Материалдар өздері сақталып тұрған жері бойынша, яғни кәсіпорын қоймасында және кәсіпорын бухгалтериясында есептелінеді
Материалдық қорлардың қоймадағы есебі: ұйымдастыру және бақылау
Материалдар сақталатын орны бойынша, яғни кәсіпорын қоймасында және кәсіпорын бухгалтериясында есепке алынады. Қойма есебінің дұрыс ұйымдастырылуы материалдардың сақталуын, қойма жұмысының тәртібін және құжат айналымының жолға қойылуын қамтамасыз етеді.
Қоймадағы сақтау тәртібі және белгілеу
Қоймада материалдық қорлардың әрбір түрі, сорты және маркасы бойынша бөлек сақталуы тиіс. Материалдың маркасы, сорты, көлемі, номенклатуралық нөмірі, өлшем бірлігі, қоймадағы нақты мөлшері және басқа да көрсеткіштер картонға немесе фанераға жазылып, материалға байланып немесе жапсырылып қойылады.
Белгілеу тақтайшасында көрсетілетін деректер
Қоймалық карточкалық есеп: М-17
Қоймада материалдардың әрбір номенклатуралық нөмірі бойынша жеке М-17 үлгілі карточкасы ашылады. Карточкада материалдың атауы, мөлшері, көлемі, сорты, өлшем бірлігі, номенклатуралық нөмірі және есептік бағасы көрсетіледі.
Карточканы ашу және толтыру тәртібі
- 1 Жаңа келіп түскен материалдарға карточканы бухгалтерия дайындайды.
- 2 Карточка кіріс ордерімен және тізіліммен бірге қоймаға беріледі.
- 3 Қойма қызметкері карточкаға материалдың нақты сақталу орнын енгізеді.
Кіріс-шығыстың сорттық-сандық есебін сол материалға жауапты тұлға жүргізеді. Кей жағдайларда жауапты адамның келісімімен карточкалық есепті жүргізу есепшіге немесе операторға жүктелуі мүмкін.
Карточканың баламасы: сорттық есеп кітабы
Номенклатуралық нөмірі аз кәсіпорын қоймаларында М-17 карточкаларының орнына алдын ала дайындалған сорттық есеп кітабын қолдануға болады. Бұл кітапта карточкадағыдай деректердің толық болуы міндетті.
Күнделікті жазба және ай соңындағы талаптар
Қоймашы белгіленген тәртіппен рәсімделген алғашқы құжаттар негізінде материалдардың кіріске алынуы мен есептен шығарылуын, операция жасалған күнін қоймалық карточкаға енгізіп, күн соңындағы қалдықты шығарып отырады. Қалдық әр операциядан кейін қайта есептеледі.
Маңызды ереже
Ай соңында бухгалтерияға шектік-заборлық карточкалардың барлығы, онда көрсетілген материал толық алынған-алынбағанына қарамастан, міндетті түрде тапсырылуы тиіс. Толық алынбаған материалдар үшін келесі айға жаңа лимиттік-заборлық карта рәсімделеді.
Қоймадағы деректер негізінде қоймашы жабдықтау бөліміне әр номенклатура бойынша қалдықты, тұрақты қор мөлшерінен ауытқуды және ұзақ уақыт пайдаланылмай жатқан материалдар туралы ақпаратты тұрақты түрде беріп отырады.
Бухгалтерияның бақылауы және тексеру тәртібі
Қоймалық-сорттық карточкалардың дұрыс жүргізілуін бухгалтерия бақылауға міндетті. Бухгалтерия қызметкері жиі (апта сайын немесе әр он күн сайын) қоймашымен бірге:
- алғашқы құжаттардың дұрыс рәсімделуін;
- қоймалық-сорттық карточкалардың дұрыс жүргізілуін;
- карточкадағы қалдықтардың дұрыс шығарылуын тексеруі тиіс.
Тексеру нәтижесінде бухгалтерия қызметкері карточканың тиісті жеріне операциялардың дұрыстығын растау үшін қол қояды.
