Сөйлем құрылымында қолданылатын өзге тыныс белгілері
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі — Тахауи Ахтановтың «Шырағың сөнбесін» романындағы тыныс белгілерінің дұрыс қолданылу жолдарын айқындау. Бұл ретте сөйлемнің синтаксистік ерекшеліктері, кейбір сөздердің мағынасы және сөйлем интонациясы ескеріле отырып, ойдың берілу тәсілдері талданады. Сонымен бірге тыныс белгілерінің түрлері мен олардың өзіндік қызметі нақтылауға бағытталады.
Зерттеу нысаны
Романдағы тыныс белгілерінің қолданысы мен түрлері қарастырылады. Әрбір тыныс белгісінің сөйлемдегі мағынасына, синтаксистік құрылысына және интонациялық негізіне қатысты қолданыс ерекшеліктері талданады.
Зерттеу жұмысының мақсаты
Романда қолданылатын тыныс белгілерінің түрлері мен қызметін, сондай-ақ мағыналық жүктемесін анықтау.
Міндеттері
-
Сөйлемде немесе тұтас мәтінде тыныс белгілерін дұрыс қою үшін негіз болатын үш басты белгіні (мағына, синтаксис, интонация) айқындау.
-
Сөйлем түрлерін анықтай білу және олардың пунктуациялық талаптарымен байланыстыру.
-
Тыныс белгілерін қызметіне қарай топтастыру.
-
Шығармадағы тыныс белгілерін жүйелі түрде талдау.
Ғылыми жаңалығы
Әр түрлі сөйлем құрылымдарында қойылатын кез келген тыныс белгісі сөйлемнің мағынасын, синтаксистік құрылымын және интонациясын қатар бейнелейтіні анықталды. Демек, тыныс белгілерін қою үш негізгі белгіге сүйеніп жүзеге асатыны нақты дәлелденеді.
Дереккөздері
Зерттеуде ғылыми-теориялық еңбектер мен зерттеулер пайдаланылды. Атап айтқанда, Әуелбаева Ш., Мұсабекова Ф., Сыздық Р., Ғабдулина М.Ғ., Есматова М.Т. және өзге де тілші ғалымдардың еңбектері негізге алынды. Роман мәтінінен жинақталған мысалдар жүйеленіп, сұрыпталды.
Әдістері
Тыныс белгілерінің қызметін және мағыналық құрылымын анықтауда сипаттама, салыстырмалы талдау, мәтіндік талдау сияқты әдістер қолданылды.
Практикалық маңызы
Зерттеу нәтижелерін «Қазіргі қазақ тілінің пунктуациясы» арнайы курсында көмекші құрал ретінде қолдануға болады.
Теориялық маңызы
Тыныс белгілерінің қолданысын, мағыналық және құрылымдық сипатын тану қазақ тіл біліміндегі пунктуация мәселелерін нақтылауға, тыныс белгілерін дұрыс қоя білу дағдыларын қалыптастыруға және саланың теориялық негізін толықтыра түсуге үлес қосады.
Жұмыстың құрылымы
Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі мәселелерді қамтитын екі тараудан, қорытындыдан тұрады. Соңында пайдаланылған әдебиеттер тізімі беріледі. Жұмыстың жалпы көлемі — 42 бет.