Отбасы қызметі
Отбасының қызметі: құрылым мен дамудың өзара байланысы
Отбасы қызметі отбасының құрылымдық ұйымдасуымен және дамуымен тығыз байланысты. Отбасындағы тәртіп ережелері сыртқы ортамен өзара ықпалдасуға да, отбасы мүшелерінің бір-бірімен қарым-қатынасының сипатына да әсер етеді.
Маңызды: Отбасы қызметін түсіну үшін отбасының ішкі нормалары мен қоғамдағы әлеуметтік жағдайларды бірге қарастыру қажет.
Отбасы қызметін қарастырудың екі бағыты
Отбасы қызметі, негізінен, екі тұрғыда қарастырылады:
1) Әлеуметтік ортадағы міндеттер
Қоғамда белгілі бір өкілеттікке ие отбасы мүшелерінің атқаратын өзекті міндеттері мен жауапкершіліктері.
2) Ішкі мінез-құлық процестері
Отбасы ішінде көрініс беретін мінез-құлық феномендері, өзара әрекет үлгілері және қарым-қатынас динамикасы.
Отбасының негізгі қызметтері
Қосымша әлеуметтік өкілеттіктерге ие отбасы мүшелері орындайтын басты қызметтер төмендегідей:
-
Қорғау қызметі: отбасын сыртқы зиян келтіретін факторлардан қорғау.
-
Өзара көмек және қолдау: отбасы мүшелерінің бір-біріне көмектесуі, саулығын сақтауға ықпал етуі.
-
Тәрбиелеу: балаларды тәрбиелеу және олардың тұлғалық қалыптасуына жағдай жасау.
-
Даму үшін алғышарт құру: экономикалық, әлеуметтік, эмоционалдық және дене тұрғысынан жеке дамуға мүмкіндік жасау.
-
Эмоционалдық байланыс: отбасы мүшелерінің өзара жақын эмоционалдық қатынаста болуын қолдау.
-
Әлеуметтік бақылау: отбасындағы өзара мінез-құлыққа белгілі бір нормалар арқылы ықпал ету.
Соңғы 100 жылдағы өзгерістер
Біздің қоғамда отбасы қызметі соңғы жүз жыл ішінде айтарлықтай өзгерді. Бұрын экономикалық қызмет негізгі орын алып, отбасы мүшелерінің денсаулығын сақтау мен дене жағынан дамуына басымдық берілді.
Өндірістік төңкеріс, технологияның дамуы және әлеуметтік қорғау жүйесінің қалыптасуы нәтижесінде экономикалық қызметтің бұрынғы маңызы біртіндеп әлсіреді. Соның орнына әлеуметтік-психологиялық қызметтің рөлі едәуір артты.
Қазіргі үрдіс
Бүгінде көптеген отбасылар үшін негізгі міндет — күнкөрісті ғана қамтамасыз ету емес, ең алдымен бір-біріне психологиялық қолдау көрсету және ішкі тұрақтылықты сақтау.
Бала әлеуметтенуі және отбасының рөлі
Баланың ата-анасымен және құрдастарымен қарым-қатынасы — оның қоғаммен кездесуге дайындалуының маңызды бөлігі. Осы арқылы отбасы балаға әлеуметтік мінез-құлық үлгілерін қалыптастырып, өзара әрекет ету тәсілдерін үйретеді.
Қазіргі уақытта баланың әлеуметтенуінде құрбы-құрдастарымен араласуы, мектептегі тәжірибесі және қоршаған орта туралы түсінігі үлкен рөл атқаратыны мойындалып отыр. Дегенмен бала айналасында болып жатқан оқиғаларды бағалауда ең алдымен өзіне ең жақын адамдардың — отбасы мүшелерінің тәжірибесіне сүйенеді.
Осылайша, бала отбасында меңгерген іс-әрекет үлгілері мен қарым-қатынас тәсілдері оның кейінгі әлеуметтік тәжірибесін айқындайды.
Отбасы береді
- Әлеуметтік нормалар мен рөлдер туралы алғашқы түсінік
- Қарым-қатынас мәдениеті және өзара сыйластық
- Қолдау, қауіпсіздік және эмоционалдық тұрақтылық
Қоғам толықтырады
- Құрбы-құрдастар ортасы арқылы тәжірибе жинақтау
- Мектеп пен қоғамдық кеңістіктегі өзара әрекет дағдылары
- Әртүрлі әлеуметтік жағдайларды түсіну және бағалау