Әлеуметтанудың қоғам өмірімен тығыз, жан - жақты байланысы, қатынасы оның атқаратын қызметінің айқын көрінеді
Әлеуметтанудың қоғамдағы қызметтері
Әлеуметтанудың қоғам өмірімен тығыз әрі жан-жақты байланысы оның атқаратын қызметтерінен анық көрінеді. Бұл ғылым қоғамдағы әлеуметтік құбылыстар мен үдерістерді түсіндірумен ғана шектелмей, практикаға бағытталған шешімдер ұсынуға, әлеуметтік тәуекелдерді алдын ала байқауға және қоғамдық қатынастарды жетілдіруге ықпал етеді.
Ерекшелігі: әлеуметтануда тұжырым мен іс көбіне бірлікте қарастырылады, сондықтан теориялар мен тұжырымдамалар тәжірибелік міндеттерді шешуге жиі бағытталады.
Танымдық қызмет
Әлеуметтану басқа ғылымдар сияқты, ең алдымен танымдық функция атқарады. Ол жаңа білім қалыптастырып, түсінік көкжиегін кеңейтеді, қоғамның әлеуметтік даму заңдылықтарын ашуға көмектеседі. Бұл бағытта іргелі және қолданбалы эмпирикалық зерттеулер, теориялар мен тұжырымдамалар шешуші рөл атқарады.
Тәжірибелік бағдар
Әлеуметтанудың маңызды қыры — оның тәжірибелік бағыты. Теориялық тұжырымдар нақты әлеуметтік мәселелерді шешуге қызмет етіп, басқарушылық шешімдерге, қоғамдық бастамаларға және әлеуметтік бағдарламаларға мазмұн береді. Осы арқылы әлеуметтанудың қолданбалы мүмкіндіктері алдыңғы қатарға шығып, оның өзге де функциялары айқындала түседі.
Әлеуметтік бақылау функциясы
Нақты әлеуметтік құбылыстар мен үдерістерге бақылауды күшейту үшін сенімді ақпараттың маңызы зор. Ақпарат тапшылығы әлеуметтік шиеленістің, дағдарыстар мен катаклизмдердің көбеюіне алып келуі мүмкін. Сондықтан көптеген елдерде атқарушы органдар, билік өкілдері, саяси партиялар және түрлі қоғамдық бірлестіктер мақсатты саясат жүргізуде әлеуметтанудың мүмкіндіктерін кеңінен пайдаланады.
Не үшін керек?
Қоғамдағы ахуалды дер кезінде бағалау, әлеуметтік тәуекелдерді ерте анықтау, басқару шараларының әсерін өлшеу.
Нені күшейтеді?
Дәлелге сүйенген шешім қабылдауды, қоғамдық келісім мен тұрақтылықты, саясаттың ашықтығын.
Болжау қызметі
Әлеуметтанудың тәжірибелік бағыты оның әлеуметтік құбылыстар мен үдерістердің болашақтағы даму бағытын анықтау қабілетімен де көрінеді. Бұл — әлеуметтанудың болжау функциясы. Елдің нарықтық қатынастарға көшуі сияқты ауқымды өзгерістер жағдайында ықтимал кері құбылыстар мен қауіптердің алдын алу көбіне уақтылы жасалған болжамға байланысты.
Болжауда қарастырылатын сұрақтар
- Жаңа нарықтық қатынастар еңбекші бұқараға қандай мүмкіндіктер береді, оның ауқымы қандай?
- Әлеуметтік құбылыстар мен үдерістер дамуының баламалы нұсқалары қандай?
- Әр баламаның оң және теріс жақтары қандай, тиімділік пен тиімсіздіктің арақатынасы қалай өзгереді?
Әлеуметтік жоспарлау
Әлеуметтану қоғамның кез келген саласында (экономикалық, саяси, рухани және т.б.) әлеуметтік даму жоспарын әзірлеуге қатыса алады. Аймақтық, аудандық деңгейде, тіпті еңбек ұжымдары үшін әлеуметтік жоспар жасауда әлеуметтанулық зерттеулерден алынған жаңа деректер, фактілер, кеңес-ұсыныстар кеңінен пайдаланылады.
Идеологиялық қызмет
Әлеуметтану белгілі бір дәрежеде идеологиялық функция да атқарады. Нақты әлеуметтік зерттеу нәтижелері қоғамдағы белгілі бір жіктің немесе топтың талап-тілегін, мұң-мұқтажын түсінуге және шешуге қолданылып, оларды ортақ әлеуметтік мақсаттарға жұмылдыруға, сендіруге қызмет етуі мүмкін.
Гуманистік (адамгершілік) қызмет
Әлеуметтану адамдар арасындағы қарым-қатынастар мен әлеуметтік байланыстарды жетілдіруге ықпал етеді. Ол сана-сезімнің, мінез-құлықтың және қоғамдық тәртіптің жақсаруына бағыт беріп, нәтижесінде қоғамдық қатынастарды гуманистік тұрғыда дамытуға қызмет етеді.
Түйін: әлеуметтану — қоғамды түсіндіретін ғана емес, оны жақсартуға және тұрақтандыруға ықпал ететін ғылыми-тәжірибелік құрал.