Құжаттарды тапсыру: М-18А және балама тәртіп
Қойма меңгерушісінің бухгалтерияға тапсыратын құжаттары М-18А “Құжаттарды қабылдау-өткізу” тізілімінде тіркеледі. Карточкадағы жазбаларды тексеру көбіне қойма меңгерушісінің материалдарды кіріске алу кезінде тапсырған есептері негізінде жүргізіледі.
Егер материалдарға жауапты адамның келісімі болса, бухгалтерия қызметкері әр операцияның дұрыстығын тексергені және құжатты қабылдағаны туралы карточкаға қол қоя алады. Мұндай жағдайда қабылдау-өткізу тізілімін жасаудың қажеті болмайды.
Қашықтағы қоймалар: құжат айналымы және қалдық тізімдемесі
Егер орталық немесе цех қоймасы ұйым басқармасынан қашық орналасса, операциялардың дұрыс құжатталуы және есеп карточкасының дұрыс жүргізілуі орталық бухгалтерияда тексеріледі. Бұл жағдайда кіріс және шығыс құжаттары белгіленген мерзімде тізілімдермен бірге бухгалтерияға өткізілуі керек.
Ай соңындағы міндет
Қашықтағы қойма меңгерушісі белгіленген күні бухгалтерияға материалдардың ай соңындағы қалдық тізімдемесін екі дана етіп тапсырады.
- Тізімдеме тек қозғалысы (кірісі/шығысы) болған материалдар бойынша жасалады.
- Тізімдемеде тек сандық қалдық көрсетіледі.
- Құжатқа цех/қойма/бөлімше басшысы және құжатты толтырушы қол қояды.
Тексерілгеннен кейін тізімдеменің бір данасы қателер бойынша ескертпелермен қоймаға қайтарылады.
Қалдықтық әдіс және М-20 тізімдемесі
Материалдар есебі жедел-оперативтік, бухгалтерлік және қалдықтық әдіспен жүргізілген жағдайда қоймалық есеп карточкасымен қатар М-20 “Қоймадағы материалдар қалдығын есептеу тізімдемесі” жүргізіледі.
Қойма меңгерушісі карточкалардағы айлық жиынтық деректер бойынша келесі айдың бірінші күніне қалатын қалдықтарды М-20 тізімдемесіне көшіріп жазады. Тізімдемеде материалдар қоймалық есептегі номенклатуралар бойынша аралық және синтетикалық шоттар кескінінде топтастырылып көрсетіледі.
Бухгалтерияда қалдықтар жоспарланған есептік бағаға көбейтіліп, ай соңындағы материалдардың жалпы сомасы анықталады.
Номенклатурасы аз материалдар: қарапайым босату тәртібі
Егер қолданылатын материалдар номенклатурасы аз болса, материалды босату кезінде алушының қолын тек қоймалық есеп карточкасында қою арқылы рәсімдеуге болады. Мұндай карточкалар бір айға ғана ашылады және оған ай басындағы қалдық енгізіледі.
Құрылыс ұйымдары: М-А санды карточкасы және есеп беру ерекшелігі
Құрылыс ұйымдарының құрылыс басындағы бөлімшелері қоймалық-сорттық карточканың орнына ай сайын материалдардың кірісі, босатылуы және қалдығы туралы М-А санды карточкасын толтырып, есеп береді. Бұл есепке материалдарға жауапты адамның жауапкершілігіндегі барлық материалдар енгізіледі.
Есепте материалдардың кіріске алынуы, шығыс етілуі және қалдығы алғашқы құжаттар негізінде көрсетіледі. Алайда құрылыс бөлімшелері құрылысқа жұмсалған материалдарға босату құжатын толтырмайды. Сондықтан бухгалтерияға тапсырылатын есепке құрылысқа пайдаланылған материалдардың алғашқы құжаттары тіркелмейді.
Қысқаша қорытынды
Қоймалық есептің сапасы материалдарды дұрыс сақтау тәртібіне, М-17 карточкалары (немесе сорттық есеп кітабы) арқылы уақтылы тіркеуге, ай соңындағы құжаттардың толық тапсырылуына және бухгалтерияның жүйелі бақылауына тікелей байланысты.