Демікпемен ауыратын науқастардың иммунограмманың көрсеткіштері туралы қазақша реферат

Демікпе (бронхиалдық астма) — жаһандық проблема. Ол ғасырлар бойы зерттеушілердің назарын аударып келеді және бүгінгі күні де кең таралған аурулардың бірі болып саналады. Демікпе бала кезде де, өмірдің кез келген кезеңінде де пайда болуы мүмкін. Аурудың даму үрдісіне қатысты ғылыми болжамдарды толық оптимистік деп бағалау қиын.

Әлемдік көрсеткіш (бағалау)

155 млн

1998 жыл, демікпесі бар адамдар саны.

Қазақстандағы деңгей

60 / 100 000

1999–2007 жж. аралығындағы көрсеткіш.

GINA (2007) анықтамасы

«Демікпе — бронхылардың кері обструкциясымен, бронх шырышты қабықшасындағы қабыну процесімен және бронх жолдарының жоғары сезімталдығымен сипатталатын тыныс алу жолдарының созылмалы қабыну ауруы».

Зерттеудің мақсаты

Демікпе кезінде иммунологиялық көрсеткіштердің өзгерісін зерттеу.

Материалдар мен әдістер

Зерттеу тобы

Астана қаласындағы онкологиялық диспансердің пульмонология бөлімінде ем алған 30 науқас.
Құрамы: 19 әйел, 11 ер адам.
Орташа жасы: 38 жас.
Ауырлық деңгейі бойынша 3 топ: жеңіл персистирленген, орташа, ауыр (әр топта 10 адамнан).

Бақылау тобы

Сау адамдар: 32 адам.
Жасы: 18–45 жас.

Зертханалық тәсілдер

Қан алу

5 мл, антикоагулянт — гепарин.

Лимфоциттерді бөлу

Фиколл–верографин тығыздық градиенті (ρ = 1,077 г/мл).

Цитофлуориметрия

Beckman Coulter FC-500 Cytomics; жанама мембраналық иммунофлюоресценция.

Маркерлер панелі

HLA-DR+, CD3+, CD4+, CD8+, CD19+, CD56+.

Қосымша көрсеткіштер

IgA, IgM, IgG — иммуноферменттік әдіс; фагоцит функциясы — НСТ-тест (Парк әдісі), спонтанды нұсқа (ЛПС E. coli).

Нәтижелер және талқылау

Жас ерекшелігін ескеру

Иммунологиялық тексеруге 18–47 жас аралығындағы демікпесі бар науқастар іріктелді. Бұл диапазонды таңдаудың себебі — аталған жаста иммундық жүйенің функционалдық белсенділігі салыстырмалы түрде тұрақты болады.

Болжамдық және диагностикалық мақсаттарда абсолюттік мәндерге қарағанда, қан жасушалары құрамының салыстырмалы көрсеткіштері (пайыздық үлесі) ақпараттырақ. Абсолюттік көрсеткіштер биологиялық ырғақтарға, тамақтану уақытына, физикалық және эмоционалдық жүктемеге сезімтал келеді, ал салыстырмалы көрсеткіштер көбіне иммундық реакциялар кезінде айқын өзгереді.

Негізгі иммунологиялық өзгерістер

Иммундық жүйе демікпенің дамуында да, аурудың патогенезінде де маңызды рөл атқарады. Ең айқын өзгерістер ауыр дәрежелі демікпесі бар науқастарда байқалды.

Белсендірілген T және B жасушалар

HLA-DR көрсеткіші жоғарылаған.

Табиғи киллерлер (NK)

CD56+ жасушалардың абсолюттік мөлшері төмендеген.

Нейтрофил фагоцитозы

Фагоцитарлық белсенділік бұзылып, сіңірілген бөлшектер саны азайған.

HLA-DR маркерінің клиникалық мағынасы

HLA-DR мембраналық молекулалары T-хелперлерге антигендерді, оның ішінде аллергендерді, таныстыруға тікелей қатысады. Атопия жағдайында CD3+HLA-DR+ салыстырмалы үлесінің артуы моноциттердің, B-лимфоциттердің және осы рецепторды экспрессиялайтын T-лимфоциттердің (CD4+, CD8+) белсенуімен байланыстырылды.

Орташа дәрежелі демікпе

CD56+ NK-жасушалардың абсолюттік және салыстырмалы мөлшерінің төмендеуі.
T-белсендірілген жасушалар үлесінің артуы (CD3+HLA-DR).
B-лимфоциттердің (CD19+) пайыздық мөлшерінің жоғарылауы.

Жеңіл персистирленген демікпе

Гуморалды иммунитетте IgM мөлшерінің шамамен 2 есе жоғарылауы.

Ауыр ағымды демікпе кезіндегі қосымша байқалған өзгерістер

Ауыр дәрежелі демікпеде нейтрофилдердің фагоцитарлық белсенділігі төмендеді (латекс тесті). Жеңіл персистирленген демікпемен салыстырғанда, ауыр ағымда сіңірілген бөлшектердің орташа саны шамамен 2 есе аз болды.

Қорытынды

Зерттеу нәтижелері демікпенің ауырлық дәрежесіне байланысты иммунологиялық дисфункция белгілері күшейетінін көрсетті. Ауыр ағымды демікпеде келесі өзгерістер жиірек байқалды:

Перифериялық қанда T-белсендірілген лимфоциттердің көбеюі (CD3+HLA-DR).
NK-жасушалардың абсолюттік мөлшерінің төмендеуі (CD56+).
Нейтрофилдердің фагоцитарлық белсенділігінің төмендеуі және сіңірілген бөлшектердің орташа санының азаюы.

Қолданылған әдебиеттер

1. Глобальная стратегия лечения и профилактики бронхиальной астмы. Пересмотр 2002 г.: пер. с англ. под ред. А.Г. Чучалина. М.; 2002.
2. Федосеев Г.Б., Трофимов В.И. Бронхиальная астма: Руководство. СПб.: Нормедиздат; 2006.
3. Огородова Л.М., Федорова О.С. Европейские данные в поддержку использования теста по контролю над астмой ACT™: исследование AIRE. Атмосфера. 2005; 4(19): 46–48.
4. Булкина О.З., Маркова Т.П. Клинико-иммунологическая характеристика больных с круглогодичным аллергическим ринитом с очагами хронической инфекции рото- и носоглотки. Иммунология. 2007; №1: 46–49.
5. Trinchieri G. Biology of natural killer cells. Adv. Immunol. 1989; 47: 187–386.
6. Зарембо И.А. Хроническая обструктивная болезнь легких: распространенность и смертность. Аллергология. 2006: 39–43.
7. Булгакова В.А. Клиническое значение изучения маркеров активации и апоптоза иммунокомпетентных клеток при атопической бронхиальной астме у детей. Педиатрия. 2009; 87(2): 12–18.

Авторлар және ұйым

Акимбекова Э.М., Акпарова А.Ю. — Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті.