Тауарлы - материалдық қорлар есебінің ұйымдастырылуы, олардың жіктелуі туралы қазақша реферат
Тауарлы-материалдық қорлар есебін ұйымдастыру және олардың жіктелуі
Өндіріс процесіне еңбек құралдарымен қатар өндірістік босалқы қорлар да еңбек заттары ретінде қатысады. Еңбек құралдарынан айырмашылығы — еңбек заттары өндіріс процесіне бір-ақ рет қатысады. Олардың құны өндірілетін өнімнің материалдық негізін құрай отырып, өнімнің өзіндік құнына толықтай енгізіледі.
Тауарлы-материалдық босалқылардың негізгі түрлері
- Өндірісте пайдалануға немесе жұмыстар мен қызметтерді орындауға арналған қорлар: шикізат, материалдар, сатып алынған жартылай фабрикаттар, құрастырушы бұйымдар (детальдар), отын, ыдыс және ыдыстық материалдар, қосалқы бөлшектер және басқа да материалдар.
- Аяқталмаған өндіріс.
- Субъект қызметі барысында сатуға шығарылған дайын өнім және тауарлар.
Өндірістегі рөлі мен мақсаты бойынша жіктеу
Негізгі материалдар
Дайын өнімнің заттай-материалдық негізін құрайды. Мысалы, нан пісіруде негізгі материал — ұн.
Көмекші материалдар
Өнімнің өзіндік құнына кіреді, бірақ негізгі материалдар сияқты өнімнің заттай негізін тікелей құрмайды. Өнімге қажетті қасиеттер беру үшін қосымша пайдаланылады (мысалы, сыр, лак, желім).
Материалдарды негізгі және көмекші деп бөлу шартты сипатқа ие. Бұл жіктеу жұмсалған материалдардың мөлшеріне, технологиялық ерекшеліктерге және басқа да факторларға тәуелді.
Материалдық босалқыларды есепке алуда қолданылатын шоттар
Материалдық босалқы қорлардың барлық түрін есепке алу үшін жаңа типтік шоттар жоспарына сәйкес 1300 «Запастар» бөлімінің негізгі, активті мүліктік шоттары қолданылады. Бұл бөлімше төмендегі аналитикалық шоттарды қамтиды.
1310
Шикізат және материалдар
Өнімнің негізін құрайтын немесе өндіріс барысында оның компоненті болатын шикізаттар мен материалдар есепке алынады. Сондай-ақ өндіріс процесіне әсер ететін көмекші материалдар да осы шотта көрсетіледі.
1320
Дайын өнім
Негізгі және қосалқы цехтарда өндіріліп, сатуға арналған өнім есепке алынады.
1330
Тауарлар
Сату және қайта сату үшін сақтау орындарындағы, қозғалыс процесіндегі тауарлар есепке алынады.
1340
Аяқталмаған өндіріс
Аяқталмаған өндіріс бойынша шығындар есепке алынады.
1350
Басқа да запастар
Өндіріс қалдықтары, жөндеуге келмейтін ақаулы бөлшектер, негізгі құралды жою барысында алынған материалдар және т.б. есепке алынады.
1360
Запастарды есептен шығару бойынша резерв
Запастардың бүлінуі немесе моральдық тұрғыдан ескіруі нәтижесінде оларды таза құнынан төмен бағамен сатуға байланысты резервтер осы шотта көрсетіледі.
Әрбір шаруашылық жүргізуші субъект қажеттілігіне қарай әрбір шот бойынша субшоттар ашып, материалдық есеп үшін қосымша аналитикалық (талдамалы) шоттарды жүргізе алады.