен тұлға — юнкер-топтан шыққан Отто фон Бисмаркты — үкіметке шақырды. 1862 жылдың қазан айының басында Бисмарк ресми түрде министр-президент әрі сыртқы істер министрі болып тағайындалды.

Осы сәттен бастап ол 28 жыл бойы әуелі Пруссияның, кейін Герман империясының саясатын айқындады. Алғашқы бағдарламалық сөздерінің бірінде Бисмарк көп айтылатын қағидасын жариялады: «Тарихтың ұлы мәселелері сөздермен де, қаулылармен де шешілмейді… олар қан мен темір арқылы шешіледі». Кейін саяси әдебиетте «қан мен темір саясаты», «Темір канцлер» деген тіркестер оның бейнесімен тікелей байланыстырылды.

Бисмарк саясатының алғашқы ірі нысанасына Дания айналды. Данияға қарсы соғыс Шлезвиг пен Гольштейннің бірігіп, Герман одағы құрамында тағы бір тәуелсіз мемлекеттің пайда болуын болдырмау мақсатында басталды. Сонымен қатар бұл соғыс қайта ұйымдастырылып, саны артқан Пруссия армиясын тәжірибеде сынаудың да мүмкіндігі еді.

Шабуыл жасау сәті дәл таңдалды: Пруссия қысқа мерзім ішінде Данияны жеңіліске ұшыратты. Жеңістен кейін Австрия да өз пайдасын көздеп, Пруссиямен бірге әрекет етуге ұмтылды, ал Франция бейтараптықты сақтады. Нәтижесінде Бисмарктың беделі тек Пруссия ішінде ғана емес, Еуропа мемлекеттері алдында да өсе түсті.

Вильгельм I өз хаттарының бірінде Бисмарктың еңбегін жоғары бағалап, соңғы жылдарда Пруссияның халықаралық орнын нығайтқанын және болашаққа үміт арттыратынын атап өтті.

Алайда Даниядан алынған герцогтіктердің тағдыры бірден шешілген жоқ. Шлезвиг пен Гольштейнді бірлесіп басқару Пруссия мен Австрияның қарым-қатынасына тәуелді болды. Уақыт өте келе дәл осы мәселе жалпы герман мәселесінің, соның ішінде Пруссияның келешек бағытының да шешуші түйініне айналды.

Дания соғысындағы табыстан кейін күшін сезінген Пруссия милитаризмі Бисмарктың саяси есебіне сай Австрияға қарай бағытталды. Шлезвиг–Гольштейнді бірлесіп басқару кезіндегі келіспеушіліктер Бисмарк үшін соғыс бастауға ыңғайлы сылтауға айналды.

Соғысқа дайындықта Пруссия үшін Патшалық Ресейдің бейтараптығын қамтамасыз ету маңызды болды. Данияға қарсы соғыс пен Австро–Пруссия соғысының арасындағы аралық небәрі екі жыл ғана еді. Тарихшы В. В. Чубинский Бисмарк туралы еңбегінде: «Бірінші қақтығыс екіншісіне алып баратынын замандастар да сезді», — деп жазады.

1866 жылдың жазында Австрия мен Пруссия арасында соғыс басталды. Садова түбіндегі шешуші шайқаста жақсы дайындалған әрі заманауи қарумен жабдықталған Пруссия әскері австриялықтарды талқандады. Бұл жеңіс герман мәселесіндегі күштер тепе-теңдігін түбегейлі өзгертті.

Пруссияға Ганновер, Гессен-Кассель, Нассау және еркін Франкфурт қаласы қосылды. Осылайша Солтүстік Герман одағы деген атпен Орталық Еуропада іс жүзінде жаңа мемлекеттік құрылым пайда болды.

Бисмарк өз мемуарларында: «Мен біріккен Германия — уақыт мәселесі екенін сездім; Солтүстік Германия оны жүзеге асырудағы алғашқы кезең болды», — деп жазады.

Көптеген тарихшылар Австро–Пруссия соғысын Бисмарктың «үстіңгі революциясы» деп сипаттайды. Мұның екі негізгі себебі бар.

• Германияның бірігуі — прогрессивті қадам болды және буржуазияның тарихи мақсат-мүддесіне сай келді.
• Бірігу Бисмарк тарапынан радикалды, осы мағынада революциялық тәсілдермен — соғыс пен күш саясаты арқылы — жүзеге асырылды.

Соғыстар Пруссиялық монархия атынан жүргізілгендіктен, буржуазия өз либералдық ұстанымдарының бір бөлігінен бас тартуға мәжбүр болды. Осылайша Германияның бірігуі ұлттық мақсатты орындаумен қатар, саяси күштердің ішкі теңгерімін де Пруссия монархиясының пайдасына өзгертті.