БАКЛАЖАН
Баклажан — алқа тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдік, ал мәдени түрде өсірілгенде көбіне біржылдық ретінде өсіріледі. Оның жабайы түрлері Оңтүстік-Шығыс Азияда (Үндістан, Бирма және т.б.) кездеседі. Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде кеңінен өсіріледі.
Ботаникалық сипаттамасы
Сабағының биіктігі 30–70 см. Жапырағы ірі, күлгін реңкті, кезектесіп орналасады. Гүлдері шоғырланып өседі.
Тамыры шашақты. Жемісі домалақ, алмұрт немесе қияр тәрізді, түсі қоңыр не қара күлгін болады; салмағы шамамен 0,4–1 кг.
Тұқымы ұсақ, ұзындығы 2–4 мм, жалпақ, сарғыш түсті.
Өсу жағдайы және маусымдылығы
Талаптары
- Жылу мен ылғалды жақсы көреді.
- Ең қолайлы температура: 20–30°C.
- Топырақ ылғалдылығы: шамамен 80%.
Гүлдеу және жеміс беру
- Гүлдеуі: маусым–шілде.
- Жеміс беруі: шілде–тамыз.
Құрамы және тағамдық құндылығы
Баклажан жемісінің құрамында құрғақ заттар 7,1–11%, қант 2,72–4%, ақуыз 0,6–1,4%, май 0,1–0,4% болады. Сонымен қатар, кальций, фосфор, темір және басқа да минералды тұздарға бай.
Өнімділігі және кең тараған сорттары
Баклажан — өнімділігі жоғары дақыл: қолайлы жағдайда 1 гектардан 15–30 тоннаға дейін өнім алуға болады.
Сорттары
Өсіру тәсілі және күтім
Баклажан негізінен көшет арқылы өсіріледі. Көшеттер егістікке 35–40 см арақашықтықпен, қатар аралығы 70 см болатындай етіп отырғызылады.
Негізгі агротехникалық жұмыстар
- Топырақты қопсыту
- Арамшөп отау
- Суару
- Үстеп қоректендіру
- Өсімдік аурулары мен зиянкестеріне қарсы шаралар жүргізу
Зиянкестері мен аурулары
Зиянкестері
- Дала қандаласы
- Бұзаубас
Аурулары
- Шірік
- Фитофтора
Тарихы және медицинадағы қолданылуы
Баклажан Еуропа елдерінде ертеден дәрілік мақсатта қолданылып келген. Ал тағам ретінде кеңінен пайдаланылуы XVIII ғасырдан басталады.
Медицинада бауыр ауруларын емдеуде және қандағы холестерин деңгейін төмендету мақсатында қолданылғаны айтылады.