Бұрғы бетін материалды тесу немесе алдын ала тесілген тесіктің диаметрін үлкейтуге және конустық тесіктерді тесуге арналған кесу аспабы
Бұрғы және бұрғы түрлері
Бұрғы — материалды тесу, алдын ала тесілген тесіктің диаметрін үлкейту, сондай-ақ конустық тесіктерді өңдеу үшін қолданылатын кесу құралы. Өндірісте бұрғылар кең таралған: аспаптық зауыттарда шығарылатын өнімнің шамамен 20%-ын бұрғылар құрайды.
Ең көп таралған түрлері
Бұрғылардың кең тараған түрлеріне спиральді, қауырсынды (перо), сақиналы, сондай-ақ электрлі және кешенді (комбинацияланған) бұрғылар жатады. Осы қатардың ішінде өндірісте ең жиі қолданылатыны — спиральді бұрғы.
Жасалу дәлдігі бойынша
- Жалпы мақсатты бұрғылар
- Дәл бұрғылар
Материалдары және жабдықталуы
Бұрғылар легирленген 9ХС маркалы болаттан, сондай-ақ Р6М5 және басқа да тезкескіш болаттардан жасалады. Қиын өңделетін материалдар үшін бұрғыларды ВК6-Н, ВК8, ВК10-Н сияқты қатты қорытпа пластиналарымен жабдықтайды.
Неге қатты қорытпа қолданылады?
Тозуға төзімділігі жоғары болғандықтан, қатты қорытпалы пластиналары бар бұрғылар ауыр режимде, әсіресе қиын кесілетін материалдарды тескенде тиімді.
Салқындату маңызы
Мұндай бұрғылар көп жағдайда ішкі арна арқылы салқындатқыш сұйықтық өткізіп, кесу аймағын тұрақты суытуға бейімделеді.
Бұрғының негізгі бөліктері
Бұрғының құрылымы бірнеше негізгі бөліктен тұрады:
- Жұмыс бөлігі (кесу бөлігі орналасатын аймақ)
- Мойынша
- Құйрықша
- Поводок (айналуды жеткізуге көмектесетін элемент)
Ішкі салқындату және жоңқа шығару
Қатты қорытпалы пластинасы бар бұрғыларда салқындатқыш сұйықтық көбіне бұрғының ішкі арнасы арқылы өтеді. Бұл сұйықтық кесу қырына жеткізіліп, қызуды төмендетеді және кері ағын кезінде жоңқаны канавка арқылы сыртқа шығарады.
Қысыммен беру
Салқындатқыш сұйықтық арнайы патрон арқылы беріліп, құйрықша бөлігінде жалғасатын арналармен кесу аймағына жеткізіледі. Кейбір қолданылуда сұйықтық қысымы 12 МПа, ал шығыны 12 л/мин шамасында болуы мүмкін.
Суытуға әдетте СОТС — майлау-салқындатқыш тасымалдағыш қоспа қолданылады.
Қауырсынды (перо) бұрғылар
Қауырсынды бұрғылардың конструкциясы қарапайым: ұшы жүзделген пластиналардан тұрады. Олар өте кіші диаметрлі тесіктерден бастап (0,12–1 мм) үлкен диаметрлі тесіктерге дейін (80 мм-ден жоғары) тесуге, сондай-ақ жөндеу жұмыстарында қолдануға ыңғайлы.
Терең тесіктер және дәл бағыттау
Терең және осьтік түзу сызықтан ауытқуы аз тесіктерді алу үшін ұшы оське қатысты ығыстырылған бірқырлы кесу бұрғылары қолданылады. Мұндай ығысу бұрғылау кезінде қарсы конус қалыптастыруы мүмкін, соның нәтижесінде бағыттаушы пластина тесіктің бүйір қабырғасына сүйеніп, ауытқуды азайтуға көмектеседі.
Бұрғылау жұмысы көбіне алдын ала белгі салынған тесікте немесе кондукторлық төлкеде жүргізіледі. Терең тесіктерді бұрғылауда ұзындығы бес диаметрден жоғары болатын арнайы бұрғылар пайдаланылады.
Сақиналы бұрғылар
Диаметрі 80–200 мм және одан да жоғары өтпелі тесіктерді алуда сақиналы бұрғылар қолданылады. Бұл бұрғылар тесікті толық қашап шықпай, тек сақина тәрізді беттерді кеседі.
Ерекшелігі
Орталық бөлікте стержень түріндегі өзек сақталып қалады және оны кейін дайындама ретінде қолдануға болады.
Центрлеуші кешенді бұрғылар
Центрлі тесіктерді алу үшін центрлеуші кешенді (комбинацияланған) бұрғылар қолданылады. Олар екі типке бөлінеді:
A типі
Сақтандыру фаскасы бар.
B типі
Фаскасы жоқ.
Міндеті мен құрылысына қарай жіктелуі
Бұрғылар міндеті мен конструкциясына қарай бірнеше түрге бөлінеді: спиральді, қауырсынды, терең бұрғылайтын, центрлейтін, қатты қорытпалы, пластинкалы және т.б.
Спиральді бұрғылар
Спиральді бұрғылар — ең кең тараған түрі. Олардың жыралары (канавкалары) түзу, бұрандалы немесе еңкіш болып орындалуы мүмкін.
Қатты қорытпалы пластинкалы бұрғылар
Бұл бұрғылар тозуға төзімділігі жоғары, өнімділігі тиімді және ауыр жұмыс режимдеріне бейімделген.