Қазақша рефераттар

Ертедегі Вавилон мемлекетінің құрылуы

Жоспар

  1. Кіріспе 3
  2. 1-тарау. Ертедегі Вавилон мемлекетінің құрылуы 6
    1. 1.1 Ертедегі Вавилон мемлекеті құрылымының алғышарттары 6
    2. 1.2 Ежелгі Вавилон патшалығының қалыптасуы 7
  3. 2-тарау. Ежелгі Вавилон мемлекетінің дамуы 11
    1. 2.1 Экономикалық өрлеу 11
    2. 2.2 Шаруашылық пен тұрмыс 14
    3. 2.3 Қоғамның әлеуметтік құрылымы 16
    4. 2.4 Ежелгі Вавилонның мемлекеттік құрылысы 23
  4. Қолданылған әдебиеттер тізімі 27

Кіріспе

Тақырып: Б.э.д. XVIII ғасырдағы Қосөзендегі (Месопотамия) әлеуметтік-экономикалық және саяси үдерістер.

Қосөзеннің өрлеуі және технологиялық жаңалықтар

Б.э.д. XVIII ғасырда Қосөзен шаруашылық және саяси тұрғыдан едәуір көтерілді. Үй жануарлары арасында жылқы кең тарай бастады, жаңартылған соқа қолданылды. Үлкен егістік алқаптарды игеруге арналған су көтеру механизмдері кеңінен таралып, ирригациялық құрылыстарды салу техникасы жетілдірілді.

Қолөнер де қарқынды дамыды. Әсіресе металлургияда өзгерістер байқалды: қола орақтар қолданысқа еніп, қола құралдар ағаш пен тасты өңдеуді жеңілдетті. Мұндай жаңалықтар өнімділікті арттырып, шаруашылықтың ауқымын кеңейтті.

Сауда, тауар өндірісі және меншік қатынастары

Вавилонның өз ішінде ғана емес, Элам, Сирия, Ассирия және басқа да көрші аймақтармен тауар өндірісі мен сауда байланыстары кеңейе түсті. Тауар өндірісінің дамуы жерге жеке меншіктің нығаюына әсер етіп, құл иеленушілік қатынастардың күшеюіне жол ашты.

Дегенмен жеке меншік әлі де толық қалыптасып үлгермеді: мысалы, өсиет еркіндігі енді ғана дами бастады. Құл иеленушілік те көбіне патриархалдық сипатта болды: кей жағдайда құлдың жеке мүлік ұстауына және басы бос әйелге үйленуіне мүмкіндік берілді.

Негізгі үрдіс

Тауар өндірісі мен сауданың кеңеюі

Нәтиже

Жеке меншіктің нығаюы және тәуелділіктің жаңа түрлері

Шектеу

Құқықтық және дәстүрлік тосқауылдар сақталды

Шаруашылық құрылымының өзгеруі

Қосөзеннің ертедегі кезеңіне тән патшалар, храмдар және әулеттік кәсіптер иелік еткен ірі шаруашылықтар біртіндеп жоғалды немесе айтарлықтай қысқарды. Олардың орнына аз мөлшердегі құл еңбегін пайдаланатын ұсақ және орта шаруашылықтар күшейе түсті.

Басы бос, бірақ тәуелділіктің патриархалдық түрлері әлсірей бастады. Құлдықты есептемегенде, бұрынғыдай кең тараған мәжбүрлі еңбек топтары да азая түсті. Дегенмен патриархалдық отбасылық қауымдастық ұзақ уақыт бойы шаруашылықтың негізгі ұйытқысы болып қала берді.

Әлеуметтік жіктелу және қарыздық тәуелділік

Мүліктік жіктелу көптеген тұрғындарды қауымдастықтан ығыстырды. Бір бөлігі жауынгер ретінде немесе патшалық шаруашылықта жалдамалы жұмысшы ретінде өз орнын тапса, енді бір бөлігі өмір сүру мүмкіндігін жоғалтып, қарыздық тәуелділік арқылы құлдыққа түсті.

Назар аударарлық тұжырым

Ерте Вавилон қоғамында қайшылықтар тек құлдар мен еркіндер арасында ғана емес, еркін қауымның өз ішіндегі әртүрлі топтар арасында да орын алды.

Хаммурапи заңдары және тамкорлардың (алыпсатарлардың) ықпалы

Бай тамкорлардың (саудагер-алыпсатарлардың) қанауын шектеу мақсатында Хаммурапи бірнеше рет реформалар жасауға ұмтылды. Мәселен, қарыздық тәуелділікке түскен адамның құлдық мерзімі 3 жылмен шектелді. Сондай-ақ несие берушінің (алыпсатардың) қарыз алушының үйіне рұқсатсыз кіруіне және қарызды күшпен өндіріп алуына тыйым салынды.

Егер тамкордың көмекшісі алдау әрекетіне барса, бұл үшін ірі айыппұл қарастырылды. Мұндай шаралар еркін топтардың бірлігін нығайтып, әртүрлі еркін тұрғындардың өзара байланысын күшейтуге бағытталды.

Алайда бұл бастамалардың тиімділігі шектеулі болды: Ерте Вавилон дәуірінің тарихынан тамкорлардың Хаммурапи заңдарын бұзған жағдайлары белгілі.

Мемлекет және құқық: тарихи маңызы

Ерте Вавилон мемлекеті құқық нормаларының жүйелі түрде қолданылғанын дәлелдейтін айқын деректер сақталған алғашқы ірі мемлекеттердің бірі ретінде сипатталады. Бұл кезеңді зерттеу Вавилон қоғамының экономикалық динамикасын ғана емес, әлеуметтік қайшылықтар мен құқықтық реттеудің рөлін де терең түсінуге мүмкіндік береді.

Ескертпе

Курстық жұмыс көлемі: 28 бет.