XV ғасырдың ортасында қазақстан территориясында аса маңызды тарихи оқиға болды
XV ғасырдың ортасындағы бетбұрыс: Қазақ хандығының құрылуы
XV ғасырдың ортасында Қазақстан территориясында аса маңызды тарихи оқиға болды: Қазақ хандығы атты жаңа мемлекет пайда болып, оның негізгі тұрғындары — қазақ халқы — этнос ретінде қалыптасты.
Тарихи сабақтастық
Қазақ хандығы да, қазақ халқы да сырттан келіп қоныстанған жоқ. Бұл мемлекет бұрын осы өңірде өмір сүрген ежелгі ғұн, үйсін, қаңлы бірлестіктерінен бастап, Ақ Орда мен Әбілхайыр хандығына дейінгі мемлекеттік құрылымдардың заңды жалғасы ретінде дүниеге келді.
Қазақ халқы да осы кең далада өмір сүрген ондаған ру-тайпа мен халықтардың тарихи тұрғыдан қайта топтасуынан, біртұтас «қазақ» деп аталатын этникалық қауымға бірігуінен қалыптасты. Осылайша, бүгінгі ұлан-байтақ жердің иесі — қазақ халқы, ал оның атымен аталған мемлекет — Қазақ хандығы — тарих сахнасына шықты.
Негізін қалаушылар: Керей мен Жәнібек
Қазақ хандығының негізін салушылар — Керей мен Жәнібек хандар. 1456 жылы Керей мен Жәнібекке қараған шамамен 200 мың адам Әбілхайыр хандығынан бөлініп, Моғолстанға қарасты Шу мен Қозыбасы өңіріне орда тікті.
1456 жыл
Керей мен Жәнібекке ерген халық Әбілхайыр хандығынан бөлініп, Шу–Қозыбасы аймағына қоныстанды.
1468 жыл
Қазақтарға қарсы аттанған Әбілхайыр хан жорық үстінде қаза тауып, оның хандығы әлсіреді.
Бірігу және атаудың орнығуы
Бір кезде қаһарлы болған Әбілхайыр ханның олардың жолын кесуге мүмкіндігі болмады. 1468 жылы қазақтарды шабуға үлкен қолмен аттанған Әбілхайыр жорық үстінде қаза тапты. Соның нәтижесінде оның хандығы ыдырады.
Әбілхайыр хандығы құрамындағы халықтар мен Қазақ хандығы құрамындағы жұрттың негізі бір болғандықтан, олар қантөгіссіз-ақ бірігіп, кең аймақтардың бәрі Қазақ хандығына қарады. Халық бұдан былай «қазақтар» деген атауға біржола ие болды.